Koniec roku i początek nowego to tradycyjnie czas obaw i pytań w domach milionów polskich seniorów. Czy w obliczu napiętego budżetu państwa i procedury nadmiernego deficytu, narzuconej Polsce przez Brukselę, dodatkowe roczne świadczenia – trzynastka i czternastka – są bezpieczne? Rząd uspokaja, że wypłaty są gwarantowane ustawowo i nie zostaną zlikwidowane. Eksperci finansowi ostrzegają jednak: to, że dostaniesz pieniądze, nie oznacza, że dostaniesz ich tyle, ile się spodziewasz.
W 2026 roku kluczowe stają się progi dochodowe i zaskakujące efekty rekordowej waloryzacji marcowej. Choć podwyżka emerytury podstawowej cieszy, paradoksalnie może ona drastycznie obciąć Twoją jesienną czternastkę. Sprawdzamy, ile realnie wpłynie na konto w kwietniu i we wrześniu, i dlaczego musisz uważać na mechanizm „złotówka za złotówkę”, który dla wielu seniorów będzie bezlitosny.
13. Emerytura 2026: Gwarantowana kwota i data. Ile dostaniesz na rękę?
Trzynasta emerytura jest świadczeniem najprostszym i najbezpieczniejszym. Jest wypłacana wszystkim uprawnionym, niezależnie od wysokości ich podstawowego świadczenia. Nie obowiązują tu żadne progi dochodowe. Otrzyma ją zarówno senior pobierający 1500 zł, jak i ten z emeryturą na poziomie 8000 zł.
Wysokość trzynastki jest równa kwocie minimalnej emerytury, która będzie obowiązywać od 1 marca 2026 roku. Po prognozowanej waloryzacji na poziomie około 7,8%, minimalne świadczenie wzrośnie do około 1920 zł brutto. Taka też będzie wysokość Twojej trzynastki.
Kiedy pieniądze trafią na konto? ZUS, KRUS i zakłady emerytalne służb mundurowych wypłacą trzynastki wraz ze świadczeniami kwietniowymi. Jeśli zwykle otrzymujesz przelew 10. dnia miesiąca, to właśnie 10 kwietnia (lub w najbliższy dzień roboczy) dostaniesz podwójny przelew. Niestety, tutaj zaczynają się schody podatkowe.
Kwota 1920 zł to brutto. Od tego odejmowana jest składka zdrowotna (9%), co daje ok. 1747 zł. Jednak w miesiącu wypłaty, Twoja emerytura podstawowa i trzynastka sumują się. Jeśli przekroczą kwotę wolną od podatku (która wynosi 2500 zł miesięcznie), od nadwyżki zostanie pobrany 12% podatek dochodowy. Oznacza to, że realny wpływ na konto z tytułu trzynastki dla większości seniorów wyniesie od 1500 do 1600 zł netto, a nie pełne 1920 zł.
Cichy zabójca 14-tki. Jak waloryzacja obniży Twoje świadczenie?
Czternasta emerytura, choć również gwarantowana ustawowo, jest znacznie bardziej skomplikowana. Oczekuje się, że wypłata nastąpi tradycyjnie we wrześniu 2026 roku. Podstawowa kwota świadczenia wyniesie również 1920 zł brutto (równowartość minimalnej emerytury). W realiach zaciskania pasa, eksperci nie spodziewają się, że rząd zdecyduje się na ekstra podwyżkę, jak miało to miejsce w 2023 roku.
Kluczowy jest mechanizm redukcji: „złotówka za złotówkę”. Pełną kwotę 1920 zł brutto otrzymają tylko ci seniorzy, których podstawowa emerytura nie przekracza progu 2900 zł brutto. I tu ujawnia się największy problem roku 2026.
Uwaga: Próg 2900 zł brutto nie jest waloryzowany automatycznie. Oznacza to, że każda marcowa podwyżka Twojej emerytury podstawowej (w 2026 r. prognozowane 7,8%) zbliża Cię do utraty pełnej czternastki. Jeśli w 2024 roku miałeś 2800 zł emerytury i dostawałeś pełną czternastkę, to po dwóch waloryzacjach w 2026 roku możesz mieć już np. 3200 zł. Przekraczasz próg o 300 zł, a więc Twoja czternastka zostanie pomniejszona o 300 zł. Otrzymasz 1620 zł brutto zamiast 1920 zł.
