System finansowania mediów publicznych w Polsce przechodzi fundamentalną reformę, która definitywnie zakończy erę tradycyjnego abonamentu RTV. Rządowy projekt nowej ustawy kładzie kres wieloletnim dyskusjom na temat unikania opłat za posiadanie odbiornika telewizyjnego czy radiowego. Od 1 stycznia 2027 roku dotychczasowy model, oparty na dobrowolnym zgłaszaniu sprzętu i kontrolach przeprowadzanych przez pracowników Poczty Polskiej, zostanie zastąpiony przez powszechną opłatę audiowizualną. Najważniejszą zmianą dla milionów Polaków jest fakt, że nowa danina będzie ściągana automatycznie przez organy podatkowe, co praktycznie uniemożliwi jej ominięcie.
Reforma ta jest odpowiedzią na niską ściągalność obecnego abonamentu, który przez lata był uznawany za system niewydolny i niesprawiedliwy. Według nowych założeń, obowiązek płacenia nie będzie już powiązany z faktem posiadania telewizora, lecz z samym faktem uzyskiwania dochodów podlegających opodatkowaniu. Oznacza to, że każdy podatnik rozliczający się z Urzędem Skarbowym stanie się automatycznie płatnikiem na rzecz mediów publicznych. To rewolucja w podejściu do finansowania misji publicznej, która ma zagwarantować stabilność budżetową TVP oraz Polskiego Radia.
Jak zadziała nowa opłata audiowizualna? Fiskus pobierze środki automatycznie
Mechanizm poboru nowej opłaty został zaprojektowany tak, aby był jak najmniej angażujący dla obywatela, a jednocześnie maksymalnie skuteczny dla budżetu państwa. Według projektu, opłata audiowizualna ma wynosić od 8 do 9 złotych miesięcznie. Choć jednostkowa kwota jest znacząco niższa niż obecna stawka abonamentu (która w 2025 roku wynosi 30,50 zł za odbiornik telewizyjny), to dzięki powszechności systemu, łączne wpływy do budżetu mają być wielokrotnie wyższe.
Kluczowym elementem reformy jest integracja z systemem podatkowym. Pieniądze będą pobierane na dwa sposoby:
- Przy rocznym zeznaniu podatkowym (PIT): Kwota za cały rok zostanie doliczona do zobowiązania podatkowego lub odjęta od przysługującego zwrotu nadpłaty.
- Przy miesięcznych zaliczkach: W przypadku osób zatrudnionych na umowę o pracę, płatnik (pracodawca) może odprowadzać ułamkową część kwoty wraz z zaliczką na podatek dochodowy.
Dzięki takiemu rozwiązaniu, państwo eliminuje potrzebę wysyłania kontrolerów do domów obywateli. System fiskalny staje się gwarantem wpływów, a ucieczka przed płatnością staje się praktycznie niemożliwa dla osób legalnie pracujących i rozliczających się w Polsce.
Dwa uderzenia w portfel. Opłata reprograficzna i nowa danina medialna
Warto zwrócić uwagę, że nowa opłata audiowizualna nie jest jedynym obciążeniem, jakie dotyka użytkowników nowoczesnych technologii. Eksperci wskazują na zjawisko „podwójnego opodatkowania” rozrywki. Od 2026 roku w pełni funkcjonuje już zaktualizowana opłata reprograficzna, która wynosi od 1 do 4 procent wartości urządzeń elektronicznych. Obejmuje ona smartfony, tablety, laptopy oraz nowoczesne telewizory Smart TV.
Choć formalnie opłatę tę uiszczają producenci i importerzy sprzętu, w praktyce koszt ten jest niemal w całości przerzucany na konsumentów w formie wyższych cen w sklepach. W połączeniu z wchodzącą w 2027 roku obowiązkową opłatą audiowizualną, przeciętne gospodarstwo domowe odczuje realny wzrost kosztów dostępu do mediów i technologii. Rząd argumentuje jednak, że jest to niezbędna cena za budowę nowoczesnych, niezależnych od reklam mediów publicznych, które mają realizować misję edukacyjną i kulturalną na najwyższym poziomie.
