Zima 2026 roku nie odpuszcza, a wraz z nią rosną rachunki za ogrzewanie i prąd. Po definitywnym zakończeniu okresu „mrożenia” cen energii, który chronił nas przez ostatnie lata, Polacy weszli w erę rynkowych stawek. W tej nowej, kosztownej rzeczywistości, Bon Energetyczny miał być ratunkiem – jednorazowym świadczeniem w wysokości od 300 do nawet 1200 złotych, przeznaczonym dla najuboższych i klasy średniej.
Jednak początek roku przyniósł falę rozczarowań i masowe odrzucenia wniosków. Wielu Polaków traktuje bon jako automatyczną dopłatę, popełniając błędy, które kosztują setki, a nawet tysiące złotych. Urzędy Gmin i Ośrodki Pomocy Społecznej (OPS) przeżywają oblężenie, ale urzędnicy są bezlitośni: błędnie wypełniony wniosek, przekroczenie progu dochodowego o symboliczną kwotę lub brak aktualizacji w systemie CEEB, natychmiast przekreślają szansę na wsparcie. Odkrywamy, gdzie tkwią największe pułapki i dlaczego pieniądze, które Polacy już „księgowali” w budżetach, przechodzą im koło nosa.
Pułapka kalendarza. Dochód za 2024 rok wyklucza tysiące rodzin
Jednym z najbardziej frustrujących problemów, który zaskoczył wnioskodawców w styczniu 2026 roku, jest kwestia roku bazowego do wyliczenia dochodu. Składając wniosek o bon w nowym rozdaniu, musimy wykazać dochody, ale przepisy są tu bezwzględne. Wnioski złożone w pierwszej połowie 2026 roku opierają się na dochodach z roku… 2024. Ten kalendarzowy zgrzyt tworzy absurdalne sytuacje, które bezpośrednio uderzają w portfele tysięcy gospodarstw domowych.
Osoba, która w 2024 roku zarabiała na tyle dobrze, by nie kwalifikować się do wsparcia, ale w 2025 roku straciła pracę i obecnie ledwo wiąże koniec z końcem, może otrzymać decyzję odmowną. W systemie wciąż widnieje jako „zamożna”. Analogicznie, ci, którzy w 2024 roku mieli niskie dochody, a w 2025 roku dostali podwyżkę (często tylko inflacyjną), mogą nieświadomie wpaść w pułapkę. Choć zasada „złotówka za złotówkę” pozwala na lekkie przekroczenie limitów, to granice są twarde.
Pamiętajmy o progach: zazwyczaj jest to 2500 zł dla osoby samotnej i 1700 zł na osobę w rodzinie wieloosobowej. Przekroczenie progu o 5 złotych oznacza, że bon zostanie pomniejszony o te 5 złotych. Jednak jeśli przekroczenie jest znaczne, kwota bonu spada do symbolicznych 20 złotych. Wiele urzędów, z uwagi na koszty administracyjne, nie wypłaca tak niskich świadczeń. Dlatego kluczowe jest, by przed złożeniem wniosku, dokładnie obliczyć średni miesięczny dochód netto za rok bazowy, zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Rodziny.
CEEB: Brak wpisu oznacza utratę nawet 50% dopłaty
Bon Energetyczny ma dwie stawki: podstawową i podwyższoną. Ta podwyższona, która może być nawet o 100% wyższa, jest zarezerwowana dla gospodarstw domowych, których głównym źródłem ogrzewania jest energia elektryczna – dotyczy to najczęściej właścicieli pomp ciepła, pieców akumulacyjnych lub bojlerów elektrycznych. Warunek jest jeden, ale bezwzględny: źródło to musi być poprawnie wpisane lub zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).
W styczniu 2026 roku ujawnia się masowy problem. Wielu właścicieli domów, którzy zainwestowali w nowoczesne, ekologiczne pompy ciepła w minionym roku, zapomniało zaktualizować swój wpis w CEEB. W dokumentach wciąż widnieje stary wpis, np. „kocioł gazowy” lub „kominek na drewno”. Efekt jest natychmiastowy: urząd przyznaje bon, ale w stawce podstawowej.
Różnica w kwocie to często kilkaset złotych. Na przykład, rodzina mogła liczyć na 1200 zł, a dostaje 600 zł. Odwołania są nieskuteczne. Ustawa wiąże ręce urzędnikom – brak poprawnego wpisu w CEEB na dzień weryfikacji wniosku oznacza automatyczny brak prawa do wyższego dodatku. W ten sposób „gapowe” za brak aktualizacji deklaracji kosztuje Polaków wyjątkowo słono, przekraczając często koszt rocznego serwisu urządzenia grzewczego.
Koniec z „kombinowaniem”. Urzędnicy wchodzą do domów
Rząd wyciągnął bolesną lekcję z fali nadużyć, do których doszło podczas wypłat dodatku węglowego w 2022 roku, kiedy to Polacy masowo „dzielili” gospodarstwa domowe, aby uzyskać wielokrotne świadczenia. W 2026 roku weryfikacja jest niezwykle szczelna i rygorystyczna. Choć zasada „jeden adres = jeden bon” została nieco zmodyfikowana, to ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a urzędnicy mają narzędzia, by to sprawdzić.
