Początek 2026 roku przyniósł istotne zmiany dla Polaków pracujących na niemieckim rynku pracy. Niemiecki system świadczeń rodzinnych, znany z wysokich standardów i hojności, został zwaloryzowany, co bezpośrednio przekłada się na budżety domowe tysięcy polskich rodzin. Mowa o świadczeniu Kindergeld, które osiągnęło nowy, rekordowy pułap. Ta podwyżka jest odpowiedzią niemieckiego rządu na rosnące koszty utrzymania i inflację, z którą mierzą się europejskie gospodarstwa domowe.
Zmiana jest kluczowa, ponieważ dotyczy nie tylko emigrantów na stałe mieszkających w Niemczech, ale także tzw. pendlerów, czyli pracowników transgranicznych dojeżdżających do pracy. Dla nich niemieckie świadczenie może stanowić znaczący dodatek do dochodów, pod warunkiem prawidłowej koordynacji z polskim systemem 800 Plus. Nieprawidłowe złożenie wniosku lub zatajenie informacji o pobieraniu polskiego świadczenia grozi koniecznością zwrotu tysięcy euro. Jakie są nowe stawki, kto dokładnie ma prawo do pieniędzy i jak uniknąć kosztownych błędów w procedurze?
Nowa stawka Kindergeld. Ile dokładnie zyskują polskie rodziny?
Wraz z nadejściem stycznia 2026 roku weszły w życie nowe przepisy regulujące wysokość niemieckich świadczeń rodzinnych. Zgodnie z decyzją rządu w Berlinie o waloryzacji, kwota podstawowa świadczenia Kindergeld wzrosła z dotychczasowych 255 euro do 259 euro miesięcznie na każde dziecko. Jest to kontynuacja trendu ujednolicania stawek, co oznacza, że niezależnie od liczby dzieci w rodzinie, na każde z nich przysługuje ta sama, podwyższona kwota.
Przy obecnym kursie walut, 259 euro to równowartość około 1100 złotych. Choć podwyżka o 4 euro może wydawać się skromna w ujęciu miesięcznym, w skali roku stanowi to dodatkowe 48 euro na każde dziecko, istotnie odciążając domowy budżet. Niemieckie Ministerstwo Finansów argumentuje, że każda forma wsparcia jest kluczowa w dobie transformacji gospodarczej. Dla dużej rodziny, w której jeden z rodziców legalnie pracuje w Niemczech, sumaryczna kwota wsparcia może stanowić znaczący filar domowego budżetu.
Warto podkreślić, że Polacy, jako jedna z największych grup obcokrajowców na niemieckim rynku pracy, są jednymi z głównych beneficjentów tych zmian. Kluczowe jest jednak to, by w pełni wykorzystać te możliwości, rozumiejąc jednocześnie zasady koordynacji unijnej, które mają zastosowanie, gdy rodzina mieszka w Polsce, a pracuje w Niemczech.
Kto kwalifikuje się do świadczenia? Kluczowe zasady dla „pendlerów”
Wielu Polaków mylnie zakłada, że do otrzymania Kindergeld konieczne jest zamieszkanie w Niemczech z całą rodziną. Przepisy są jednak znacznie bardziej elastyczne i opierają się na zasadzie miejsca opodatkowania dochodów, a nie tylko na miejscu zamieszkania dzieci. Kluczem do zrozumienia systemu jest pojęcie „nieograniczonego obowiązku podatkowego”.
O świadczenie mogą ubiegać się osoby, które spełniają jeden z poniższych warunków:
- Są zatrudnione na terenie Niemiec i podlegają tamtejszemu systemowi ubezpieczeń społecznych.
- Prowadzą w Niemczech zarejestrowaną działalność gospodarczą (Gewerbe) i osiągają z niej dochody.
- Przebywają w Niemczech w celach zarobkowych przez co najmniej 183 dni w roku (zasada półroczna).
- Co najmniej 90 procent ich całkowitego dochodu pochodzi z Niemiec lub ich dochody w Polsce nie przekraczają określonych progów wolnych od podatku.
To otwiera drogę do świadczeń dla tysięcy tzw. pendlerów – pracowników transgranicznych, którzy na co dzień mieszkają w Polsce (np. w regionach przygranicznych), ale dojeżdżają do pracy po niemieckiej stronie. Dzieci mogą w tym czasie uczęszczać do polskich szkół i mieszkać w Polsce, co nie dyskwalifikuje rodzica z możliwości ubiegania się o euro z Familienkasse (Kasy Rodzinnej).
Koordynacja systemów. Jak działa dodatek dyferencyjny (wyrównanie)?
Najważniejszym i jednocześnie najbardziej skomplikowanym aspektem pobierania Kindergeld przez Polaków jest unijna zasada koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawo Unii Europejskiej zabrania pobierania dwóch pełnych świadczeń o tym samym charakterze w dwóch różnych krajach jednocześnie. Nie jest więc możliwe legalne otrzymanie pełnego 800 Plus w Polsce i pełnych 259 euro w Niemczech.
W praktyce stosuje się mechanizm tzw. dodatku dyferencyjnego. Urzędy (polski ZUS oraz niemiecka Familienkasse) ustalają, który kraj ma pierwszeństwo w wypłacie. Jeśli krajem właściwym do wypłaty świadczenia jest Polska (np. oboje rodzice pracują w Polsce, a tylko jeden dorywczo w Niemczech), rodzic otrzymuje 800 zł z ZUS. Następnie niemiecka kasa rodzinna wylicza różnicę.
