Wielu Polaków wciąż żyje w przekonaniu, że codzienne wydatki dokonywane kartą pozostają ich prywatną sprawą. Ta iluzja transparentności finansowej ulegnie radykalnej zmianie już od 1 stycznia 2026 roku. Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) zyskuje potężne narzędzie do monitorowania konsumpcji, które obejmie niemal każdą transakcję bezgotówkową. Nowe regulacje, będące odpowiedzią na potrzebę uszczelnienia systemu podatkowego, przenoszą ciężar kontroli z dużych przelewów na codzienne zakupy, w tym te dokonywane za pomocą kart pre-paid czy wirtualnych.
Kluczowym elementem nowego systemu jest precyzyjny próg kwotowy. Jeśli roczna suma Twoich wydatków kartą przekroczy 25 000 euro, algorytm KAS automatycznie włączy czerwony alarm. Instytucje finansowe zostały prawnie zobligowane do pełnienia funkcji „sygnalisty”, a ich systemy informatyczne są już programowane tak, by wyłapywać klientów, których styl życia wydaje się nie pasować do zadeklarowanych w zeznaniu PIT dochodów. Dla podatników oznacza to jedno: porządek w dokumentach i możliwość udowodnienia legalności każdego wydanego grosza stają się absolutną koniecznością, by uniknąć wezwania do złożenia wyjaśnień.
Koniec anonimowości. Jak KAS analizuje transakcje bezgotówkowe?
Jeszcze do niedawna uwaga kontroli skarbowej koncentrowała się przede wszystkim na analizie dużych przepływów pieniężnych na rachunkach bankowych, zwłaszcza w kontekście podejrzeń o pranie pieniędzy lub unikanie opodatkowania. Od 2026 roku pod lupę KAS trafiają także transakcje o niższej wartości, ale wysokiej częstotliwości. System monitorowania obejmuje szeroki wachlarz narzędzi płatniczych, które wcześniej mogły uchodzić za bardziej anonimowe.
Nadzorem objęte są:
- Standardowe karty debetowe i kredytowe, zarówno krajowe, jak i zagraniczne.
- Karty przedpłacone (pre-paid), które dawniej zapewniały pewien stopień anonimowości.
- Karty wirtualne, podpięte do aplikacji mobilnych (np. Apple Pay, Google Pay) oraz inne formy płatności zbliżeniowych.
Każde użycie „plastiku” w terminalu płatniczym zostawia cyfrowy ślad, który jest agregowany i analizowany przez zaawansowane systemy Krajowej Administracji Skarbowej. Algorytm działa na zasadzie prostego porównania: nakłada siatkę Twoich łącznych rocznych wydatków na Twoje oficjalnie zadeklarowane dochody w PIT. Jeśli system wykryje znaczną dysproporcję – na przykład niskie dochody przy jednoczesnym intensywnym korzystaniu z drogich usług, zakupach w luksusowych butikach czy częstych wyjazdach zagranicznych – automatycznie generuje alert. To nie jest kontrola ręczna, lecz masowa analiza profilowania ryzyka.
Pułapka 25 tysięcy euro. Kiedy system bankowy włącza alarm?
System kontroli opiera się na twardych, kwotowych limitach, aby uniknąć nadmiernego obciążenia urzędników. Ustalono precyzyjną granicę, której przekroczenie zobowiązuje bank do zaraportowania klienta do służb skarbowych. Ta granica wynosi dokładnie 25 000 euro w skali roku (suma wszystkich transakcji bezgotówkowych dokonanych za pomocą kart przypisanych do danego klienta).
W praktyce, biorąc pod uwagę bieżące kursy walut, próg ten jest relatywnie niski dla osób prowadzących aktywny tryb życia lub posiadających wysokie koszty utrzymania. Aby lepiej zobrazować skalę, przekroczenie rocznego limitu oznacza, że średnie miesięczne wydatki kartą wynoszą około 2080 EUR, co w przeliczeniu na złotówki daje kwotę około 8 500 do 9 000 PLN miesięcznie. Osoby, których wydatki konsumpcyjne regularnie przekraczają tę kwotę, bez względu na to, czy są to zakupy spożywcze, paliwo, czy bilety lotnicze, automatycznie trafiają na radar fiskusa.
