Doliczysz lata pracy na zleceniu i B2B. ZUS potwierdza. Większy urlop i wyższe odprawy

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnotował rekordowe zainteresowanie nowymi przepisami dotyczącymi stażu pracy. W pierwszych tygodniach stycznia 2026 roku do systemu eZUS wpłynęło ponad 37 tysięcy elektronicznych formularzy USP, co świadczy o rewolucji, która właśnie zmienia sytuację milionów Polaków zatrudnionych na etacie. Nowe regulacje, wprowadzone zmianami w Kodeksie pracy, pozwalają po raz pierwszy zaliczyć do stażu pracowniczego okresy aktywności zawodowej, które do tej pory były „niewidzialne” dla działów kadr – w tym prowadzenie działalności gospodarczej, pracę na umowach zlecenia czy zagraniczne kontrakty B2B.

Zmiany te mają bezpośredni wpływ na kluczowe uprawnienia pracownicze, takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego, wysokość dodatków stażowych oraz okresy wypowiedzenia. Przepisy weszły w życie 1 stycznia 2026 roku dla pracowników sektora finansów publicznych, a dla pozostałych przedsiębiorców prywatnych zaczną obowiązywać od 1 maja 2026 roku. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej szacuje, że z nowych możliwości skorzystać może nawet kilka milionów osób, które dzięki temu znacząco wydłużą swój formalny staż pracy i zyskają wymierne korzyści finansowe.

Kto i co może doliczyć do stażu? Katalog nowych okresów

Katalog okresów, które można doliczyć do stażu pracy, jest zaskakująco szeroki i obejmuje praktycznie wszystkie legalne formy aktywności zawodowej, pod warunkiem, że wiązały się one z odprowadzaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub mogą być w inny sposób wiarygodnie zweryfikowane. Jest to kluczowa zmiana, która wykracza poza tradycyjne rozumienie stażu opartego wyłącznie na umowie o pracę.

Do stażu pracy można teraz doliczyć następujące okresy:

• Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (DG): Niezależnie od tego, czy działalność była prowadzona w pełnym wymiarze, czy w formie uproszczonej, np. z wykorzystaniem ulgi na start.
• Okresy współpracy z osobą prowadzącą DG: Dotyczy to najczęściej współmałżonków lub członków rodziny, którzy byli zgłoszeni do ubezpieczeń społecznych jako osoby współpracujące.
• Okresy wykonywania umów cywilnoprawnych: W tym umowy zlecenia oraz inne umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.
• Okresy pracy zarobkowej za granicą: Dotyczy to aktywności wykonywanej na innej podstawie niż stosunek pracy (np. kontrakty B2B, samozatrudnienie, freelancing za granicą), pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania tych okresów.
• Okresy zawieszenia działalności gospodarczej: Jeżeli zawieszenie nastąpiło w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
• Okresy członkostwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych oraz spółdzielniach kółek rolniczych.

Ważne: Aby okresy zagraniczne zostały zaliczone, pracownik musi dostarczyć wiarygodne dowody, takie jak zaświadczenia z zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych lub potwierdzenia od byłych kontrahentów, wykazujące regularne wpływy z tytułu wykonywanej pracy.

Praktyczne korzyści: 6 dni urlopu i wyższe odprawy

Doliczenie wcześniejszych okresów aktywności zawodowej nie jest jedynie formalnością. Przekłada się ono bezpośrednio na realne korzyści finansowe i pozafinansowe dla pracownika. Najważniejsze z nich wynikają wprost z zapisów Kodeksu pracy.

Większy wymiar urlopu wypoczynkowego: Pracownik, którego staż pracy jest krótszy niż 10 lat, ma prawo do 20 dni urlopu rocznie. Po przekroczeniu progu 10 lat stażu, wymiar ten wzrasta do 26 dni. Oznacza to aż 6 dodatkowych dni wolnych w skali roku. Jeśli pracowałeś 5 lat na działalności gospodarczej, a obecnie masz 7 lat stażu na etacie, doliczenie tych 5 lat daje ci łącznie 12 lat stażu, co automatycznie zwiększa twój urlop z 20 do 26 dni.

