Mrozy do -25°C utrzymają się do połowy lutego. Polacy zapłacą więcej za ciepło

Po okresie względnej łagodności, prognozy pogody na drugą połowę stycznia i początek lutego uległy drastycznej zmianie. Nadzieje na szybkie ocieplenie prysły, gdy modele meteorologiczne wskazały, że potężny syberyjski wyż, zamiast pozostać na wschodzie, zaczął przemieszczać się w kierunku Europy Środkowej. Ta nietypowa wędrówka oznacza jedno: przedłużoną i intensywną falę mrozów, która potrwa co najmniej do połowy lutego.

Zmiana ta ma natychmiastowe i poważne konsekwencje dla milionów Polaków. Choć narciarze mogą się cieszyć idealnymi warunkami na stokach, dla większości gospodarstw domowych oznacza to jedno: gwałtowny wzrost zużycia energii i realne ryzyko awarii infrastruktury ciepłowniczej, która nie była przygotowana na tak długotrwałe, ekstremalnie niskie temperatury. Eksperci ostrzegają, że w najzimniejszych momentach, zwłaszcza we wschodnich województwach, termometry w nocy mogą pokazywać nawet -25°C.

Kluczowe jest teraz przygotowanie się na nadchodzące tygodnie, zarówno pod kątem finansowym, jak i technicznym. Długi okres mrozów jest ewenementem na tle ostatnich łagodnych zim w Polsce, co wymaga podjęcia konkretnych kroków, aby zminimalizować koszty i ryzyko utraty ogrzewania.

Wyjątkowa zima. Skąd nagła zmiana prognoz?

Dotychczasowe przewidywania zakładały, że styczeń przyniesie typową, zmienną pogodę. Jednak ruch potężnego wyżu barycznego znad Syberii całkowicie wywrócił te scenariusze do góry nogami. Wyż ten, charakteryzujący się bardzo suchym i mroźnym powietrzem, zablokuje napływ cieplejszych mas powietrza znad Atlantyku, co skutkuje stabilną, ale bardzo zimną pogodą.

Według Europejskiego Centrum Średnioterminowych Prognoz Pogody (ECMWF), mroźne powietrze utrzyma się nad Polską przez co najmniej cztery tygodnie. Szczególnie zimna będzie druga połowa stycznia, gdzie temperatury w ciągu dnia na wschodzie kraju nie przekroczą -10°C. Choć wyż ma jedną zaletę – przynosi pogodne, często bezchmurne niebo – to brak chmur sprzyja dalszemu wychłodzeniu powierzchni ziemi w nocy, co generuje ekstremalnie niskie temperatury.

ECMWF ostrzega, że choć kolejne fale mrozów napływające w lutym będą stopniowo słabnąć, powrót średnich temperatur do normy wieloletniej nie nastąpi prawdopodobnie wcześniej niż w drugiej dekadzie lutego. Jest to sytuacja nietypowa, ponieważ w poprzednich sezonach zimowych intensywne mrozy rzadko trwały dłużej niż kilkanaście dni. Teraz mówimy o przedłużonym okresie zimowym, co stawia wyzwania przed infrastrukturą i domowymi budżetami.

Rachunki za ogrzewanie w górę. O ile wzrośnie zużycie?

Najbardziej odczuwalnym skutkiem długotrwałych mrozów będzie uderzenie w portfele gospodarstw domowych. Im niższa temperatura na zewnątrz, tym intensywniej muszą pracować systemy grzewcze, aby utrzymać komfort cieplny wewnątrz budynków. Dotyczy to wszystkich źródeł ciepła, ale szczególnie gazu i prądu.

Dla domów ogrzewających się gazem ziemnym, eksperci szacują, że przy temperaturach oscylujących wokół -20°C, zużycie gazu może wzrosnąć nawet o 50% w porównaniu do zużycia notowanego w trakcie łagodnej zimy. Oznacza to, że rachunki za styczeń i luty będą znacząco wyższe. Podobnie jest w przypadku ogrzewania elektrycznego. Grzejniki i maty elektryczne będą pracować nieprzerwanie, co przełoży się na wysokie opłaty za energię elektryczną.

Właściciele pomp ciepła muszą być przygotowani na podwójny problem. Po pierwsze, ze względu na niskie temperatury, pompy będą musiały korzystać z droższych trybów pracy lub z dodatkowych grzałek elektrycznych, co obniża ich efektywność i zwiększa zużycie prądu. Po drugie, w przypadku bardzo silnych mrozów (poniżej -20°C), niektóre starsze lub mniej wydajne urządzenia mogą wymagać włączenia awaryjnego źródła ciepła. Osoby korzystające z paliw stałych (węgiel, drewno, pellet) muszą liczyć się z koniecznością wcześniejszego uzupełnienia zapasów, co może zbiec się z naturalnym wzrostem cen opału w szczycie sezonu grzewczego.

