Zarządcy i spółdzielnie mieszkaniowe w całej Polsce masowo rozsyłają pisma do lokatorów, ostrzegając przed surowymi konsekwencjami używania butli z gazem płynnym (propan-butan) w budynkach wielorodzinnych. Choć wielu Polaków uważa, że butla gazowa w kuchni to standard, zwłaszcza tam, gdzie nie ma dostępu do sieci gazu ziemnego, okazuje się, że w tysiącach przypadków to urządzenie jest całkowicie nielegalne. Co gorsza, ignorowanie zakazu może prowadzić nie tylko do wysokich mandatów, ale także do utraty ubezpieczenia, gigantycznych odszkodowań, a nawet zarzutów karnych.
Sytuacja nabiera tempa, ponieważ zarządcy, w tym m.in. Zakopiańska Spółdzielnia Mieszkaniowa, zaczęli aktywnie egzekwować przepisy, które obowiązują w Polsce od ponad 20 lat. Podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. To ten dokument w prosty sposób rozstrzyga, czy butla z gazem płynnym jest w twoim mieszkaniu legalna, czy stanowi zagrożenie dla całego budynku.
Kluczowe jest zrozumienie dwóch prostych, ale bezwzględnych zasad. Jeśli w twoim bloku spełniony jest choć jeden z poniższych warunków, używanie butli z gazem płynnym jest zabronione, niezależnie od tego, jak długo z niej korzystasz i czy inni sąsiedzi robią to samo. Spółdzielnie podkreślają, że gaz propan-butan to w warunkach mieszkaniowych potencjalna bomba, a masowe kontrole mają zapobiec kolejnym katastrofom.
Kluczowe zasady. Kiedy butla gazowa jest kategorycznie zakazana?
Pierwsza zasada dotyczy wysokości budynku i jest absolutnie nieprzekraczalna. Zgodnie z rozporządzeniem, instalacje gazu płynnego (butli) można wykonywać wyłącznie w budynkach niskich. Niskim budynkiem w rozumieniu prawa jest taki, który ma nie więcej niż cztery kondygnacje nadziemne.
Pułapką jest jednak sposób liczenia kondygnacji. Nie wystarczy policzyć pięter. Kondygnacją nadziemną jest każde piętro powyżej poziomu gruntu, wliczając w to poddasza użytkowe, w których znajdują się mieszkania, a także przyziemie, jeśli jest ono użytkowe. W praktyce, blok, który z zewnątrz wygląda na czteropiętrowy, może mieć wliczane przyziemie lub poddasze, co daje łącznie pięć kondygnacji. W takim wypadku butla jest zakazana bez żadnych wyjątków.
Pani Teresa z Krakowa, mieszkająca na trzecim piętrze, przekonała się o tym na własnej skórze. Korzystała z butli przez 20 lat, ponieważ w jej części bloku nie było gazu z sieci. Po zgłoszeniu nieprawidłowości przez administrację, inspekcja nadzoru budowlanego stwierdziła, że budynek ma przyziemie plus cztery piętra – razem pięć kondygnacji nadziemnych. Zgodnie z prawem, butla została natychmiast zakazana, a kobieta musiała wymienić kuchenkę.
Pułapka gazu ziemnego. Zakaz dotyczy całego bloku
Druga zasada jest jeszcze bardziej rygorystyczna i dotyczy wszystkich budynków, niezależnie od ich wysokości, pod warunkiem, że mają dostęp do sieci gazu ziemnego. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury kategorycznie zabrania łączenia w jednym budynku instalacji gazu ziemnego z sieci i gazu płynnego z butli. Jeśli w twoim bloku funkcjonuje sieć gazowa – nawet jeśli twoje mieszkanie nie jest do niej podłączone – nie możesz używać butli.
Zakaz ten ma głębokie uzasadnienie fizyczne i bezpieczeństwa. Gaz ziemny (metan) jest lżejszy od powietrza i w razie wycieku ucieka górnymi kratkami wentylacyjnymi. Natomiast gaz propan-butan z butli jest cięższy. W przypadku nieszczelności gromadzi się on przy podłodze, w piwnicach i szachtach instalacyjnych. Standardowa wentylacja w blokach nie jest przystosowana do obsłużenia obu typów zagrożeń jednocześnie. Połączenie tych instalacji w jednym budynku wielorodzinnym drastycznie zwiększa ryzyko wybuchu.
Pan Kowalski z Wrocławia, który latami używał butli w swoim mieszkaniu, ponieważ w jego pionie nie było podłączenia do gazu ziemnego, został ukarany mandatem. Dowiedział się, że przepisy dotyczą całego budynku, a fakt, iż sąsiedzi mają gaz z sieci, automatycznie zakazuje butli jemu. Nie ma tu żadnych furtek prawnych.
Konsekwencje prawne i finansowe. Mandat to najmniejszy problem
Używanie butli wbrew przepisom narusza regulacje budowlane i przeciwpożarowe. Straż Pożarna ma prawo nałożyć mandat w wysokości do 500 zł na miejscu lub skierować wniosek do sądu, gdzie grzywna może sięgnąć 5000 zł. To jednak dopiero początek kłopotów.
Największym zagrożeniem są konsekwencje w przypadku wypadku. W 2019 roku w Poznaniu, wybuch butli na 5. piętrze doprowadził do śmierci dwóch osób i zniszczenia całego pionu klatki schodowej. Właściciel mieszkania usłyszał zarzut sprowadzenia katastrofy. Prokuratura w takich przypadkach stawia zarzut z art. 163 Kodeksu karnego, który dotyczy sprowadzenia niebezpieczeństwa powszechnego, za co grozi kara do 8 lat więzienia. Jeśli w wyniku wybuchu ktoś zginie, kara może wzrosnąć do 12 lat.
