Początek lutego 2026 roku przynosi do Polski pierwszą w tym sezonie falę arktycznego mrozu, której siła zagraża zdrowiu, życiu oraz stabilności infrastruktury. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wydał ostrzeżenia meteorologiczne drugiego stopnia, wskazując, że w nocy z 1 na 3 lutego temperatura minimalna w niektórych regionach Mazowsza może spaść nawet do minus 29 stopni Celsjusza.
Ekstremalnie niska temperatura to efekt napływu masy powietrza znad zachodniej Syberii. Synoptycy określają ten fenomen jako „zimę z nieludzkiej ziemi”, podkreślając konieczność zachowania najwyższej ostrożności. Alerty dotyczą nie tylko wschodniej części województwa, ale także Warszawy i centralnej Polski, gdzie odczuwalna temperatura może sięgnąć -30°C.
W obliczu tych prognoz służby ratunkowe i drogowe wzywają Polaków do podjęcia natychmiastowych działań prewencyjnych. Weryfikacja stanu technicznego samochodów, zabezpieczenie instalacji wodnych oraz ograniczenie przebywania na zewnątrz stają się priorytetem na najbliższe dni. Przedstawiamy szczegółową analizę prognoz oraz praktyczne wskazówki, jak przetrwać uderzenie mrozu, które potrwa co najmniej do czwartku, 4 lutego.
Ekstremalne alerty. Gdzie mróz będzie najsilniejszy?
IMGW podzieliło województwo mazowieckie na strefy zagrożenia. Ostrzeżenie drugiego stopnia, oznaczające wysokie ryzyko, wydano dla powiatów: łosickiego, ostrołęckiego, Ostrołęki, ostrowskiego, Siedlec, siedleckiego, sokołowskiego i węgrowskiego. To właśnie tam, w nocy z 1 na 2 lutego oraz z 2 na 3 lutego, termometry wskażą od minus 24 do minus 29 stopni Celsjusza.
Dla pozostałych części Mazowsza, w tym dla Warszawy, obowiązuje ostrzeżenie pierwszego stopnia. Choć temperatury będą nieco wyższe, wciąż stanowią poważne zagrożenie. W stolicy nocą prognozowane jest od minus 18 do minus 20 stopni Celsjusza. W dzień, temperatura maksymalna wyniesie zaledwie od minus 10 do minus 8 stopni w centrum, a na północnym wschodzie regionu nawet minus 15 stopni.
Kluczowym czynnikiem potęgującym ryzyko jest wiatr. Średnia prędkość wiatru, choć umiarkowana, w połączeniu z ekstremalnie niskimi temperaturami, spowoduje, że temperatura odczuwalna spadnie do około minus 30 stopni Celsjusza. Jest to sytuacja, w której wychłodzenie organizmu może nastąpić w ciągu kilkunastu minut. Przy gruncie, w miejscach rozpogodzeń, lokalnie temperatura może spaść nawet do minus 26 stopni.
Tak siarczyste mrozy są rzadkością i wymagają mobilizacji wszystkich służb. Sytuacja przypomina historyczne rekordy, choć prognozy nie wskazują na pobicie najniższej temperatury w historii polskiej meteorologii (minus 41°C, Siedlce, 1940 rok). Mimo to, obecna fala zimna należy do najbardziej intensywnych w ostatnich latach.
Ryzyko dla kierowców i komunikacji. Co z akumulatorami?
Ekstremalnie niskie temperatury stanowią poważne wyzwanie dla transportu, zarówno indywidualnego, jak i zbiorowego. Służby drogowe ostrzegają przed kombinacją mrozu i wcześniejszych opadów śniegu, która prowadzi do powstawania niebezpiecznie śliskich nawierzchni i zasp, szczególnie na drogach lokalnych i poza głównymi arteriami.
Kierowcy powinni szczególnie zadbać o stan techniczny swoich pojazdów. Akumulatory są najbardziej wrażliwe na silne wychłodzenie. Jak wskazują eksperci, przy temperaturze rzędu minus 25 stopni Celsjusza, sprawność standardowego akumulatora spada nawet o 50 procent. Jeśli bateria ma więcej niż pięć lat lub była niedawno rozładowana, ryzyko, że auto nie odpali, jest bardzo wysokie.
Przed wyruszeniem w drogę należy sprawdzić:
- Akumulator: Warto podładować go prostownikiem lub, w przypadku starszych aut, rozważyć parkowanie w ogrzewanym garażu. Należy mieć w bagażniku kable rozruchowe.
- Płyny eksploatacyjne: Konieczne jest użycie płynu do spryskiwaczy o deklarowanej odporności na mróz co najmniej do -30°C.
