Od 1 marca 2026 roku miliony polskich emerytów i rencistów odczują pozytywną zmianę w swoich portfelach dzięki corocznej waloryzacji świadczeń. Jednak dla wybranej grupy seniorów marcowe przelewy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) będą znacznie wyższe, niż wynikałoby to z samego wskaźnika wzrostu emerytur. Wszystko za sprawą nowej stawki ryczałtu energetycznego, która wzrośnie do poziomu 336,16 zł miesięcznie.
Ryczałt energetyczny to specyficzne świadczenie pieniężne, którego celem jest odciążenie budżetów domowych osób szczególnie zasłużonych dla kraju lub dotkniętych represjami. Choć kwota ta może wydawać się jedynie dodatkiem, w skali roku przekłada się na realne wsparcie w wysokości ponad 4 tysięcy złotych. Mimo jasnych przepisów, eksperci alarmują: tysiące uprawnionych osób wciąż nie pobiera tych pieniędzy, ponieważ nie złożyły stosownego wniosku, błędnie zakładając, że dodatek przyznawany jest z urzędu.
Nowa stawka ryczałtu od marca 2026 roku. Ile trafi na konto?
Zgodnie z oficjalnym komunikatem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 stycznia 2026 r. (opublikowanym w Monitorze Polskim, poz. 104), od 1 marca 2026 r. kwota ryczałtu energetycznego wynosi 336,16 zł miesięcznie. Jest to wzrost względem dotychczasowej stawki (312,71 zł) o 23,45 zł miesięcznie. W ujęciu rocznym uprawniony senior otrzyma łącznie 4033,92 zł czystego zysku.
Warto podkreślić kluczowe aspekty finansowe tego świadczenia, które odróżniają go od standardowej emerytury:
- Brak opodatkowania: Kwota 336,16 zł jest wypłacana w całości „na rękę”. Nie są od niej potrącane składki na ubezpieczenie zdrowotne ani podatek dochodowy.
- Brak kryterium dochodowego: Wysokość Twojej obecnej emerytury nie ma znaczenia. Niezależnie od tego, czy pobierasz świadczenie minimalne, czy wysoką emeryturę stażową, kwota ryczałtu pozostaje taka sama.
- Automatyczna waloryzacja dla obecnych biorców: Osoby, które już mają przyznany ryczałt, nie muszą robić nic. ZUS automatycznie przeliczy kwotę i wypłaci wyższe świadczenie od marca.
Kto może ubiegać się o dodatkowe 336,16 zł? Lista uprawnionych
Ryczałt energetyczny nie jest świadczeniem powszechnym dla każdego seniora. Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego precyzyjnie określa krąg odbiorców. Aby otrzymać pieniądze, należy posiadać status potwierdzony stosowną decyzją administracyjną.
Do grupy uprawnionych należą:
- Kombatanci i osoby represjonowane: Osoby posiadające decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającą ich działalność lub doznane krzywdy.
- Żołnierze zastępczej służby wojskowej: Chodzi o osoby, które w latach 1949–1959 były przymusowo zatrudniane w kopalniach węgla, kamieniołomach czy zakładach wydobycia rud uranu w ramach tzw. batalionów budowlanych.
- Wdowy i wdowcy: To jedna z najliczniejszych grup. Prawo do ryczałtu przechodzi na współmałżonka po śmierci uprawnionego kombatanta lub żołnierza przymusowo zatrudnianego, pod warunkiem, że wdowa/wdowiec pobiera własną emeryturę lub rentę.
Należy pamiętać o zasadzie „jednego świadczenia”. Jeśli senior pobiera jednocześnie emeryturę z ZUS i rentę inwalidzką, przysługuje mu tylko jeden ryczałt energetyczny. Kwota nie ulega podwojeniu.
Wniosek ZUS-ERK. Jak nie stracić pieniędzy przez formalności?
Największą pułapką dla seniorów jest fakt, że ZUS nie przyznaje ryczałtu wstecz. Świadczenie zaczyna wpływać na konto dopiero od miesiąca, w którym złożono poprawnie wypełniony wniosek wraz z załącznikami. Każdy miesiąc zwłoki to bezpowrotna strata ponad 336 zł, których urząd nie wyrówna przy późniejszej decyzji.