Ponieważ Kindergeld wynosi około 1100 zł, a polskie świadczenie 800 zł, Niemcy dopłacają różnicę, czyli około 300 zł miesięcznie na dziecko. Jeśli jednak to Niemcy są krajem priorytetowym (np. samotny rodzic pracuje w Niemczech, a dzieci mieszkają w Polsce), wówczas Familienkasse wypłaca pełne 259 euro, a w Polsce świadczenie 800 Plus nie przysługuje lub jest wstrzymywane. Zatajenie informacji o pobieraniu świadczenia w drugim kraju jest traktowane jako wyłudzenie i grozi koniecznością zwrotu tysięcy euro wraz z odsetkami.
Wsparcie dla starszych dzieci. Kindergeld do 25. roku życia
Niemiecki system jest znacznie bardziej rozbudowany pod kątem wieku beneficjentów niż polski odpowiednik. W Polsce świadczenie wychowawcze wygasa po ukończeniu przez dziecko 18. roku życia. W Niemczech bariera wieku jest przesunięta znacznie dalej, co stanowi ogromne wsparcie dla rodziców studentów.
Standardowo Kindergeld wypłacany jest do 18. roku życia. Okres ten ulega jednak automatycznemu wydłużeniu aż do 25. roku życia, jeżeli dziecko kontynuuje naukę. Dotyczy to zarówno studiów wyższych, jak i nauki zawodu (Ausbildung). Warunkiem jest przedstawienie zaświadczenia ze szkoły lub uczelni. Co ważne, uczelnia ta może znajdować się w Polsce. Niemiecki urzędnik zaakceptuje zaświadczenie z polskiego uniwersytetu, o ile zostanie ono przetłumaczone przysięgle na język niemiecki.
Istnieje również wsparcie dla dzieci bezrobotnych. Jeśli potomek jest zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy w urzędzie pracy (również polskim PUP), rodzic może otrzymywać Kindergeld do ukończenia przez dziecko 21 lat. W przypadku dzieci z niepełnosprawnością, która uniemożliwia samodzielne utrzymanie się, a która wystąpiła przed 25. rokiem życia, świadczenie może być wypłacane bezterminowo.
Procedura i pułapki biurokratyczne. ZUS i Familienkasse współpracują
Uzyskanie Kindergeld nie dzieje się z automatu. W przeciwieństwie do polskich systemów, inicjatywa leży po stronie wnioskodawcy, a procedura składania wniosku w Familienkasse wymaga skrupulatności i zgromadzenia odpowiedniego zestawu dokumentów. Polscy eksperci podatkowi przestrzegają, by podchodzić do formalności z dużą uwagą, ponieważ niemieckie urzędy są skomunikowane z polskimi Urzędami Wojewódzkimi i ZUS-em.
Podstawą jest wniosek na druku KG1 oraz załącznik „Anlage Kind” wypełniany dla każdego dziecka osobno. Do tego zestawu należy dołączyć:
- Unijne akty urodzenia i małżeństwa (druki wielojęzyczne, które nie wymagają tłumaczenia).
- Zaświadczenie o zameldowaniu całej rodziny w Polsce.
- Lohnsteuerbescheinigung – czyli roczne podsumowanie podatkowe od pracodawcy (niemiecki odpowiednik PIT-11).
- Zaświadczenie o pobieraniu lub niepobieraniu zasiłków w Polsce (wydawane przez ZUS lub Regionalne Ośrodki Polityki Społecznej).
Czas oczekiwania na decyzję w sprawach transgranicznych bywa długi i może wynosić od kilku do nawet kilkunastu miesięcy. Dobrą wiadomością jest jednak to, że Kindergeld jest wypłacany z wyrównaniem wstecz (do 6 miesięcy od daty wpłynięcia wniosku). Oznacza to, że po pozytywnej weryfikacji na konto rodzica może wpłynąć jednorazowo pokaźna suma.
Co ta zmiana oznacza dla Twojego portfela? Podsumowanie praktyczne
Zmiany w niemieckim systemie świadczeń to szansa na zwiększenie dochodów, ale przede wszystkim obowiązek dopilnowania formalności i transparentności wobec urzędów. Oto najważniejsze wnioski dla osób pracujących w Niemczech:
Zyskujesz 259 euro (ok. 1100 zł) miesięcznie: Jeśli pracujesz w Niemczech i jesteś jedynym żywicielem rodziny (lub Niemcy są krajem pierwszeństwa), taka kwota wpłynie na Twoje konto za każde dziecko. Pamiętaj, że stawka jest ujednolicona, niezależnie od liczby dzieci.
Otrzymasz wyrównanie do polskiego 800 Plus: Jeżeli pobierasz świadczenie w Polsce, Niemcy dopłacą Ci różnicę (ok. 300 zł miesięcznie). Pobieranie dwóch pełnych świadczeń jest nielegalne.
Musisz złożyć nowy wniosek po 18. roku życia dziecka: Pieniądze należą się tylko wtedy, gdy pełnoletnie dziecko kontynuuje naukę (do 25. roku życia). Wymaga to regularnego dostarczania zaświadczeń ze szkoły lub uczelni do Familienkasse, najlepiej w tłumaczeniu przysięgłym.
Pilnuj korespondencji: Niemiecka Kasa Rodzinna często wysyła pisma z prośbą o aktualizację danych (tzw. Prüfung). Ignorowanie tych listów skutkuje natychmiastowym wstrzymaniem wypłat i żądaniem zwrotu środków, co jest najczęstszą przyczyną problemów finansowych polskich beneficjentów.
Twoje dochody są pod lupą: Aby dostać pieniądze, musisz rozliczać się z podatków w Niemczech (nieograniczony obowiązek podatkowy). Praca „na czarno” lub bez prawidłowego zameldowania wyklucza Cię z systemu pomocy.