Jeśli w jednym domu mieszkają dwie dorosłe rodziny (np. rodzice i dorosłe dzieci z partnerami), które twierdzą, że prowadzą dwa osobne gospodarstwa (osobne budżety, lodówki), muszą to udowodnić. Jeśli jednak mają jeden licznik prądu, jeden piec i prawnie niewyodrębnione lokale, uzyskanie dwóch bonów graniczy z cudem. W 2026 roku urzędnicy mają prawo przeprowadzić wywiad środowiskowy i faktycznie z tego prawa korzystają. Wiele rodzin, które liczyły na podwójny zastrzyk gotówki, otrzymuje decyzje odmowne dla drugiego wniosku.
Celem ustawodawcy jest wsparcie faktycznie odrębnych jednostek ekonomicznych, a nie podziału rodziny mieszkającej pod jednym dachem i korzystającej ze wspólnych mediów. To uderza szczególnie w rodziny wielopokoleniowe, które mieszkają razem, by obniżyć koszty utrzymania. Warto podkreślić: brak wyodrębnienia prawnego lokalu i wspólny licznik prądu to niemal pewna odmowa dla drugiego gospodarstwa domowego.
Cyfrowe pułapki i fotowoltaika. Wygoda nie zwalnia z myślenia
W dobie cyfryzacji, wniosek o Bon Energetyczny można złożyć w kilka minut przez aplikację mObywatel. Choć to wygodne, jest to też kolejna pułapka finansowa. Klikając „dalej, dalej, wyślij” w pośpiechu, użytkownicy często pomijają rubryki nieobowiązkowe, które są kluczowe dla wysokości świadczenia. Nagminnie nie zaznacza się opcji o ogrzewaniu elektrycznym (bo system nie podpowiada tego domyślnie) lub błędnie wpisuje liczbę członków gospodarstwa domowego (system zaciąga dane meldunkowe, ignorując faktycznie zamieszkujące osoby).
Korekta wniosku złożonego elektronicznie jest możliwa, ale generuje długotrwałą procedurę administracyjną. Zamiast szybkiej wypłaty na opłacenie styczniowego rachunku, mamy oczekiwanie, które może potrwać do marca. W 2026 roku każdy „klik” we wniosku ma bezpośrednie konsekwencje finansowe, dlatego zaleca się dokładne sprawdzenie wszystkich pól, nawet jeśli wydają się nieistotne.
Odrębną kwestią są prosumenci, czyli właściciele instalacji fotowoltaicznych. Pytanie „Mam panele, płacę niskie rachunki, czy dostanę bon?” jest jednym z najczęściej zadawanych. Posiadanie PV nie wyklucza z otrzymania bonu, o ile spełnione jest kryterium dochodowe. Jednakże dochód z tytułu sprzedaży nadwyżek energii w systemie net-billing (który jest obecnie powszechny) może być wliczany do dochodu gospodarstwa domowego, jeśli jest to powiązane z działalnością gospodarczą. Paradoks polega na tym, że osoby, które zainwestowały w energooszczędność, często mają wyższy status materialny, co w konsekwencji wyklucza je przez kryterium dochodowe. Bon trafia więc głównie do tych, którzy mieszkają w starych, energochłonnych budynkach, pogłębiając błędne koło ubóstwa energetycznego.
Co to oznacza dla Ciebie? Działaj precyzyjnie i nie czekaj na wezwanie
Jeśli liczysz na wsparcie w wysokości kilkuset złotych, musisz działać z precyzją. W urzędach nie ma litości dla zapominalskich, a każdy błąd może opóźnić wypłatę o miesiące lub całkowicie ją uniemożliwić. Bon energetyczny w 2026 roku to procedura, a nie prezent.
Oto cztery kluczowe kroki, które musisz wykonać natychmiast:
- Zweryfikuj wpis w CEEB: Wejdź na stronę zone.gunb.gov.pl (zaloguj się przez Profil Zaufany). Sprawdź, co widnieje w deklaracji. Jeśli masz pompę ciepła, a system widzi „kocioł na paliwo stałe”, musisz to skorygować w urzędzie gminy ZANIM złożysz wniosek o bon. Inaczej dostaniesz niższą stawkę.
- Zrób symulację dochodu „na brudno”: Użyj PIT-ów wszystkich domowników za rok bazowy (najczęściej 2024). Podziel sumę dochodów netto przez 12 miesięcy i przez liczbę osób. Jeśli wychodzi Ci 1705 zł na osobę (przy progu 1700 zł), wniosek ma sens (dostaniesz bon pomniejszony o 5 zł). Jeśli przekraczasz próg o dużą kwotę, oszczędź sobie czasu.
- Sprawdź terminy naboru w swojej gminie: Choć ustawa jest ogólnopolska, gminy mają swoje harmonogramy. Wnioski zazwyczaj składa się w określonym okienku (np. do końca marca lub kwietnia). Złożenie wniosku po terminie skutkuje pozostawieniem go bez rozpoznania.
- Wynajmujesz mieszkanie? Masz prawo do bonu: Wiele najemców uważa, że bon należy się tylko właścicielowi. To nieprawda. Bon przysługuje temu, kto faktycznie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe. Jeśli to Ty płacisz rachunki (nawet jeśli licznik jest na właściciela), masz prawo do bonu, o ile spełniasz kryterium dochodowe.
Wygrają ci, którzy podejdą do tego procesu z chłodną głową i kalkulatorem w ręku. Dla reszty pozostanie gorycz przy płaceniu kolejnego, wysokiego rachunku za prąd i gaz, bez obiecanego państwowego wsparcia.