Aby dopełnić formalności, należy złożyć formularz ZUS-ERK. Dokument ten można pobrać w każdej placówce Zakładu, wydrukować ze strony internetowej zus.pl lub złożyć elektronicznie przez portal PUE ZUS. Do wniosku niezbędne jest dołączenie dokumentacji potwierdzającej status uprawnionego:
- Decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dla kombatantów).
- Zaświadczenie z Wojskowego Centrum Rekrutacji (dawniej WKU) – w przypadku żołnierzy przymusowo zatrudnianych.
- Dokumenty potwierdzające pokrewieństwo i prawo do renty rodzinnej (w przypadku wdów i wdowców).
ZUS ma ustawowo 30 dni na rozpatrzenie wniosku od momentu wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W praktyce, jeśli dokumenty są kompletne, decyzja zapada szybciej.
Nie tylko ryczałt. Inne dodatki dla seniorów również idą w górę
Warto zwrócić uwagę, że marcowa waloryzacja 2026 obejmuje także inne świadczenia dedykowane tej samej grupie odbiorców. Ryczałt energetyczny to tylko jeden z elementów wsparcia. Od 1 marca 2026 r. wzrosną również:
Dodatek kombatancki: Nowa kwota wyniesie 366,67 zł miesięcznie (wzrost z 330,07 zł). Jest on przyznawany osobom posiadającym status kombatanta.
Dodatek kompensacyjny: Wzrośnie do 55 zł (z 49,51 zł). Przysługuje on m.in. wdowom i wdowcom po kombatantach.
Oznacza to, że uprawniony kombatant od marca 2026 roku otrzyma łącznie z tytułu samego ryczałtu i dodatku kombatanckiego ponad 700 zł miesięcznie ponad standardową emeryturę. Dla wielu gospodarstw domowych prowadzonych przez seniorów jest to kwota, która realnie pozwala na pokrycie całości rachunków za prąd i gaz.
Ważna informacja dla rolników. KRUS stosuje te same zasady
Częstym błędem jest przekonanie, że ryczałt energetyczny dotyczy wyłącznie osób ubezpieczonych w ZUS. Nic bardziej mylnego. Emeryci i renciści rolniczy podlegający pod KRUS mają identyczne prawo do tego świadczenia. Stawka ryczałtu w KRUS od 1 marca 2026 r. również wynosi 336,16 zł.
Rolnicy-kombatanci lub wdowy po nich powinni składać wnioski w swoich oddziałach regionalnych lub placówkach terenowych KRUS właściwych dla miejsca zamieszkania. Procedura dokumentowania uprawnień jest analogiczna do tej w ZUS. Jeśli pobierasz emeryturę rolniczą i masz status kombatanta, a na Twoim odcinku emerytury nie widnieje pozycja „ryczałt energetyczny”, powinieneś jak najszybciej skontaktować się z najbliższą placówką KRUS.
Podsumowanie: Co musisz zrobić, aby otrzymać pieniądze?
Jeśli należysz do grupy uprawnionych lub opiekujesz się seniorem, który może mieć prawo do dodatku, wykonaj następujące kroki:
- Sprawdź decyzję o przyznaniu emerytury: Zweryfikuj, czy ryczałt energetyczny jest już wypłacany. Jeśli tak – od marca otrzymasz wyższą kwotę automatycznie.
- Pobierz wniosek ZUS-ERK: Jeśli świadczenie nie jest wypłacane, wypełnij formularz.
- Skompletuj załączniki: Znajdź decyzję Szefa UdSKiOR lub zaświadczenie z WCR. Bez nich ZUS nie rozpatrzy wniosku pozytywnie.
- Złóż dokumenty bezzwłocznie: Pamiętaj, że liczy się data wpływu wniosku. Złożenie go w marcu gwarantuje wypłatę za marzec. Złożenie w kwietniu oznacza stratę marcowej transzy.
W razie wątpliwości dotyczących statusu kombatanta, informacji udziela bezpośrednio Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie. Warto zadbać o te formalności, gdyż ryczałt energetyczny to jedno z najstabilniejszych świadczeń w polskim systemie ubezpieczeń społecznych, gwarantujące realne wsparcie w dobie rosnących kosztów utrzymania.