Ryzyko awarii i plan awaryjny dla ciepła miejskiego

W ostatnich tygodniach polskie miasta doświadczyły już serii awarii sieci ciepłowniczych. Długotrwałe mrozy stanowią poważne obciążenie dla infrastruktury, która w wielu przypadkach pochodzi jeszcze z lat 70. i 80. XX wieku i jest niedostatecznie remontowana. Nagłe i powtarzające się spadki temperatur, charakterystyczne dla kolejnych fal mrozów, zwiększają ryzyko pęknięć i uszkodzeń rur oraz węzłów cieplnych.

Mieszkańcy korzystający z ciepła sieciowego, szczególnie w starszych osiedlach, powinni być przygotowani na ewentualne przerwy w dostawie ciepła i ciepłej wody. Awaria, która w łagodniejszym okresie byłaby jedynie uciążliwością, w temperaturze -25°C staje się sytuacją kryzysową, grożącą zamarznięciem wewnętrznych instalacji w mieszkaniach. Warto zawczasu pomyśleć o planie awaryjnym. Zaleca się posiadanie w domu dodatkowego źródła ciepła, takiego jak przenośny grzejnik elektryczny, oraz ciepłych koców termicznych.

W przypadku długotrwałej awarii, kluczowe jest natychmiastowe uszczelnienie okien i drzwi oraz zamknięcie pomieszczeń, z których nie korzystamy. Warto również wiedzieć, gdzie można szukać tymczasowego schronienia. Władze miejskie powinny być przygotowane do uruchomienia tymczasowych punktów grzewczych dla osób najbardziej narażonych na wychłodzenie.

Mroźne ferie. Kto skorzysta na długiej zimie?

Choć mróz generuje koszty i ryzyko, jest też grupa, która z zadowoleniem przyjmuje te prognozy – są to miłośnicy sportów zimowych. Długotrwałe i stabilne mrozy to gwarancja idealnych warunków na stokach narciarskich, zwłaszcza w okresie ferii zimowych.

Mimo że syberyjski wyż nie przyniesie obfitych opadów naturalnego śniegu, całodobowe mrozy pozwolą stacjom narciarskim na ciągłe i efektywne dośnieżanie tras. Armatki śnieżne będą mogły pracować z pełną wydajnością, co zapewni dobrze przygotowane, twarde i bezpieczne podłoże. Długi okres niskich temperatur oznacza również, że sezon narciarski może zostać wydłużony poza standardowy okres ferii, trwając potencjalnie nawet do połowy lutego lub dłużej, jeśli nadejście wiosny się opóźni.

Dobra wiadomość jest też taka, że po intensywnych mrozach, modele prognostyczne wciąż dają nadzieję na stosunkowo szybkie nadejście wiosny. Niewykluczone, że już w drugiej połowie lutego średnie temperatury zaczną oscylować powyżej normy wieloletniej. Oznaczałoby to krótszy okres przejściowy i szybsze zakończenie sezonu grzewczego w marcu, co zrekompensowałoby część wysokich rachunków z mroźnego stycznia i lutego.

Checklista. Jak przygotować dom na mrozy do -25°C?

Aby przetrwać nadchodzący, wyjątkowo mroźny okres bez strat finansowych i ryzyka awarii, należy podjąć konkretne, praktyczne kroki. Liczy się każdy stopień oszczędności i każda godzina przygotowania.

• Uszczelnienie budynku: Sprawdź stan okien i drzwi. Użycie uszczelek lub specjalnych folii termicznych może zredukować utratę ciepła nawet o 10-15%.
• Optymalizacja temperatury: Obniż temperaturę w pomieszczeniach rzadko używanych. Pamiętaj, że obniżenie temperatury o zaledwie jeden stopień Celsjusza to około 6% oszczędności na ogrzewaniu.
• Weryfikacja zapasów: Jeśli ogrzewasz paliwem stałym (węgiel, pellet), uzupełnij zapasy teraz, zanim rosnący popyt podniesie ceny.
• Systemy awaryjne: W przypadku ogrzewania miejskiego, miej pod ręką sprawny grzejnik elektryczny. Jeśli masz pompę ciepła, upewnij się, że jej system wspomagający (np. grzałka) działa poprawnie.
• Przygotowanie samochodu: Upewnij się, że płyn chłodniczy i płyn do spryskiwaczy są odporne na temperatury poniżej -25°C. W samochodzie zawsze trzymaj ciepły koc i termos z gorącym napojem na wypadek awarii na trasie.
• Monitorowanie: Śledź komunikaty lokalnych dostawców ciepła i energii. W przypadku zapowiadanych mrozów, mogą oni wydać dodatkowe zalecenia dla mieszkańców.

Ta zima zapowiada się na jedną z najchłodniejszych od lat. Odpowiednie przygotowanie i świadomość zagrożeń pozwolą jednak na bezpieczne i możliwie najmniej kosztowne przejście przez ten wyjątkowo mroźny okres.