- Opony i wyposażenie: Upewnienie się, że opony zimowe mają odpowiednie ciśnienie oraz posiadanie w bagażniku łopaty, piasku/żwiru i koca termicznego jest kluczowe, zwłaszcza przy ryzyku paraliżu komunikacyjnego.
Problemy mogą dotknąć również komunikację zbiorową. Wzrost awaryjności pojazdów i utrudnienia na drogach mogą prowadzić do opóźnień pociągów i autobusów. Pasażerowie powinni na bieżąco monitorować komunikaty przewoźników i być przygotowani na dłuższy czas oczekiwania na przystankach.
Jak chronić zdrowie i instalacje domowe. Lista niezbędnych kroków
Najważniejszą konsekwencją arktycznego mrozu jest bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia. Wychłodzenie organizmu (hipotermia) następuje szybko i może być śmiertelne. Szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci, osoby bezdomne oraz cierpiące na choroby krążenia i oddechowe. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) regularnie wysyła alerty z zaleceniem ograniczenia aktywności na zewnątrz.
Aby zminimalizować ryzyko:
- Ubieranie warstwowe: Stosowanie zasady trzech warstw: bielizna termoaktywna (odprowadzanie wilgoci), polar/wełna (izolacja cieplna) oraz kurtka wiatroodporna i wodoodporna (ochrona zewnętrzna). Należy bezwzględnie zakryć uszy, głowę, szyję i dłonie.
- Monitorowanie objawów: Pierwsze symptomy wychłodzenia to silne drżenie, bladość, a następnie senność i zaburzenia świadomości. W przypadku zauważenia osoby w takim stanie, należy natychmiast wezwać pomoc (112) i przenieść ją w ciepłe miejsce.
Równie istotne jest zabezpieczenie infrastruktury domowej. Temperatury poniżej -20°C drastycznie zwiększają ryzyko zamarznięcia i pęknięcia rur wodociągowych, zwłaszcza tych nieizolowanych lub biegnących w nieogrzewanych pomieszczeniach (piwnice, strychy, ściany zewnętrzne). Koszty naprawy takich awarii często sięgają kilku tysięcy złotych.
Wskazówki dotyczące instalacji: Jeśli licznik wody znajduje się w nieogrzewanym miejscu, należy go otulić styropianem, wełną mineralną lub grubym materiałem izolacyjnym. W budynkach, w których istnieje ryzyko zamarznięcia, można pozostawić lekko odkręcony kran, aby zapewnić minimalny przepływ wody i zmniejszyć ryzyko zastoju. Właściciele domów z centralnym ogrzewaniem powinni również zadbać o zapas opału na wypadek lokalnych awarii sieci energetycznej spowodowanych przeciążeniem.
Kiedy nastąpi przełom. Prognoza długoterminowa na luty 2026
Według prognoz meteorologicznych IMGW, najgorsza faza arktycznego ataku potrwa do czwartku, 4 lutego. Po tym terminie nastąpi nieznaczny wzrost temperatury, jednak wciąż będzie ona ujemna. Przejściowe ocieplenie i odwilż mogą pojawić się między 4 a 8 lutego, choć dotyczy to głównie południowej połowy kraju.
Synoptycy ostrzegają, że w dalszej części lutego, zwłaszcza na północy i północnym wschodzie Polski, możliwe są nawroty fali mrozów. Jednakże, długoterminowa prognoza na cały luty 2026 roku wskazuje, że średnia miesięczna temperatura powietrza oraz suma opadów atmosferycznych w skali całego kraju powinny mieścić się w zakresie normy wieloletniej (1991-2020).
Oznacza to, że po mroźnym i niebezpiecznym początku miesiąca, luty ma szansę powrócić do typowych, choć chłodnych, wartości klimatycznych. Niemniej jednak, najbliższe 72 godziny wymagają szczególnej czujności i odpowiedzialności.
Praktyczna lista kontrolna na czas mrozów:
- Sprawdź stan akumulatora w samochodzie i uzupełnij płyn do spryskiwaczy.
- Zabezpiecz liczniki i rury wodne w nieogrzewanych pomieszczeniach.
- Ogranicz przebywanie na zewnątrz do minimum i ubieraj się warstwowo.
- Zadbaj o zwierzęta domowe, skracając ich spacery i chroniąc przed zimnem.
- Sprawdź, czy starsi, samotnie mieszkający sąsiedzi mają ciepło i czy niczego im nie brakuje.
- Przygotuj awaryjny zestaw: latarkę, świece i powerbank na wypadek awarii zasilania.