Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) ogłosiło kluczowy element reformy szkolnictwa, znanej wcześniej jako „Kompas Jutra”. Pomimo prezydenckiego weta, które zablokowało ustawę reformującą Prawo oświatowe w grudniu 2025 roku, resort zdecydował się wprowadzić zmiany drogą rozporządzenia. Od 1 września 2026 roku w szkołach podstawowych pojawi się obowiązkowy Tydzień Projektowy, a w młodszych klasach znikną cztery oddzielne przedmioty przyrodnicze.
Projekt rozporządzenia w sprawie ramowego planu nauczania, który pojawił się w Rządowym Centrum Legislacji 7 stycznia 2026 roku, potwierdza kierunek zmian zapowiedzianych przez minister Barbarę Nowacką. Najważniejsza zmiana dotyczy organizacji nauki w klasach IV-VIII. Przez pięć dni w roku szkolnym uczniowie nie będą mieli tradycyjnych lekcji – zamiast tego skupią się na realizacji grupowych projektów edukacyjnych. Jest to pierwszy, konkretny krok w kierunku odejścia od modelu edukacji opartej wyłącznie na pamięciowej wiedzy na rzecz rozwijania praktycznych umiejętności i współpracy.
Zmiany te są istotne dla blisko 3 milionów uczniów szkół podstawowych i ich rodziców, ponieważ całkowicie zmieniają rytm pracy dydaktycznej. Choć prezydent Karol Nawrocki argumentował, że reforma jest „eksperymentowaniem na całych rocznikach dzieci”, MEN utrzymuje, że są to rozwiązania niezbędne do podniesienia kompetencji kluczowych polskich uczniów, co jest odpowiedzią na problemy diagnozowane przez międzynarodowe badania, takie jak PISA.
Tydzień projektowy: pięć dni bez dzwonka i tradycyjnych zajęć
Tydzień Projektowy zostanie wprowadzony jako obowiązkowy element kształcenia w każdej klasie od IV do VIII szkoły podstawowej. Zgodnie z projektem rozporządzenia, przez pięć kolejnych dni nauka nie będzie odbywała się zgodnie z dotychczasowym planem zajęć, obejmującym standardowe 45-minutowe lekcje języka polskiego, matematyki czy historii.
W tym czasie uczniowie, pod opieką nauczycieli, będą realizować wcześniej wybrane lub sformułowane projekty. Kluczowym założeniem jest to, że praca projektowa ma być interdyscyplinarna i angażująca. Uczniowie będą mogli tworzyć zespoły międzyklasowe i międzyrocznikowe. MEN tłumaczy, że taka struktura ma na celu nie tylko integrację wiedzy z różnych przedmiotów, ale przede wszystkim rozwijanie umiejętności interpersonalnych, w tym komunikacji, negocjacji i podziału ról w grupie.
Choć Tydzień Projektowy to formalnie pięć dni, uczniowie mogą rozpocząć gromadzenie danych i pracę nad projektem wcześniej. Wyznaczony tydzień ma służyć intensywnej pracy, konsultacjom, a przede wszystkim prezentacji i podsumowaniu osiągnięć. Resort edukacji podkreśla, że te zmiany mają przełożyć się na większe poczucie sensu nauki i motywacji u młodych ludzi, którzy często osiągają dobre wyniki w testach wiedzy, ale mają problem z jej praktycznym wykorzystaniem.
Organizacja i najważniejsza konsekwencja dla świadectwa
Wprowadzenie Tygodnia Projektowego wymaga konkretnych działań organizacyjnych na poziomie placówki. Termin i szczegółowy sposób organizacji tego tygodnia będzie leżał w gestii dyrektora szkoły, który podejmie decyzję w porozumieniu z radą pedagogiczną. Rodzice i uczniowie zostaną poinformowani o dacie tygodnia projektowego na początku roku szkolnego, najprawdopodobniej we wrześniu 2026 roku.
Najważniejszą formalną konsekwencją Tygodnia Projektowego jest jego obowiązkowy charakter i sposób dokumentacji. Informacja o udziale ucznia w projekcie edukacyjnym, wraz z jego tytułem, ma zostać umieszczona zarówno na świadectwie szkolnym promocyjnym, jak i na świadectwie ukończenia szkoły. Jest to sygnał, że Ministerstwo traktuje realizację projektów jako pełnoprawny, mierzalny element procesu edukacyjnego, a nie jako dodatkową aktywność pozalekcyjną.
Dla nauczycieli oznacza to konieczność opracowania jasnych kryteriów oceny pracy zespołowej i indywidualnego wkładu ucznia, mimo że na świadectwie nie pojawi się tradycyjna ocena cyfrowa. Dyrektorzy szkół będą musieli również zadbać o logistykę, tak aby zapewnić odpowiednie warunki pracy dla zespołów projektowych, które mogą liczyć uczniów z różnych roczników i wymagać dostępu do różnych pracowni jednocześnie.
