System płatności mobilnych BLIK stał się w Polsce standardem. Jest szybki, wygodny i pozwala na natychmiastowe transakcje bez konieczności używania karty. Ta wygoda ma jednak swoją cenę. Jak ostrzegają eksperci ds. bezpieczeństwa i policja, przestępcy coraz chętniej wykorzystują ten mechanizm do wyłudzeń, ponieważ odzyskanie raz przelanych środków jest niemal niemożliwe.
Oszuści nie muszą już łamać skomplikowanych zabezpieczeń bankowych. Zamiast tego, wykorzystują socjotechnikę, grając na emocjach i presji czasu. Wystarczy chwila nieuwagi, fałszywy telefon od rzekomego „pracownika banku” lub wiadomość od „znajomego” na portalu społecznościowym, by stracić oszczędności.
Ostatnie przypadki, w których Polacy tracili po 1000 złotych w ciągu zaledwie kilku sekund, pokazują, że ofiarą może paść każdy. Kluczowe jest zrozumienie, jak działają te mechanizmy i jakie żelazne zasady bezpieczeństwa należy wdrożyć natychmiast, by chronić swoje finanse.
Dlaczego kod BLIK jest tak ryzykowny? Mechanizm działania oszustów
Kluczowym elementem, który czyni BLIK atrakcyjnym dla przestępców, jest jego natura. Kod BLIK, raz wygenerowany i zatwierdzony w aplikacji bankowej, jest traktowany przez system jak gotówka wręczona do ręki. Transakcje te są natychmiastowe i, co najważniejsze z perspektywy ofiary, nieodwracalne.
W przeciwieństwie do tradycyjnych przelewów bankowych, gdzie istnieje teoretyczna możliwość cofnięcia operacji, lub płatności kartą, gdzie można skorzystać z procedury chargeback, w przypadku BLIK-a po zatwierdzeniu kodu pieniądze znikają z konta. Przestępca może je natychmiast wypłacić z dowolnego bankomatu w kraju, co czyni namierzenie środków niezwykle trudnym.
Dlatego oszuści koncentrują się na manipulacji psychologicznej. Ich celem jest wywołanie paniki lub chęci natychmiastowej pomocy, co wyłącza u ofiary logiczne myślenie i weryfikację. Presja czasu – „musisz to zrobić teraz, bo stracisz pieniądze” lub „czekam przy kasie” – jest ich najskuteczniejszym narzędziem.
Policja apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności. Warto pamiętać, że kod BLIK jest przeznaczony wyłącznie do autoryzacji Twoich własnych zakupów lub wypłat. Nigdy nie służy do „zabezpieczenia” konta ani do pożyczania pieniędzy osobom, których tożsamości nie zweryfikowano telefonicznie.
Scenariusz „na pracownika banku”. Tak wyłudzają kody przez telefon
Jedną z najbardziej niebezpiecznych i przekonujących metod jest wyłudzenie „na pracownika banku” lub „na policjanta”. Przestępcy wykorzystują zaawansowane techniki spoofingu, dzięki którym na ekranie telefonu ofiary może wyświetlić się numer infolinii jej banku lub numer alarmowy.
Mechanizm działania jest zawsze podobny. Dzwoniący przedstawia się jako pracownik departamentu bezpieczeństwa i informuje o rzekomym ataku hakerskim, próbie włamania na konto lub nieautoryzowanym kredycie. Ton głosu jest profesjonalny, a komunikat wywołuje natychmiastowy stres.
Chcąc ratować swoje pieniądze, ofiara jest instruowana, by „zabezpieczyć środki” poprzez wygenerowanie kodu BLIK i podyktowanie go rozmówcy. Oszust przekonuje, że kod ten ma służyć do zablokowania konta lub przekierowania pieniędzy na „techniczny rachunek bezpieczeństwa”.
W rzeczywistości, podając kod BLIK, ofiara autoryzuje wypłatę. Boleśnie przekonał się o tym mieszkaniec powiatu iławskiego, który w ten sposób stracił 1000 złotych. Pieniądze zostały wypłacone z bankomatu, zanim zorientował się, że padł ofiarą perfidnej manipulacji.