Ta tendencja jest bezlitosna: z każdym rokiem rośnie liczba emerytów, którzy otrzymują świadczenie okrojone. Osoby, których emerytura przekroczy około 4820 zł brutto, nie dostaną nic, gdyż ich świadczenie spadnie poniżej 50 zł (minimalna kwota wypłaty).
| Twoja emerytura (Brutto 2026) | Pełna czy pomniejszona? | Szacowana kwota 14-tki (Brutto) | Szacowana kwota 14-tki (Netto)* |
|---|---|---|---|
| do 2900 zł | PEŁNA | 1920 zł | ok. 1550-1600 zł |
| 3500 zł | Pomniejszona o 600 zł | 1320 zł | ok. 1050 zł |
| 4000 zł | Pomniejszona o 1100 zł | 820 zł | ok. 650 zł |
| pow. 4820 zł | BRAK | 0 zł | 0 zł |
*Kwoty netto są szacunkowe i zależą od indywidualnych odliczeń podatkowych w miesiącu wypłaty.
Komornik i dodatki: Te pieniądze są chronione!
Wielu zadłużonych seniorów obawia się, że dodatkowe świadczenia zostaną natychmiast zajęte przez komornika. W 2026 roku prawo wciąż stoi po stronie dłużnika: trzynastka i czternastka są wolne od potrąceń komorniczych i administracyjnych. Nawet jeśli masz zajęcie komornicze na emeryturze podstawowej, te dodatkowe przelewy muszą wpłynąć na Twoje konto w całości.
Banki mają obowiązek oznaczać te przelewy specjalnym kodem. Jeśli masz zajęty rachunek, a bank „przez pomyłkę” zablokuje środki, musisz natychmiast interweniować, powołując się na ustawowe zwolnienie. Działaj szybko, ponieważ odzyskanie środków przelanych komornikowi jest niezwykle trudne.
Co więcej, otrzymanie tych jednorazowych pieniędzy nie wpłynie na Twoje prawa do innych świadczeń socjalnych. Zgodnie z ustawą, dodatkowe roczne świadczenia nie wliczają się do dochodu przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy, świadczenia z pomocy społecznej czy 500+ dla niesamodzielnych. Możesz więc spać spokojnie – gmina nie zabierze Ci comiesięcznego wsparcia z powodu jednorazowego zastrzyku gotówki.
Bruksela nie zablokuje wypłat. Na czym polega strategia „gotowania żaby”?
Chociaż Polska objęta jest procedurą nadmiernego deficytu, a Komisja Europejska naciska na redukcję wydatków, UE nie ma prawa nakazać likwidacji 13. i 14. emerytury. Polityka socjalna pozostaje w gestii państw członkowskich. Scenariuszem najbardziej prawdopodobnym na 2026 rok i kolejne lata nie jest gwałtowne cięcie, lecz „zamrożenie” realnej wartości świadczeń.
Rząd może kontynuować strategię „gotowania żaby”: nie likwidować dodatków, ale nie waloryzować progu dochodowego 2900 zł oraz nie przyznawać ekstra podwyżek ponad minimum ustawowe. W efekcie, inflacja powoli zmniejszy siłę nabywczą tych pieniędzy, a rosnące emerytury podstawowe naturalnie wypchną coraz więcej osób poza próg pełnej czternastki. Jest to politycznie bezpieczniejsza metoda redukcji wydatków niż otwarte cięcia.
Wniosek dla seniora: Traktuj te pieniądze jako bonus, a nie stały, pewny dochód. W obliczu rosnących kosztów energii i braku tarcz ochronnych, trzynastka w kwietniu może być kluczowym wsparciem na wyrównanie rachunków za ogrzewanie po sezonie zimowym. Pamiętaj, aby sprawdzić swoją emeryturę po marcowej waloryzacji i przygotować się, że we wrześniu możesz otrzymać okrojoną czternastkę, jeśli przekroczyłeś magiczny próg 2900 zł brutto.