Polscy rodzice mogą wkrótce zyskać znaczące wsparcie w łączeniu życia zawodowego z obowiązkami rodzicielskimi. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPPS) intensywnie pracuje nad nowelizacją Kodeksu Pracy, która ma rewolucyjnie zwiększyć wymiar płatnego wolnego na opiekę nad dzieckiem. Zamiast dotychczasowych dwóch dni, pracujący rodzice otrzymają aż osiem dni w roku kalendarzowym, z zachowaniem pełnego wynagrodzenia.
Zmiana ta, jeśli wejdzie w życie zgodnie z planem w połowie 2026 roku, będzie jedną z najważniejszych inicjatyw prorodzinnych ostatnich lat. Jej głównym celem jest zapewnienie większej elastyczności, ochrona urlopów wypoczynkowych oraz realne wsparcie finansowe w nieprzewidzianych sytuacjach, takich jak nagła choroba dziecka czy zamknięcie placówki edukacyjnej.
Nowe przepisy mają nie tylko zwiększyć dostępny czas wolny, ale także wprowadzić kluczowe modyfikacje dotyczące podziału limitu między rodziców. Eksperci rynku pracy podkreślają, że jest to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie społeczne i jednocześnie realizacja unijnych wytycznych dotyczących równowagi między życiem zawodowym a prywatnym (work-life balance).
Koniec z poświęcaniem urlopu. Co dokładnie zmienia Art. 188 KP?
Obecny stan prawny, regulowany przez artykuł 188 Kodeksu Pracy, pozwala pracującym rodzicom na skorzystanie z zaledwie 2 dni lub 16 godzin zwolnienia od pracy w ciągu roku kalendarzowego. To zwolnienie jest płatne w wysokości 100% wynagrodzenia, ale jego skromny wymiar sprawia, że w przypadku dłuższych nieobecności rodzice są zmuszeni do sięgania po urlop wypoczynkowy lub zasiłek opiekuńczy.
Nowelizacja, nad którą pracuje MRPPS, zakłada czterokrotne zwiększenie tego limitu. Oznacza to, że pracownikom przysługiwać będzie 8 dni płatnego wolnego. Co istotne, wolne to będzie można wykorzystać zarówno w pełnych dniach, jak i w wymiarze godzinowym. Ta elastyczność jest kluczowa, ponieważ pozwala na załatwienie pilnych spraw (np. wizyta u specjalisty, uroczystość szkolna) bez konieczności rezygnacji z całego dnia pracy.
Główną korzyścią dla pracowników jest ochrona ich praw do wypoczynku. Dzięki nowemu, większemu limitowi, dni urlopu wypoczynkowego, przeznaczone na regenerację i wakacje, nie będą już musiały być wykorzystywane na nieprzewidzianą opiekę nad dzieckiem. Jest to zmiana, która ma bezpośredni wpływ na dobrostan psychiczny i fizyczny pracujących rodziców.
8 dni wolnego za 100 procent pensji. Jakie są realne korzyści finansowe?
Wzrost wymiaru płatnego wolnego ma również wymierne korzyści finansowe. W sytuacjach, gdy obecne 2 dni wolnego zostaną wyczerpane, rodzice często muszą decydować się na urlop bezpłatny lub zasiłek opiekuńczy, regulowany przez przepisy ZUS. Zasiłek opiekuńczy (popularnie zwany „opieką”) jest wypłacany w wysokości 80 procent podstawy wynagrodzenia. Oznacza to realną stratę w domowym budżecie.
Wprowadzenie dodatkowych sześciu dni płatnego wolnego, które w całości są finansowane w wysokości 100% wynagrodzenia, stanowi istotną różnicę. W praktyce oznacza to, że rodzina ma dostęp do 8 dni pełnopłatnej nieobecności, co w skali roku może przełożyć się na znaczące oszczędności i stabilność finansową w przypadku nieprzewidzianych zdarzeń. Propozycja ta jest szczególnie ważna dla rodzin o niższych dochodach, dla których utrata 20% pensji w trakcie choroby dziecka jest dużym obciążeniem.
Analizując te zmiany, można zauważyć, że rząd stawia na mechanizmy, które nie tylko dają rodzicom czas, ale także zapewniają im bezpieczeństwo ekonomiczne. Jest to kluczowy element polityki zachęcającej do powrotu na rynek pracy po przerwach związanych z rodzicielstwem.
Kto zyska najwięcej? Kryterium wieku dziecka i podział limitu
Obecnie zwolnienie na opiekę przysługuje rodzicom dzieci do ukończenia 14. roku życia. Ten limit wiekowy ma zostać zachowany w nowej propozycji, choć w dyskusjach pojawiają się głosy o ewentualnym nieznacznym wydłużeniu go w przyszłości, co jednak na razie nie jest elementem projektu.
Kluczową zmianą, która ma zrewolucjonizować korzystanie z tego przywileju, jest propozycja dotycząca podziału limitu. Obecnie 2 dni lub 16 godzin to limit wspólny dla obojga rodziców. Oznacza to, że jeśli jeden rodzic wykorzysta 2 dni, drugi nie ma już do nich prawa w danym roku kalendarzowym.
Nowe przepisy zakładają, że 8 dni może stać się oddzielnym limitem dla każdego z rodziców. Oznaczałoby to, że w sumie rodzina miałaby do dyspozycji 16 dni płatnego wolnego rocznie. Choć ta kwestia jest jeszcze przedmiotem konsultacji i analiz finansowych, jest to najbardziej oczekiwany element nowelizacji, który realnie zwiększyłby elastyczność i wsparcie dla rodzin, gdzie oboje rodziców pracuje zawodowo.
Wyzwania dla firm i harmonogram zmian. Kiedy nowe zasady wejdą w życie?
Choć kierunek zmian jest powszechnie chwalony przez organizacje prorodzinne, polscy przedsiębiorcy wyrażają pewną ostrożność. Znaczące wydłużenie płatnej nieobecności, zwłaszcza w małych i średnich firmach, może stanowić poważne wyzwanie logistyczne, wymagające reorganizacji pracy i zwiększenia kosztów zastępstw.
Z tego powodu trwają analizy, w jaki sposób państwo mogłoby przejąć część finansowania tych dodatkowych dni, aby nie obciążać nadmiernie sektora prywatnego. Eksperci podkreślają, że kluczowe jest znalezienie równowagi, która z jednej strony wesprze rodziców, a z drugiej nie zagrozi płynności działania firm.
- Etap konsultacji: Projekt jest obecnie na etapie zaawansowanych konsultacji międzyresortowych i społecznych.
- Analiza finansowa: Trwają szczegółowe wyliczenia kosztów dla budżetu państwa oraz sektora prywatnego.
- Przewidywany termin: Jeśli prace legislacyjne będą przebiegać sprawnie, nowelizacja Kodeksu Pracy może wejść w życie w połowie 2026 roku.
Dla pracujących rodziców jest to sygnał, by już teraz śledzić postępy prac legislacyjnych. Choć nowe zasady nie obowiązują „od zaraz”, ich wprowadzenie będzie wymagało od pracodawców i działów kadr przygotowania nowych procedur i aktualizacji wewnętrznych regulaminów pracy. Zmiana ta ma potencjał, by trwale poprawić jakość życia zawodowego w Polsce, dając rodzinom większy margines bezpieczeństwa i spokoju.