Należy zapamiętać: Żaden prawdziwy pracownik banku, policjant ani urzędnik nie poprosi Cię o podanie kodu BLIK, hasła ani danych logowania w celu „zabezpieczenia” konta. Tego typu prośby są zawsze próbą oszustwa.
Atak „na znajomego” w mediach społecznościowych. Jak weryfikować prośby o pożyczkę
Drugą, równie skuteczną metodą, jest wykorzystanie przejętych kont na popularnych portalach społecznościowych, takich jak Facebook czy Instagram. Ta metoda bazuje na zaufaniu i chęci pomocy bliskiej osobie.
Przestępcy najpierw włamują się na konto znajomego ofiary (często bez wiedzy właściciela, który nie używa uwierzytelniania dwuskładnikowego), a następnie rozsyłają wiadomości z prośbą o pilną pożyczkę. Historia jest zazwyczaj wiarygodna: nagła sytuacja, brak dostępu do własnego banku, pilna potrzeba zapłaty za zakupy lub rachunek.
Prośba jest zawsze skierowana na szybki przelew BLIK-iem, ponieważ jest to jedyny sposób, by „znajomy” mógł odebrać pieniądze natychmiast, stojąc rzekomo przy kasie czy bankomacie.
W ten sposób oszukana została niedawno kobieta, która, chcąc pomóc swojej rzekomej znajomej, przekazała kod BLIK przez komunikator. Z jej konta również zniknęło 1000 złotych. Pieniądze przepadły bezpowrotnie, ponieważ ofiara nie zweryfikowała tożsamości rozmówcy.
W przypadku prośby o pożyczkę, nawet jeśli wydaje się ona autentyczna, czujność musi być podwójna. Konto mogło zostać przejęte, a za ekranem siedzi przestępca.
Żelazne zasady bezpieczeństwa. Trzy kroki, by nie stracić oszczędności
W obliczu rosnącej liczby wyłudzeń, stosowanie podstawowych zasad higieny cyfrowej jest niezbędne. Eksperci zalecają wdrożenie poniższych kroków, aby zminimalizować ryzyko utraty pieniędzy:
- Zasada ograniczonego zaufania do bankowca: Jeśli odbierasz telefon od osoby podającej się za pracownika banku i prosi ona o podanie kodu BLIK, hasła, danych karty lub instalację dodatkowego oprogramowania – natychmiast się rozłącz. Zadzwoń na oficjalną infolinię swojego banku (numer znajdziesz na stronie internetowej, a nie w SMS-ie) i zweryfikuj, czy faktycznie doszło do incydentu.
- Weryfikacja znajomego przez telefon: Jeśli otrzymasz prośbę o pożyczkę BLIK-iem od znajomego przez komunikator internetowy, nigdy nie odpisuj. Zamiast tego, zadzwoń do tej osoby na jej numer telefonu komórkowego. Dopiero bezpośrednia rozmowa i potwierdzenie tożsamości mogą być podstawą do udzielenia pomocy finansowej.
- Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA): Zabezpiecz swoje konta w mediach społecznościowych i pocztę elektroniczną uwierzytelnianiem dwuskładnikowym. Dzięki temu, nawet jeśli przestępca zdobędzie Twoje hasło, nie będzie w stanie przejąć konta i wykorzystać go do oszukiwania Twoich znajomych.
Pamiętaj, że banki i organy ścigania nie ponoszą odpowiedzialności za transakcje BLIK, które zostały autoryzowane przez samego użytkownika, nawet pod wpływem oszustwa. Twoja czujność jest jedyną skuteczną ochroną przed utratą pieniędzy.
W przypadku podejrzenia oszustwa, należy natychmiast skontaktować się z bankiem w celu zablokowania dostępu do konta oraz zgłosić sprawę na policję, podając wszystkie szczegóły rozmowy lub wiadomości.