2 marca 2026 roku Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (UTK) skierował do wszystkich przewoźników pasażerskich w Polsce pilne wezwanie do podjęcia nadzwyczajnych środków bezpieczeństwa. Decyzja ta jest bezpośrednią reakcją na serię niebezpiecznych incydentów, do których doszło w ostatnich dniach na polskich peronach i w pociągach. Wydarzenia te, w których realnie zagrożone było życie i zdrowie pasażerów, w tym niemowląt i osób starszych, wymusiły na regulatorze rynku kolejowego wprowadzenie restrykcyjnych procedur. Nowe wytyczne mają na celu wyeliminowanie błędów personelu oraz poprawę nadzoru nad procesem wsiadania i wysiadania z wagonów. Dla podróżnych oznacza to istotne zmiany w sposobie obsługi, a dla personelu kolejowego – koniec priorytetyzacji punktualności kosztem bezpieczeństwa.
Dlaczego UTK interweniuje? Seria dramatycznych zdarzeń na peronach
Bezpośrednim impulsem do stanowczej reakcji dr. inż. Ignacego Góry, Prezesa UTK, było zdarzenie z 26 lutego 2026 roku na przystanku Pietrzykowice Żywieckie. Sytuacja ta mogła zakończyć się tragicznie: pasażerka wysiadająca z pociągu Kolei Śląskich z czworgiem małych dzieci nie zdążyła zabrać z wagonu wózka z dwumiesięcznym niemowlęciem. Drzwi pociągu zostały zamknięte, a skład był gotowy do odjazdu, podczas gdy matka z trojgiem pozostałych dzieci stała już na peronie. Prezes UTK określił tę sytuację jako „niedopuszczalną i godzącą w fundamentalne wartości transportu publicznego”.
Niestety, przypadek z Pietrzykowic nie był odosobniony. W krótkim odstępie czasu polską koleją wstrząsnęły kolejne incydenty, które pokazują systemowe luki w nadzorze nad wymianą pasażerów:
- Stacja Pabianice: Doszło do tragedii, w której 69-letnia kobieta wpadła między peron a wagon. Jej ciało odnaleziono dopiero po kilku godzinach, co świadczy o braku należytej kontroli torowiska po odjeździe pociągu.
- Przystanek Wola Bierwiecka: Pasażer pociągu Kolei Mazowieckich został ciężko ranny po tym, jak jego ręka została przytrzaśnięta przez automatyczne drzwi. Mężczyzna, który wcześniej pomagał innej osobie wysiąść z wózkiem, wpadł między krawędź peronu a ruszający skład.
- Stacja Dęblin: Doszło do rozdzielenia rodziny podróżującej składem PKP Intercity. Dwoje dzieci w wieku 7 i 11 lat pozostało na peronie, podczas gdy ich rodzice nie zdążyli wysiąść. Mimo użycia hamulca bezpieczeństwa, pociąg nie zatrzymał się w obrębie stacji.
Wszystkie te zdarzenia łączy wspólny mianownik: niewłaściwy nadzór personelu nad procesem wymiany podróżnych oraz presja czasu związana z realizacją rozkładu jazdy.
Nowe wytyczne dla przewoźników. Co musi się zmienić w 2026 roku?
Prezes UTK w swoim wystąpieniu podkreślił, że bezpieczeństwo prowadzenia ruchu kolejowego oraz ochrona życia pasażerów muszą stać ponad wszelkimi innymi wskaźnikami, w tym punktualnością. W związku z tym, przewoźnicy tacy jak PKP Intercity, Polregio czy koleje samorządowe, zostali zobligowani do wdrożenia natychmiastowych działań szkoleniowych. Nie mają one być jedynie formalnością, lecz realnym wzmocnieniem procedur, które będą egzekwowane podczas kontroli UTK.
Kluczowym wymaganiem jest wprowadzenie bezwzględnego obowiązku bezpośredniego nadzoru nad wsiadaniem i wysiadaniem pasażerów z poziomu peronu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których podróżują osoby o ograniczonej mobilności, seniorzy oraz rodzice z małymi dziećmi. Kierownicy pociągów i konduktorzy mają obowiązek fizycznego upewnienia się, że proces wymiany został zakończony, zanim dadzą sygnał maszyniście do odjazdu. W sytuacjach niestandardowych, takich jak duży tłok czy trudne warunki atmosferyczne, personel ma prawo, a wręcz obowiązek, przedłużyć postój pociągu, nawet jeśli generuje to opóźnienie.