Kto nie zapłaci nowej daniny? Lista zwolnień jest ściśle określona
Mimo powszechności nowego systemu, ustawodawca przewidział grupę osób, które zostaną zwolnione z obowiązku wnoszenia opłaty audiowizualnej. Co istotne, dzięki cyfryzacji administracji publicznej i wymianie danych między ZUS, KRUS a Urzędem Skarbowym, większość zwolnień ma być przyznawana automatycznie, bez konieczności składania dodatkowych wniosków przez obywateli.
Z nowej opłaty zwolnieni będą:
- Seniorzy: Osoby, które ukończyły 75. rok życia (zwolnienie z mocy prawa).
- Młodzież: Uczniowie i studenci do 26. roku życia, o ile ich roczne dochody nie przekraczają określonego progu.
- Osoby o najniższych dochodach: Podatnicy, których miesięczne zarobki kształtują się poniżej poziomu płacy minimalnej.
- Bezrobotni: Osoby posiadające status bezrobotnego, zarejestrowane w powiatowych urzędach pracy.
- Osoby z niepełnosprawnościami: Renciści oraz osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wszyscy pozostali obywatele aktywni zawodowo muszą liczyć się z tym, że od 2027 roku ich roczne rozliczenie z fiskusem będzie powiększone o kwotę oscylującą wokół 100 złotych rocznie (przy założeniu stawki 8-9 zł miesięcznie).
Stare długi za abonament RTV nie znikną. Poczta Polska ma czas do 2028 roku
Wprowadzenie nowoczesnego systemu poboru opłat nie oznacza abolicji dla osób, które zalegają z płatnościami w obecnym systemie. Jest to kluczowa informacja dla tysięcy Polaków, wobec których toczą się postępowania egzekucyjne. Poczta Polska zachowuje prawo do dochodzenia zaległego abonamentu RTV aż do 31 grudnia 2028 roku.
Oznacza to, że okres przejściowy (lata 2026-2027) może wiązać się ze wzmożoną aktywnością działów windykacji. Urzędy skarbowe, działając na zlecenie Poczty Polskiej, nadal będą mogły zajmować środki na rachunkach bankowych lub z nadpłat podatku PIT na poczet starych długów. Eksperci radzą, aby osoby posiadające zaległości sprawdziły swój status i rozważyły spłatę zadłużenia lub wystąpienie o rozłożenie go na raty, zanim wejdzie w życie nowy, szczelny system, który nie pozwoli na dalsze narastanie długu, ale też nie wymaże przeszłości.
Miliardy dla mediów publicznych i koniec Rady Mediów Narodowych
Reforma finansowania to tylko jedna strona medalu. Druga to głęboka restrukturyzacja instytucjonalna. Nowe przepisy zakładają likwidację Rady Mediów Narodowych, co ma uprościć procesy zarządcze w mediach publicznych. Pełnię kompetencji w zakresie powoływania władz TVP i Polskiego Radia odzyska Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT), której skład zostanie rozszerzony do dziewięciu członków, wybieranych przez Sejm, Senat i Prezydenta.
W zamian za powszechną opłatę, media publiczne mają otrzymać gwarancję finansowania na poziomie co najmniej 2,5 miliarda złotych rocznie. Środki te mają pozwolić na znaczące ograniczenie emisji reklam, co jest jednym z wymogów unijnego „Europejskiego Aktu o Wolności Mediów”. Dla widza i słuchacza ma to oznaczać wyższą jakość programów i mniejszą komercjalizację przekazu. Jednak dla podatnika najważniejszym wnioskiem pozostaje fakt: od 2027 roku finansowanie mediów publicznych staje się obowiązkiem fiskalnym, nierozerwalnie związanym z aktywnością zawodową w Polsce.
Podsumowanie – co musisz wiedzieć o zmianach?
Wprowadzenie opłaty audiowizualnej to proces, do którego warto przygotować się już teraz. Oto najważniejsze kroki i fakty dla podatnika:
- Data wejścia w życie: 1 stycznia 2027 roku.
- Sposób płatności: Automatycznie przy rozliczaniu podatku dochodowego (PIT).
- Kwota: Szacunkowo 8-9 zł miesięcznie (ok. 100 zł rocznie), z możliwością corocznej waloryzacji.
- Zaległości: Jeśli masz długi w starym systemie abonamentowym, Poczta Polska może je ściągać do końca 2028 roku.
- Zwolnienia: Jeśli masz powyżej 75 lat lub bardzo niskie dochody, system powinien zwolnić Cię z opłaty automatycznie na podstawie danych z ZUS/Skarbówki.