Wielu Polaków wciąż żyje w przekonaniu, że nowoczesne formy płatności mobilnych, takie jak popularne przelewy na telefon, pozostają poza zasięgiem wzroku organów podatkowych. To jeden z najgroźniejszych mitów finansowych ostatnich lat. W 2026 roku Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) dysponuje narzędziami analitycznymi o niespotykanej dotąd precyzji, które pozwalają na błyskawiczne wyłapywanie nieregularności w przepływach pieniężnych na kontach prywatnych. Drobne rozliczenia ze znajomymi, sprzedaż używanych ubrań czy regularne zrzutki mogą stać się podstawą do wszczęcia kontroli skarbowej, jeśli nie są dokonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego.
Popularność systemu BLIK w Polsce bije kolejne rekordy, co naturalnie przyciąga uwagę urzędników szukających wpływów do budżetu z tzw. szarej strefy. Dla fiskusa przelew na telefon jest taką samą operacją bankową jak tradycyjny przelew ELIXIR – zostawia trwały ślad cyfrowy, jest archiwizowany i podlega raportowaniu. W dobie postępującej cyfryzacji administracji publicznej, „niewidzialne” pieniądze praktycznie przestały istnieć. Każda transakcja P2P (person-to-person) może zostać poddana weryfikacji, a brak świadomości przepisów nie zwalnia podatnika z odpowiedzialności finansowej, która w skrajnych przypadkach może być wyjątkowo dotkliwa.
Jak banki raportują Twoje transakcje do urzędu
Mechanizm kontroli zaczyna się znacznie wcześniej niż w samym urzędzie skarbowym. Banki, jako instytucje obowiązane, mają ustawowy nakaz monitorowania przepływów pieniężnych pod kątem przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML). Wszystkie podejrzane operacje oraz te przekraczające określone progi kwotowe są raportowane do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF), do którego wgląd ma również skarbówka. Jeśli algorytmy bankowe wykryją, że na Twoje konto osobiste regularnie wpływają środki od wielu różnych nadawców, system automatycznie generuje alert.
W 2026 roku fiskus kładzie szczególny nacisk na tzw. analizę behawioralną. Oznacza to, że urzędnicy nie szukają już tylko pojedynczych, wysokich kwot, ale analizują wzorce zachowań. Regularne wpływy po 50, 100 czy 200 złotych od różnych osób mogą sugerować prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej. W takim przypadku urząd ma prawo zażądać wyjaśnień dotyczących każdego przelewu z ostatnich pięciu lat. Jeśli podatnik nie potrafi udowodnić, że środki te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu, naraża się na poważne sankcje karno-skarbowe.
Limit darowizn i pułapka wspólnych rozliczeń
Jednym z najczęstszych punktów zapalnych podczas kontroli są darowizny ukryte pod postacią przelewów BLIK. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2026 roku, limit kwoty wolnej od podatku dla darowizn od osób niespokrewnionych (tzw. III grupa podatkowa) wynosi 5 733 zł. Kluczowe jest jednak to, że limit ten sumuje się w okresie pięciu lat od jednej osoby. Wielu użytkowników zapomina, że regularne wsparcie finansowe od partnera (bez ślubu) czy hojne prezenty od przyjaciół przesyłane „na telefon” mogą szybko przekroczyć ten próg.
W sytuacji przekroczenia limitu, podatnik ma obowiązek złożyć deklarację do Urzędu Skarbowego. Jeśli tego nie zrobi, a kontrola wykaże nadmiarowe wpływy, urząd naliczy podatek karny. Warto pamiętać o kilku zasadach:
- Zwroty za wspólne wydatki: Przelewy będące zwrotem za wspólny obiad czy bilet do kina są neutralne podatkowo, ale warto zachować paragon jako dowód w razie pytań.
- Zrzutki okolicznościowe: Organizowanie większych zbiórek na prywatne konto (np. na prezent ślubny) może zostać uznane za darowiznę od wielu osób – tutaj również obowiązują limity kwotowe.
- Pożyczki: Przelewy BLIK będące pożyczkami również podlegają przepisom o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), chyba że mieszczą się w kwotach wolnych od podatku.
