Przedsiębiorcy oraz rolnicy, którzy w drugiej połowie 2024 roku korzystali z mechanizmu maksymalnych cen energii elektrycznej, stają przed kluczowym terminem administracyjnym. Choć mogłoby się wydawać, że kwestia wsparcia energetycznego z ubiegłych lat jest już zamknięta, obowiązujące przepisy nakładają na beneficjentów konkretny obowiązek dokumentacyjny. Do 30 czerwca 2026 roku należy złożyć lub skorygować oświadczenie o otrzymanej pomocy publicznej. Niedopełnienie tej formalności nie jest jedynie uchybieniem proceduralnym – niesie za sobą wymierne, dotkliwe skutki finansowe w postaci konieczności dopłaty do rachunków według znacznie wyższych stawek rynkowych.
Sytuacja dotyczy tysięcy podmiotów w całej Polsce, które w obliczu kryzysu energetycznego zostały objęte ochroną taryfową. Mechanizm ten pozwolił na utrzymanie płynności finansowej wielu gospodarstw rolnych oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Jednak zgodnie z unijnymi i krajowymi regulacjami dotyczącymi pomocy publicznej, każde takie wsparcie musi zostać precyzyjnie rozliczone i potwierdzone stosownym oświadczeniem odbiorcy końcowego. Eksperci alarmują, że mimo wydłużonego czasu na dopełnienie formalności, wielu uprawnionych wciąż nie przekazało wymaganych dokumentów swoim dostawcom energii.
Kogo dotyczy obowiązek złożenia oświadczenia
Mechanizm ograniczający ceny energii elektrycznej w 2024 roku został zaprojektowany jako tarcza dla najbardziej wrażliwych sektorów gospodarki. Z preferencyjnych stawek mogły korzystać przede wszystkim mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, a także producenci rolni. Kluczowym warunkiem utrzymania prawa do tych stawek jest status odbiorcy uprawnionego, który musi zostać formalnie potwierdzony u sprzedawcy energii.
Obowiązek dotyczy podmiotów, które:
- prowadzą działalność gospodarczą i korzystały z ceny maksymalnej w II połowie 2024 roku,
- prowadzą gospodarstwa rolne i rozliczały się na zasadach przewidzianych dla tego sektora,
- zmieniły sprzedawcę energii w trakcie trwania programu wsparcia (wówczas oświadczenie należy złożyć u podmiotu, z którym umowa obowiązywała w krytycznym okresie),
- zauważyły błędy w pierwotnie składanych dokumentach i wymagają one korekty.
Warto podkreślić, że oświadczenie jest deklaracją o spełnieniu warunków uznania za odbiorcę uprawnionego oraz o nieprzekroczeniu limitów pomocy de minimis, jeśli dany rodzaj wsparcia tego wymagał. Brak precyzji w tych dokumentach może stać się podstawą do zakwestionowania prawa do ulgi przez organy kontrolne lub samego sprzedawcę energii.
Termin mija 30 czerwca 2026 roku. Dlaczego to data ostateczna
Ustawodawca, mając na uwadze złożoność procesów rozliczeniowych, zdecydował się na ustawowe wydłużenie terminu składania oświadczeń. Data 30 czerwca 2026 roku jest terminem nieprzekraczalnym i wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o bonie energetycznym oraz o ograniczeniu cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego. Wyznaczenie tak odległej daty miało na celu uniknięcie zatorów w punktach obsługi klienta oraz danie firmom czasu na rzetelną weryfikację swoich danych finansowych.
Z punktu widzenia E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness), należy zaznaczyć, że proces ten jest ściśle monitorowany przez Urząd Regulacji Energetyki (URE). Sprzedawcy energii są zobligowani do weryfikacji uprawnień swoich klientów, a po upływie wskazanego terminu tracą prawną możliwość uznawania spóźnionych wniosków. Oznacza to, że po 30 czerwca 2026 roku systemy bilingowe automatycznie przejdą na tryb korekty wstecznej dla wszystkich podmiotów, które nie dopełniły obowiązku dokumentacyjnego.