Zintegrowana Przyroda: koniec czterech oddzielnych lekcji w IV-VI
Drugą dużą zmianą wprowadzaną przez rozporządzenie jest reforma nauczania przedmiotów przyrodniczych w klasach IV-VI. Zamiast dotychczasowych, oddzielnych lekcji biologii, chemii, geografii i fizyki, uczniowie będą mieli jeden zintegrowany przedmiot – Przyrodę.
Wiceminister Katarzyna Lubnauer wielokrotnie wyjaśniała, że celem jest odejście od fragmentarycznej wiedzy na rzecz interdyscyplinarnego podejścia. Aby umożliwić realizację tego celu, zajęcia mają być prowadzone w dłuższych blokach czasowych, nawet 3-godzinnych, zamiast tradycyjnych 45-minutowych lekcji. Wydłużony czas pozwoli nauczycielom na przeprowadzanie pełnych eksperymentów, zajęcia terenowe oraz realizację mini-projektów, co jest praktycznie niemożliwe do wykonania w krótkich jednostkach lekcyjnych.
Przykładem takiego interdyscyplinarnego podejścia ma być omawianie zjawisk łączących różne dziedziny, np. kwaśnego deszczu (chemia, biologia, geografia). Warto podkreślić, że ta zmiana dotyczy wyłącznie klas IV-VI. W klasach VII i VIII biologia, chemia, fizyka i geografia pozostają jako osobne przedmioty, co ma zapewnić uczniom solidne podstawy przed przejściem do szkół ponadpodstawowych.
Kontrowersje i przygotowanie nauczycieli do nowych wyzwań
Choć MEN argumentuje, że reforma czerpie inspirację z udanych systemów edukacyjnych w Walii czy Australii, zmiany wywołały duże kontrowersje, szczególnie w środowisku nauczycielskim. Duże związki zawodowe, w tym Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność”, apelowały do prezydenta o weto, wskazując na ryzyko chaosu organizacyjnego i brak odpowiedniego przygotowania kadry.
Główna obawa dotyczy nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. Eksperci zwracają uwagę, że prowadzenie zintegrowanego przedmiotu Przyroda wymaga szerokiej wiedzy metodycznej, której może brakować nauczycielom specjalizującym się dotychczas tylko w jednej dziedzinie (np. biologii lub fizyce). Pojawiają się również obawy natury ekonomicznej – w mniejszych szkołach łączenie przedmiotów może potencjalnie prowadzić do redukcji etatów.
Ministerstwo stara się jednak łagodzić te obawy, obiecując wsparcie merytoryczne. Od stycznia 2026 roku Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE) rozpoczął intensywne działania szkoleniowe, mające przygotować nauczycieli do wdrożenia tzw. Reformy 26. Zapowiedziano również dostęp do bezpłatnych studiów podyplomowych dla nauczycieli, którzy będą musieli poszerzyć swoje kwalifikacje. Minister Nowacka zapowiedziała objazd po szkołach, aby osobiście przekonać pedagogów, że nowe rozwiązania są praktyczne i użyteczne.
Co nowe zasady oznaczają w praktyce dla rodziców i uczniów?
Wejście w życie rozporządzenia od 1 września 2026 roku oznacza, że rok szkolny 2026/2027 będzie pierwszym, w którym uczniowie klas IV-VIII wezmą udział w Tygodniu Projektowym. Aby uniknąć zaskoczenia i w pełni wykorzystać potencjał zmian, warto zapoznać się z praktycznymi krokami.
- Dla Rodziców Uczniów Klas IV-VIII: Na początku roku szkolnego (wrzesień 2026) należy uzyskać od wychowawcy informację o konkretnym terminie Tygodnia Projektowego. Warto zachęcać dziecko do aktywnego wyboru tematu i pracy w grupie, ponieważ udział w projekcie trafi na świadectwo.
- Dla Uczniów Klas IV-VI: Przygotuj się na to, że lekcje przyrody będą wyglądały inaczej. Zamiast krótkich zajęć, częściej będziesz brał udział w dłuższych blokach, które umożliwią eksperymentowanie i wyjścia w teren. Będziesz też pracował w zespołach z kolegami z innych klas.
- Dla Nauczycieli: Należy śledzić komunikaty ORE i Ministerstwa dotyczące szkoleń metodycznych. Warto już teraz zacząć planować, jak zorganizować logistycznie Tydzień Projektowy, biorąc pod uwagę współpracę międzyszkolną i międzyklasową, oraz opracować kryteria dokumentowania osiągnięć uczniów na potrzeby świadectw.
Reforma, wprowadzana fragmentarycznie przez rozporządzenia, jest faktem i zacznie obowiązywać za niespełna dwa lata. Jej sukces będzie zależał od sprawnego przygotowania metodycznego nauczycieli i efektywności organizacyjnej dyrektorów szkół.