W ostatnich miesiącach w przestrzeni publicznej narosło wiele nieporozumień dotyczących przyszłości ogrzewania drewnem w Polsce. Obawy te nasiliły się w kontekście zbliżającego się 2026 roku, kiedy to rzekomo miał wejść w życie ogólnopolski zakaz używania drewna opałowego w gospodarstwach domowych, zwłaszcza na terenach wiejskich. Ministerstwo Klimatu i Środowiska jednoznacznie dementuje te pogłoski.
Wbrew powszechnym obawom, od 2026 roku nie zostanie wprowadzony centralny, krajowy zakaz palenia drewnem w domach jednorodzinnych, piecach czy kominkach. Kluczowe znaczenie dla właścicieli nieruchomości ma natomiast to, gdzie dokładnie znajduje się ich dom. Przepisy regulujące kwestie spalania paliw stałych, w tym drewna, są bowiem domeną lokalnych uchwał antysmogowych. To samorządy wojewódzkie decydują o tym, jakie urządzenia grzewcze są dopuszczone do użytku i do kiedy stare piece muszą zostać wymienione.
Dla mieszkańców wsi i właścicieli domów jednorodzinnych oznacza to konieczność weryfikacji przepisów obowiązujących w ich regionie, a nie oczekiwanie na ogólnopolski dekret. Odpowiedzialne i zgodne z prawem użytkowanie drewna opałowego będzie nadal możliwe, pod warunkiem spełnienia lokalnych norm emisyjnych i technicznych. Zrozumienie różnicy między przepisami dotyczącymi energetyki zawodowej a ogrzewaniem domowym jest tu niezbędne, aby uniknąć potencjalnych kar.
Drewno energetyczne a drewno opałowe. Kogo dotyczą nowe regulacje?
Jednym z głównych źródeł zamieszania jest mylenie regulacji dotyczących „drewna energetycznego” z drewnem opałowym używanym w domach. Nowe rozporządzenie określające szczegółowe cechy jakościowo-wymiarowe drewna dotyczy wyłącznie sektora energetyki zawodowej, czyli elektrowni i elektrociepłowni produkujących energię na dużą skalę. Celem tego przepisu jest ograniczenie spalania surowca drzewnego, który mógłby zostać wykorzystany w przemyśle, a nie w prywatnym ogrzewaniu.
Drewno energetyczne w rozumieniu tych przepisów to surowiec o ściśle określonych parametrach, przeznaczony do wykorzystania w instalacjach Odnawialnych Źródeł Energii (OZE) w sektorze zawodowym. W praktyce oznacza to, że te regulacje nie mają zastosowania do rolników, mieszkańców wsi ani innych właścicieli domów jednorodzinnych, którzy ogrzewają swoje budynki tradycyjnymi piecami lub kominkami.
Mieszkańcy nadal mogą pozyskiwać i spalać drewno opałowe, o ile przestrzegają dwóch kluczowych zasad: spalają drewno w odpowiednich, legalnych urządzeniach oraz stosują się do lokalnych uchwał antysmogowych. Właśnie te uchwały, a nie ogólnokrajowe rozporządzenia, stanowią jedyny prawny punkt odniesienia dla prywatnych użytkowników paliw stałych.
Lokalne uchwały antysmogowe. Gdzie obowiązują największe restrykcje?
W Polsce zasady palenia w kominkach i piecach są niezwykle zróżnicowane i zależą od decyzji władz poszczególnych województw. O ile w części regionów, takich jak województwo podlaskie czy warmińsko-mazurskie, uchwały antysmogowe w ogóle nie zostały wprowadzone, co oznacza brak ograniczeń w użytkowaniu starszych kominków, o tyle w innych regionach restrykcje są bardzo surowe.
Najbardziej znanym przykładem całkowitego zakazu palenia paliwami stałymi (w tym drewnem) jest Kraków. Podobne, choć często mniej restrykcyjne, zasady obowiązują w większości dużych aglomeracji oraz na terenie województw zmagających się z wysokim poziomem smogu, np. w województwie śląskim, małopolskim (poza Krakowem), czy mazowieckim.