Dla KAS taka anomalia jest sygnałem, że należy zweryfikować, czy deklarowane w zeznaniu podatkowym legalne źródła dochodu (np. umowa o pracę, działalność gospodarcza) faktycznie pokrywają tak wysoką konsumpcję. Jeśli podatnik oficjalnie zarabia pensję minimalną, a jego wydatki kartą przekraczają próg 25 000 euro, jest to niemal gwarancja wszczęcia procedury wyjaśniającej.
Bank jako sygnalista. Nowa rola instytucji finansowych
Nowe przepisy formalnie przekształciły instytucje finansowe w obowiązkowych współpracowników Krajowej Administracji Skarbowej. Zgodnie z regulacjami, banki nie mają już wyboru – są prawnie zobligowane do monitorowania i raportowania nietypowych lub nadmiernych aktywności finansowych swoich klientów. Nie jest to kwestia dobrej woli czy dyskrecji bankiera, lecz twardych wymogów proceduralnych.
Systemy bankowe zostały zaprogramowane tak, by wyłapywać nie tylko przekroczenia limitu 25 tys. euro na kartach, ale także inne anomalie, które mogą sugerować nieujawnione źródła dochodu lub próbę ukrycia majątku. Do najczęściej raportowanych sygnałów należą:
- Nagłe i niewyjaśnione wpływy dużych kwot gotówki na konto.
- Seria nietypowych przelewów od osób trzecich, zwłaszcza bez jasnego tytułu.
- Duże obroty na rachunku klienta, który nie prowadzi działalności gospodarczej.
Często podatnik dowiaduje się o tym, że jego profil był analizowany i zaraportowany, dopiero w momencie, gdy otrzymuje oficjalne wezwanie z Urzędu Skarbowego do złożenia wyjaśnień lub przedstawienia dowodów na pokrycie wydatków. W tym momencie dowód legalności środków musi być niepodważalny.
Jak się zabezpieczyć przed kontrolą? Klucz do legalności dochodów
W obliczu rosnącej transparentności finansowej, jedyną skuteczną tarczą dla podatnika jest pedantyczny porządek w dokumentach. Jeśli wydajesz środki pochodzące z legalnych, ale nieoczywistych źródeł, musisz mieć na to twardy „papier”. Dotyczy to zwłaszcza pieniędzy, które nie pochodzą bezpośrednio z wynagrodzenia lub zysku z działalności gospodarczej.
Kluczowe kroki dla podatnika:
- Dokumentowanie darowizn: Jeżeli otrzymujesz darowiznę pieniężną od najbliższej rodziny (np. rodzice, małżonek), która ma posłużyć na większe wydatki (remont, wakacje, zakup samochodu), zawsze zgłaszaj ją do Urzędu Skarbowego na formularzu SD-Z2, nawet jeśli darowizna jest zwolniona z podatku. Ten dokument jest niepodważalnym dowodem na to, skąd pochodzi nagły przypływ gotówki, który pokrył Twoje wysokie wydatki kartą.
- Potwierdzenie spadków i sprzedaży prywatnych rzeczy: Pieniądze pochodzące ze spadku muszą być udokumentowane postanowieniem sądu lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia. Środki uzyskane ze sprzedaży prywatnych przedmiotów (np. samochodu, mieszkania, cennych przedmiotów na portalach aukcyjnych) również muszą być poparte umowami kupna-sprzedaży.
- Zasada sześciu miesięcy: Pamiętaj, że środki ze sprzedaży prywatnych rzeczy (innych niż nieruchomości) są zwolnione z podatku, jeśli sprzedaż nastąpiła po upływie sześciu miesięcy od ich nabycia. Wszelkie transakcje w tym okresie powinny być traktowane jako przychód.
Nowy system KAS nie ma na celu karania, lecz weryfikację. Jeśli Twoje wydatki, nawet te przekraczające próg 25 tys. euro, są w pełni pokryte legalnym i udokumentowanym dochodem (np. z wysokiej pensji, dywidend, czy udokumentowanej darowizny), nie masz się czym martwić. Problem pojawia się wyłącznie wtedy, gdy algorytm flaguje Cię jako osobę, która wydaje znacznie więcej, niż oficjalnie zarabia, a Ty nie jesteś w stanie przedstawić wiarygodnego i formalnego uzasadnienia tych wydatków.