Kluczowa jest także kwestia ubezpieczenia. Jeśli do pożaru lub wybuchu dojdzie w wyniku nielegalnego używania butli, ubezpieczyciel niemal na pewno odmówi wypłaty odszkodowania, powołując się na rażące naruszenie przepisów prawa budowlanego. W takiej sytuacji cała odpowiedzialność za remont budynku, odszkodowania dla poszkodowanych sąsiadów i koszty tymczasowego zakwaterowania spada na osobę, która złamała zakaz. Małżeństwo z Gdańska, u którego doszło do wycieku gazu na 6. piętrze, musiało zapłacić sąsiadom łącznie 680 000 zł odszkodowania, ponieważ ich polisa mieszkaniowa nie zadziałała.
Co robić? Praktyczna zmiana na indukcję
Jeśli twój budynek spełnia jeden z warunków zakazu, musisz natychmiast usunąć butlę. Najczęstszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przejście na kuchenkę elektryczną lub płytę indukcyjną. Choć początkowy koszt zakupu sprzętu jest wyższy, długofalowe koszty eksploatacji są porównywalne, a bezpieczeństwo nieporównywalnie lepsze.
- Koszt sprzętu: Przyzwoita płyta indukcyjna to wydatek 1200–2500 zł.
- Instalacja: W starszych blokach może być konieczne wzmocnienie instalacji elektrycznej lub wymiana gniazdka (koszt 400–800 zł).
- Koszty eksploatacji: Czteroosobowa rodzina zużywa na gotowanie ok. 60–90 kWh miesięcznie. Przy obecnych taryfach to koszt rzędu 85–130 zł. Butla propan-butan, kosztująca około 100 zł, wystarcza na 2–3 miesiące. Różnica w miesięcznym koszcie użytkowania jest więc minimalna, a w niektórych przypadkach gotowanie na prądzie jest nawet tańsze.
Indukcja jest wydajniejsza, nie generuje otwartego płomienia i wyłącza się automatycznie. Dla rodzin z dziećmi argument bezpieczeństwa, potwierdzony licznymi przypadkami pożarów spowodowanych przez pozostawienie włączonego palnika gazowego, jest nie do przebicia.
Jak zgłosić nieprawidłowość? Rola zarządcy i Straży Pożarnej
Jeśli podejrzewasz, że sąsiad używa butli gazowej wbrew przepisom, masz prawo i obowiązek zareagować. Pierwszym sygnałem jest charakterystyczny, ostry zapach gazu płynnego, który jest dodawany do propanu-butanu specjalnie w celach bezpieczeństwa. Drugim sygnałem jest logistyka – butle trzeba wymieniać co kilka miesięcy, więc sąsiad musi je wnosić do mieszkania.
Nie konfrontuj się osobiście. Zgłoszenie nieprawidłowości należy złożyć pisemnie do zarządcy (spółdzielni, wspólnoty) – najlepiej mailowo, aby mieć potwierdzenie. Opisz dokładnie, co widziałeś lub czułeś. Jeśli zarządca zignoruje zgłoszenie, po tygodniu należy wysłać ponaglenie z informacją, że w przeciwnym razie zawiadomisz Państwową Straż Pożarną.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia lub braku reakcji administracji, należy dzwonić na numer 998. Straż Pożarna ma znacznie szersze uprawnienia niż zarządca. Gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, strażacy mogą wejść do lokalu bez zgody właściciela, w asyście policji i po odpowiednim udokumentowaniu sytuacji. Znalezione butle zostaną zabezpieczone, a na lokatora nałożony zostanie mandat i nakaz natychmiastowego usunięcia urządzenia. Odmowa współpracy prowadzi do skierowania sprawy do prokuratury.
Co to oznacza dla Ciebie? To musisz zrobić natychmiast
Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe rozpoczęły wzmożone kontrole, by wyeliminować to potencjalne zagrożenie. Najgorszą strategią jest udawanie, że problemu nie ma. Aby uniknąć poważnych konsekwencji prawnych i finansowych, wykonaj natychmiast następujące kroki:
- Policz kondygnacje: Ustal, ile kondygnacji nadziemnych ma twój budynek. Wlicz przyziemie i poddasza użytkowe. Jeśli wyjdzie ci 5 lub więcej, butla jest zakazana.
- Sprawdź instalację gazową: Upewnij się u zarządcy, czy w twoim budynku funkcjonuje sieć gazu ziemnego. Jeśli tak, butla jest zakazana, niezależnie od liczby kondygnacji i tego, czy masz do sieci podłączenie.
- Usuń butlę i zmień sprzęt: Jeśli butla jest nielegalna, musisz ją natychmiast usunąć. Rozważ przejście na płytę indukcyjną – jest to najbezpieczniejsze i najbardziej efektywne rozwiązanie.
- Nie daj się nabrać na mity: Trzymanie butli na zabudowanym balkonie, używanie małej butli turystycznej czy posiadanie nowoczesnego zaworu nie zwalnia cię z odpowiedzialności i nie czyni butli legalną, jeśli naruszasz przepisy budowlane.
Pamiętaj: brak kontroli do tej pory nie oznacza braku odpowiedzialności. W przypadku wypadku, to ty poniesiesz pełne konsekwencje wynikające ze złamania prawa.
Obserwuj nas w Google News
Obserwuj