W tych regionach uchwały antysmogowe często wprowadzają terminy graniczne, po których użytkowanie przestarzałych pieców i kominków jest zabronione. Po upływie tych terminów dopuszczalne są wyłącznie urządzenia spełniające rygorystyczne normy techniczne, przede wszystkim te objęte tzw. Ekoprojektem. Warto podkreślić, że nawet jeśli uchwała nie zakazuje palenia drewnem całkowicie, to zawsze nakłada wymóg stosowania urządzeń grzewczych o odpowiedniej sprawności i niskiej emisji zanieczyszczeń.
Normy Ekoprojektu i kary. Jakie piece są legalne w 2026 roku?
Dla każdego, kto planuje zakup nowego kominka lub pieca, kluczowe są normy Ekoprojektu (Ecodesign). Choć przepisy te obowiązują już od kilku lat, ich znaczenie rośnie w kontekście lokalnych uchwał antysmogowych, które często wyznaczają Ekoprojekt jako minimalny standard legalnego użytkowania. Aby urządzenie było zgodne z Ekoprojektem, musi spełniać określone kryteria techniczne.
Dla kominków (zamknięte komory spalania) wymagana jest sprawność energetyczna na poziomie co najmniej 73%. Równie decydujące znaczenie mają niskie emisje pyłów, tlenku węgla i innych szkodliwych substancji. W niektórych województwach dopuszcza się dalsze użytkowanie starych kominków, ale tylko w przypadku, gdy ich sprawność wynosi minimum 80% lub gdy zostaną one doposażone w instalacje ograniczające emisję.
Ważne jest, aby nie mylić sprawności urządzenia z sezonową efektywnością energetyczną, która dla ogrzewaczy kominkowych musi wynosić minimum 65%. Spełnienie tych warunków technicznych jest gwarancją legalnego korzystania z urządzenia grzewczego, nawet w regionach objętych surowymi przepisami antysmogowymi. Brak zgodności z lokalnymi uchwałami antysmogowymi może mieć bezpośrednie konsekwencje finansowe.
Za naruszenie przepisów uchwał antysmogowych, na przykład poprzez używanie przestarzałego kotła po upływie terminu wymiany lub spalanie niedozwolonych paliw (np. mokrego drewna), grożą grzywny. Mandaty mogą wynosić od 20 zł do 5000 zł. Kontrole przeprowadzane są przez upoważnione organy, takie jak straż miejska lub urzędnicy gminni, a wysokość kary zależy od konkretnej sytuacji i decyzji organów kontrolnych.
Podsumowanie: Co zrobić, aby palić drewnem legalnie po 2026 roku?
Mit ogólnopolskiego zakazu palenia drewnem w 2026 roku został obalony. Jednak odpowiedzialność za legalność ogrzewania spoczywa w pełni na właścicielach domów. Aby mieć pewność, że w nadchodzącym okresie grzewczym nie naruszasz prawa, wykonaj następujące kroki:
- Weryfikacja lokalnych przepisów: Sprawdź uchwałę antysmogową obowiązującą w Twoim województwie lub gminie. Ustal, czy w Twojej okolicy obowiązują terminy wymiany starych pieców (tzw. „kopciuchów”) i jakie normy muszą spełniać kominki.
- Kontrola urządzenia: Upewnij się, że Twój piec lub kominek spełnia wymagania Ekoprojektu lub minimalną sprawność określoną w lokalnej uchwale (często jest to 73% lub 80%).
- Jakość paliwa: Pamiętaj, że nawet w legalnym urządzeniu nie wolno spalać mokrego drewna. Drewno opałowe musi być sezonowane i suche, aby minimalizować emisję zanieczyszczeń.
Pamiętaj, że Unia Europejska nie wprowadziła zakazu palenia w kominkach, a przepisy te ustalają samorządy. Utrzymanie możliwości palenia drewnem w domach jednorodzinnych zależy od przestrzegania obowiązujących norm technicznych i odpowiedzialnego podejścia do lokalnej polityki antysmogowej.