Po ponad dekadzie legislacyjnego impasu nastąpił przełom w przepisach dotyczących ochrony zwierząt w Polsce. We wtorek, 24 lutego 2026 roku, Rada Ministrów oficjalnie przyjęła projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów, znanym pod akronimem KROPiK. Decyzja ta kończy lata dyskusji i sporów kompetencyjnych, wprowadzając jednolity, państwowy system identyfikacji czworonogów. Dla właścicieli psów oznacza to nadejście nowych obowiązków, które mają na celu nie tylko walkę z bezdomnością zwierząt, ale także zwiększenie odpowiedzialności opiekunów. System, którego administratorem zostanie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), ma stać się fundamentem nowoczesnej polityki prozwierzęcej w Polsce, odpowiadając na rosnące koszty społeczne i wymogi unijne.
Wprowadzenie KROPiK to odpowiedź na alarmujące dane finansowe i raporty Najwyższej Izby Kontroli. Tylko w 2023 roku polskie gminy wydały na opiekę nad bezdomnymi zwierzętami ponad 347 milionów złotych, co stanowi trzykrotny wzrost w stosunku do lat ubiegłych. Nowe przepisy mają sprawić, że każde zwierzę będzie można jednoznacznie przypisać do jego właściciela, co radykalnie uprości procedury w przypadku zagubienia psa lub jego porzucenia. Zmiana ta dotknie miliony Polaków, dlatego warto poznać szczegóły dotyczące terminów, kosztów oraz sankcji, jakie przewiduje nowa ustawa.
Kogo obejmą nowe przepisy i jakie są wyjątki
Zgodnie z przyjętym projektem, obowiązkowe czipowanie i rejestracja obejmie wszystkie psy mieszkające w Polsce, niezależnie od ich rasy, wieku czy przeznaczenia. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków dla właścicieli prywatnych. Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku kotów. Obowiązek rejestracji w systemie KROPiK dotyczyć będzie wyłącznie kotów przebywających w schroniskach oraz tych wprowadzanych do obrotu (np. sprzedawanych z hodowli lub wydawanych do adopcji).
Dla właścicieli kotów domowych, które nie zmieniają właściciela i nie pochodzą z komercyjnych źródeł, rejestracja pozostanie dobrowolna. Eksperci zaznaczają jednak, że warto rozważyć ten krok ze względu na bezpieczeństwo zwierzęcia. Centralna baza danych pozwoli służbom takim jak policja czy straż miejska na natychmiastową identyfikację właściciela w przypadku znalezienia błąkającego się czworonoga, co obecnie – przy rozproszeniu prywatnych baz danych – bywa procesem długotrwałym i często nieskutecznym.
Terminy rejestracji i procedury dla właścicieli
Projekt ustawy precyzyjnie określa ramy czasowe, w jakich właściciele muszą dopełnić formalności. Kluczowym momentem dla większości opiekunów będzie termin pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie – pies musi zostać zarejestrowany najpóźniej do tego dnia. W przypadku zmiany właściciela, rejestracja musi nastąpić przed faktycznym przekazaniem zwierzęcia nowej osobie. Ma to zapobiec handlowi zwierzętami z nielegalnych źródeł i tzw. „pseudohodowli”.
Osoby sprowadzające zwierzęta z zagranicy również muszą trzymać się sztywnych terminów. Pies lub kot objęty obowiązkiem musi trafić do bazy KROPiK w ciągu 14 dni od wwozu do Polski lub po zakończeniu wymaganej kwarantanny. W bazie znajdą się kluczowe informacje: unikalny numer systemowy, numer wszczepionego transpondera, dane o rasie, płci, umaszczeniu oraz – co najważniejsze – dane kontaktowe właściciela. Co istotne, właściciel będzie miał możliwość samodzielnej aktualizacji części danych, takich jak zmiana adresu czy informacja o zaginięciu lub śmierci zwierzęcia, poprzez dedykowany interfejs systemu.
Ile zapłaci właściciel i jakie są kary za brak czipu
Wprowadzenie nowych obowiązków wiąże się z kosztami, jednak ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie stawek maksymalnych, aby chronić portfele obywateli. Koszt wszczepienia transpondera (czipu) pod skórę zwierzęcia nie może przekroczyć 50 złotych. Druga opłata, również w wysokości do 50 złotych, dotyczy samej czynności rejestracji w systemie KROPiK. Łączny, jednorazowy wydatek dla właściciela nieoznakowanego wcześniej psa wyniesie zatem maksymalnie 100 złotych.
Należy podkreślić, że niedopełnienie obowiązku rejestracji będzie traktowane jako wykroczenie. Kontrolę oznakowania będą mogli przeprowadzić funkcjonariusze Policji, straży miejskiej oraz pracownicy Inspekcji Weterynaryjnej. Sankcje będą nakładane zgodnie z Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia. Choć rząd zapowiada sześcioletni harmonogram wdrażania systemu (3 lata na budowę rejestru i kolejne 3 na rejestrację wszystkich zwierząt), to po zakończeniu okresu przejściowego brak czipu może skutkować dotkliwymi grzywnami.
Co z psami, które mają już czip
Dobra wiadomość czeka właścicieli, którzy już wcześniej zadbali o oznakowanie swoich pupili. Jeśli pies posiada wszczepiony transponder zgodny z normą ISO 11785, nie będzie wymagał ponownego zabiegu chirurgicznego. Standard ten jest powszechnie stosowany w Europie, więc większość czipów wszczepionych w ostatnich latach zostanie uznana przez nowy system. W takim przypadku właściciel będzie musiał jedynie opłacić rejestrację w KROPiK (maksymalnie 50 zł) i zgłosić się do lekarza weterynarii w celu wprowadzenia danych do państwowej bazy.
Eksperci radzą, aby już teraz sprawdzić u weterynarza, czy istniejący czip jest czytelny i czy dane w obecnych, prywatnych bazach są aktualne. Choć KROPiK stanie się jedynym oficjalnym rejestrem państwowym, porządek w dokumentacji zwierzęcia ułatwi przyszłą migrację danych i pozwoli uniknąć nieporozumień podczas ewentualnych kontroli drogowych czy interwencji straży miejskiej.
Podsumowanie – kroki dla właściciela
Wprowadzenie KROPiK to zmiana systemowa, która ma na celu ucywilizowanie relacji między ludźmi a zwierzętami towarzyszącymi w Polsce. Aby przygotować się do nadchodzących zmian, warto wykonać następujące kroki:
- Sprawdź standard czipu: Podczas wizyty u weterynarza upewnij się, że transponder twojego psa jest zgodny z normą ISO 11785.
- Zaktualizuj dane: Jeśli korzystasz z prywatnych baz (np. Safe-Animal), sprawdź, czy twój numer telefonu i adres są poprawne.
- Zaplanuj budżet: Przygotuj się na jednorazowy wydatek rzędu 50-100 zł w najbliższych latach.
- Pilnuj terminów szczepień: Pamiętaj, że szczepienie na wściekliznę stanie się wkrótce momentem granicznym dla obowiązku rejestracji.
Rejestr KROPiK to nie tylko obowiązek, ale przede wszystkim narzędzie, które może uratować życie twojego zwierzaka w sytuacji kryzysowej. Dzięki niemu Polska dołącza do krajów o najwyższych standardach opieki nad zwierzętami w Unii Europejskiej.