Wyższe odprawy pieniężne: Dłuższy staż ma kluczowe znaczenie przy ustalaniu wysokości odprawy z tytułu zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika. Wysokość odprawy zależy od stażu pracy u danego pracodawcy, ale nowe przepisy mogą pomóc w szybszym osiągnięciu wyższych progów. Odprawa wynosi:

• 1 miesięczne wynagrodzenie – staż krótszy niż 2 lata.
• 2 miesięczne wynagrodzenia – staż od 2 do 8 lat.
• 3 miesięczne wynagrodzenia – staż przekraczający 8 lat.

Dla osoby zarabiającej 5000 zł brutto, przejście z progu dwumiesięcznej na trzymiesięczną odprawę oznacza dodatkowe 5000 zł w przypadku utraty pracy. Ponadto, w wielu instytucjach, zwłaszcza w sektorze publicznym, wyższy staż pracy uprawnia do dodatków stażowych (procentowych podwyżek) oraz do nagród jubileuszowych.

Jak złożyć wniosek USP do ZUS? Procedura i kluczowe terminy

Aby doliczyć wcześniejsze okresy pracy, konieczne jest złożenie specjalnego wniosku – USP (Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniach dla celów doliczania okresów do stażu pracy). Wniosek ten musi być złożony wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Procedura krok po kroku:

1. Zaloguj się na swoje indywidualne konto w systemie eZUS (dostępne na stronie www.zus.pl) przy użyciu Profilu Zaufanego, bankowości elektronicznej lub innej akceptowanej metody uwierzytelniania.
2. Wyszukaj i wybierz opcję złożenia wniosku USP.
3. System automatycznie wyświetli listę wszystkich okresów ubezpieczenia zapisanych na twoim koncie od 1 stycznia 1999 roku.
4. Zaznacz te okresy, które chcesz doliczyć do stażu pracy, a które nie były objęte umową o pracę.

Co istotne, do wniosku USP nie trzeba załączać dokumentów potwierdzających okresy po 1 stycznia 1999 roku, ponieważ ZUS samodzielnie weryfikuje te dane na podstawie zapisów w swoich systemach informatycznych. Dokumenty te gromadzą kompletną historię składek odprowadzonych przez płatników.

Uwaga na terminy: Czas na złożenie wniosku jest ograniczony i wynosi 24 miesiące od wejścia przepisów w życie dla danej grupy pracowników:

• Sektor publiczny (urzędy, szkoły, szpitale): Termin upływa 31 grudnia 2027 roku.
• Sektor prywatny (firmy komercyjne): Termin upływa 30 kwietnia 2028 roku.

Osoby, które nie zdążą złożyć wniosku w wyznaczonym terminie, tracą możliwość doliczenia wcześniejszych okresów do obecnego stażu pracy u danego pracodawcy. Po otrzymaniu zaświadczenia z ZUS, należy je niezwłocznie dostarczyć swojemu obecnemu pracodawcy, który na jego podstawie dokona ponownego przeliczenia stażu i wprowadzi zmiany w systemie kadrowo-płacowym, uwzględniając nowe, wydłużone uprawnienia.

Pamiętaj o okresach sprzed 1999 r.: Jeśli chcesz doliczyć okresy pracy sprzed 1 stycznia 1999 roku, musisz dodatkowo złożyć tradycyjny, papierowy wniosek US-7, ponieważ dane sprzed tej daty wymagają manualnej weryfikacji w archiwach ZUS.

Decyzja jest pilna: Jeśli w przeszłości pracowałeś na zleceniu, prowadziłeś DG lub byłeś freelancerem za granicą, złożenie wniosku USP jest kluczowe, aby już w najbliższych miesiącach skorzystać z dodatkowych dni urlopu i zabezpieczyć sobie wyższe odprawy.