Finansowe konsekwencje zaniedbania. Ile można stracić
Ryzyko finansowe związane z brakiem oświadczenia jest bezpośrednie i dotyczy różnicy między ceną maksymalną (ustawową) a ceną wynikającą z cennika sprzedawcy lub stawek rynkowych obowiązujących w 2024 roku. W wielu przypadkach różnica ta może wynosić od kilkudziesięciu do nawet kilkuset złotych za każdą megawatogodzinę (MWh) zużytej energii. Dla średniej wielkości zakładu produkcyjnego lub dużego gospodarstwa rolnego, kwoty te sumują się do dziesiątek tysięcy złotych.
W przypadku braku dokumentu, sprzedawca energii jest prawnie zobowiązany do:
- anulowania dotychczasowych rozliczeń opartych na cenie maksymalnej,
- wystawienia faktur korygujących za okres od lipca do grudnia 2024 roku,
- naliczenia odsetek, jeśli korekta wykaże niedopłatę, która nie zostanie uregulowana w terminie.
Dla wielu firm, szczególnie tych operujących na niskich marżach, nagła konieczność dopłaty tak wysokich kwot może oznaczać poważne zachwianie płynności finansowej. Sprzedawcy energii już teraz rozsyłają komunikaty przypominające o obowiązku, aby uniknąć masowych reklamacji i problemów z windykacją należności w przyszłości.
Jak złożyć oświadczenie krok po kroku
Proces składania oświadczenia został maksymalnie uproszczony, aby nie generować dodatkowych kosztów administracyjnych po stronie przedsiębiorców. Większość dużych spółek energetycznych (takich jak PGE, Tauron, Enea czy Energa) udostępniła dedykowane formularze online w swoich portalach klienta.
Praktyczna ścieżka postępowania dla przedsiębiorcy i rolnika:
1. Weryfikacja statusu: Sprawdź na fakturach z drugiej połowy 2024 roku, czy widnieje na nich adnotacja o rozliczeniu według ceny maksymalnej.
2. Przygotowanie danych: Przygotuj numer NIP, numer punktu poboru energii (PPE) oraz dane dotyczące wielkości przedsiębiorstwa.
3. Wybór formy złożenia: Najszybszą metodą jest podpisanie dokumentu profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym i wysłanie go przez portal eBOK sprzedawcy. Możliwe jest również wysłanie dokumentu pocztą tradycyjną (liczy się data stempla pocztowego), jednak metoda elektroniczna daje natychmiastowe potwierdzenie wpływu.
4. Korekta danych: Jeśli oświadczenie zostało złożone wcześniej, ale zmieniły się dane (np. wielkość pomocy de minimis z innych źródeł), należy złożyć korektę oświadczenia, zaznaczając odpowiednie pole w formularzu.
Podsumowanie i rekomendacje dla beneficjentów
Choć czerwiec 2026 roku wydaje się odległą perspektywą, eksperci rynkowi zalecają uregulowanie tej kwestii bez zbędnej zwłoki. Odkładanie formalności na ostatnią chwilę wiąże się z ryzykiem błędów w dokumentacji, których po upływie terminu nie będzie można już naprawić. Należy pamiętać, że po 30 czerwca 2026 roku prawo do ceny maksymalnej bezpowrotnie wygasa dla tych, którzy nie potwierdzili swoich uprawnień.
Prowadząc działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne, warto potraktować to oświadczenie jako element niezbędnej higieny finansowej. Raz złożony i poprawnie zweryfikowany dokument zamyka proces rozliczenia wsparcia energetycznego i chroni firmę przed nieprzewidzianymi kosztami w przyszłości. W razie wątpliwości co do treści oświadczenia, warto skonsultować się z doradcą energetycznym lub działem obsługi klienta swojego dostawcy, aby upewnić się, że wybrany formularz odpowiada specyfice prowadzonej działalności.