Żartobliwe tytuły przelewów jako dowód w sprawie
Powszechnym zwyczajem, szczególnie wśród młodszych użytkowników BLIK-a, jest wpisywanie w tytule przelewu żartobliwych haseł. Tytuły takie jak „za narkotyki”, „haracz”, „opłata za miłość” czy „nielegalne usługi” mogą wydawać się zabawnym żartem między znajomymi, jednak dla inspektora skarbowego są one dokumentem. W przypadku weryfikacji konta, ciężar dowodu, że przelew nie był zapłatą za zakazaną prawem czynność lub nieopodatkowaną usługę, spoczywa całkowicie na podatniku.
Urzędnicy skarbowi oraz analitycy bankowi nie mają obowiązku posiadania poczucia humoru. Każdy taki opis może stać się pretekstem do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, a nawet zablokowania środków na koncie do czasu wyjaśnienia sprawy. W skrajnych przypadkach, jeśli urząd uzna, że tytuł sugeruje prowadzenie działalności zarobkowej, może nakazać zapłatę zaległego podatku dochodowego wraz z odsetkami. Eksperci radzą, aby w tytułach przelewów stosować konkretne i prawdziwe opisy, takie jak „zwrot za obiad” czy „rozliczenie zakupów”.
Sprzedaż na Vinted i OLX a przelewy na telefon
Kolejnym obszarem wysokiego ryzyka jest handel przedmiotami używanymi. Choć sama sprzedaż majątku osobistego po upływie pół roku od zakupu jest wolna od podatku, to masowe przyjmowanie płatności BLIK za transakcje z portali typu Vinted czy OLX może zostać uznane za działalność gospodarczą. Jeśli liczba transakcji i ich regularność wskazują na zorganizowany charakter sprzedaży, KAS może domagać się rejestracji firmy i zapłaty zaległych składek ZUS oraz podatków.
W 2026 roku organy skarbowe mają ułatwione zadanie dzięki unijnej dyrektywie DAC7, która nakłada na platformy sprzedażowe obowiązek raportowania o aktywnych sprzedawcach. Dane z platform są zestawiane z historią rachunków bankowych. Jeśli wpływy z BLIK-a nie pokrywają się z deklarowanymi dochodami, podatnik musi liczyć się z kontrolą krzyżową. Konsekwencje mogą obejmować nie tylko konieczność zapłaty zaległego PIT i VAT, ale również dotkliwe mandaty karne skarbowe za prowadzenie działalności bez zgłoszenia.
Sankcja 75 proc. podatku za nieujawnione źródła
Najbardziej drastycznym scenariuszem dla podatnika jest sytuacja, w której urząd zakwalifikuje środki na koncie jako przychody z nieujawnionych źródeł. Dzieje się tak wtedy, gdy suma wydatków i zgromadzonych oszczędności nie znajduje pokrycia w opodatkowanych dochodach, a podatnik nie jest w stanie wskazać legalnego pochodzenia pieniędzy (np. darowizny, pożyczki). W takim przypadku sankcyjna stawka podatku wynosi aż 75 proc. kwoty przychodu.
Oznacza to, że z każdych 10 000 złotych, których pochodzenia nie uda się udokumentować, państwo może zabrać 7 500 złotych. Aby uniknąć tak czarnego scenariusza, warto stosować się do poniższej checklisty bezpieczeństwa finansowego:
- Dokumentuj większe wpłaty: Zachowuj potwierdzenia, umowy pożyczek lub zgłoszenia darowizn (formularze SD-Z2 lub SD-3).
- Unikaj niejasnych tytułów: Pisz konkretnie, czego dotyczy przelew.
- Monitoruj limity: Pilnuj sumy wpłat od osób trzecich w perspektywie 5-letniej.
- Oddziel finanse: Jeśli prowadzisz nawet drobną działalność, nie mieszaj jej z prywatnymi rozliczeniami BLIK.
- Reaguj na pisma z urzędu: W przypadku prośby o wyjaśnienia, przedstaw dowody na neutralność podatkową transakcji (np. screeny z rozmów o wspólnym wyjściu).
Podsumowując, przelewy BLIK w 2026 roku są wygodnym narzędziem, ale wymagają od użytkowników większej dyscypliny podatkowej niż jeszcze kilka lat temu. Transparentność finansowa i rzetelne opisywanie transakcji to najlepsza polisa ubezpieczeniowa przed coraz skuteczniejszymi kontrolami skarbowymi.