Przewoźnicy otrzymali zaledwie 14 dni na przekazanie do UTK raportu z podjętych działań. Regulator oczekuje jasnych dowodów na to, że maszyniści i drużyny konduktorskie zostały przeszkolone z zakresu reagowania na sygnały od pasażerów oraz procedur awaryjnych, takich jak użycie hamulca bezpieczeństwa przez podróżnych.
Bezpieczeństwo ważniejsze niż rozkład. Nowe standardy obsługi pasażera
Kolejnym krokiem w stronę naprawy sytuacji jest zwołanie na 3 marca 2026 roku nadzwyczajnego posiedzenia Zespołu zadaniowego ds. monitorowania poziomu bezpieczeństwa sektora kolejowego. W spotkaniu wezmą udział przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury, zarządcy infrastruktury (PKP PLK) oraz 12 największych przewoźników pasażerskich w kraju. Dyskusja ma dotyczyć przede wszystkim ograniczenia liczby zdarzeń klasyfikowanych w kategoriach B35 oraz C65, które dotyczą wypadków z udziałem osób podczas ruchu pojazdów kolejowych.
Eksperci wskazują, że problemem jest nie tylko zachowanie personelu, ale również infrastruktura. Wiele peronów w Polsce wciąż nie spełnia nowoczesnych standardów wysokościowych, co tworzy niebezpieczne luki między pociągiem a krawędzią peronu. Jednak to czynnik ludzki jest obecnie pod lupą UTK. Dr inż. Ignacy Góra zaznacza, że zaufanie społeczne do kolei buduje się przede wszystkim na poczuciu bezpieczeństwa, a ostatnie wydarzenia poważnie tym zaufaniem zachwiały.
Wprowadzone zmiany mają wymusić na maszynistach i kierownikach pociągów ściślejszą współpracę. Sygnał „odjazd” nie może być podawany automatycznie po upływie czasu postoju wyznaczonego w rozkładzie. Musi on wynikać z faktycznego zakończenia wymiany pasażerów, co musi zostać potwierdzone wzrokowo przez obsługę pociągu znajdującą się na zewnątrz składu.
Co to oznacza dla pasażerów? Praktyczne wskazówki i zmiany
Dla milionów Polaków korzystających z usług kolei zmiany te będą odczuwalne już od dziś. Należy przygotować się na to, że pociągi mogą spędzać na stacjach nieco więcej czasu, niż przewiduje to rozkład jazdy. Jest to jednak cena za gwarancję bezpiecznego wejścia i wyjścia z wagonu. Pasażerowie powinni również wiedzieć, jak zachować się w sytuacjach zagrożenia, aby skutecznie współpracować z obsługą pociągu.
Praktyczna checklisty bezpieczeństwa dla podróżnych:
- Sygnalizuj potrzebę pomocy: Jeśli podróżujesz z wózkiem, ciężkim bagażem lub masz trudności z poruszaniem się, poinformuj o tym konduktora jeszcze przed dojazdem do Twojej stacji.
- Nie blokuj drzwi: Próba wejścia do pociągu w momencie emitowania sygnału dźwiękowego o zamykaniu drzwi jest skrajnie niebezpieczna i może doprowadzić do przytrzaśnięcia.
- Reaguj na zagrożenie: Jeśli widzisz, że ktoś został na peronie, a pociąg rusza, lub zauważysz niebezpieczną sytuację przy drzwiach, nie wahaj się użyć hamulca bezpieczeństwa lub natychmiast zaalarmuj personel.
- Zwracaj uwagę na dzieci: Podczas wysiadania zawsze najpierw powinna wysiadać osoba dorosła, a następnie dzieci. W przypadku wózków, zachowaj szczególną ostrożność przy lukach między wagonem a peronem.
Podsumowując, zdecydowana interwencja UTK ma na celu przywrócenie najwyższych standardów ochrony pasażerów. Choć może to wpłynąć na punktualność niektórych składów w okresie przejściowym, priorytetem pozostaje życie i zdrowie każdego podróżnego. Przewoźnicy, którzy nie dostosują się do nowych wytycznych w wyznaczonym terminie 14 dni, muszą liczyć się z poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi nakładanymi przez regulatora.