W lutym setki tysięcy Polaków otrzymają urzędowe wezwania do stawienia się przed komisjami lekarskimi. Rozpoczyna się coroczna kwalifikacja wojskowa, która w 2026 roku obejmie nie tylko mężczyzn z rocznika podstawowego, ale także starsze roczniki oraz kobiety posiadające kwalifikacje kluczowe dla obronności państwa. Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) traktuje to przedsięwzięcie jako kluczowe dla aktualizacji państwowej bazy danych o kondycji zdrowotnej społeczeństwa.
Operacja logistyczna rozpocznie się 2 lutego, a jej zakończenie przewidziano na 30 kwietnia 2026 roku. Szacuje się, że w tym czasie wezwania trafią do około 235 tysięcy osób w całej Polsce. Należy podkreślić, że celem kwalifikacji nie jest automatyczne powołanie do czynnej służby wojskowej, lecz weryfikacja zdolności obronnych obywateli na wypadek mobilizacji lub wojny. Zlekceważenie urzędowego wezwania może jednak prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, włącznie z grzywną i przymusowym doprowadzeniem przez policję.
Kogo obejmie tegoroczna kwalifikacja wojskowa?
Chociaż kwalifikacja wojskowa jest najczęściej kojarzona z 19-latkami, lista osób objętych obowiązkiem jest znacznie szersza. Główną grupą, która powinna spodziewać się wezwania, są mężczyźni urodzeni w 2007 roku (rocznik podstawowy). Jednak urzędowe pismo może trafić do każdej osoby, która do tej pory nie uregulowała swojego stosunku do służby wojskowej lub wymaga ponownej oceny zdrowia.
Zgodnie z planem MON, obowiązek stawiennictwa dotyczy również następujących grup:
- Mężczyźni urodzeni w latach 2002–2006, którzy z różnych przyczyn nie mają jeszcze określonej kategorii wojskowej.
- Osoby, które w latach 2024–2025 otrzymały kategorię B (czasowa niezdolność do służby), a termin ich niezdolności upływa przed końcem kwietnia 2026 roku. Wymagają one ponownego badania w celu ustalenia ostatecznej zdolności.
- Kobiety urodzone w latach 1999–2007, które posiadają kwalifikacje zawodowe przydatne w wojsku. Dotyczy to przede wszystkim absolwentek kierunków medycznych, psychologicznych, weterynaryjnych, a także informatycznych i prawniczych.
- Osoby, które ukończyły 18 lat i zgłosiły się do kwalifikacji ochotniczo.
Warto pamiętać, że w wyjątkowych i szczegółowych przypadkach wezwanie mogą otrzymać nawet osoby do 60. roku życia, jeśli w przeszłości nie dopełniły formalności związanych z ewidencją wojskową. Wysłanie wezwania odbywa się zawsze za pośrednictwem urzędu gminy lub miasta, które są odpowiedzialne za lokalną logistykę procesu.
Co oznaczają kategorie zdolności do służby (A, B, D, E)?
Podczas wizyty przed komisją lekarską, na podstawie badań i wywiadu, każda osoba otrzymuje jedną z czterech kategorii określających jej zdolność do pełnienia służby wojskowej. Ta kategoryzacja jest kluczowa dla państwowej ewidencji i określa, w jakim stopniu dany obywatel może być przydatny w czasie kryzysu lub wojny.
- Kategoria A: Zdolny do czynnej służby wojskowej. Oznacza to brak przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia służby w czasie pokoju i wojny. Osoby z kategorią A stanowią podstawowy zasób kadrowy.
- Kategoria B: Czasowa niezdolność do służby. Nadawana w przypadku przemijających problemów zdrowotnych, które rokują poprawę w ciągu maksymalnie 24 miesięcy. Osoba taka musi ponownie stawić się przed komisją po upływie terminu.
- Kategoria D: Niezdolny do służby w czasie pokoju. Oznacza to trwałą niezdolność do służby w czasie pokoju, ale możliwość powołania w przypadku mobilizacji lub wojny.
- Kategoria E: Trwała i całkowita niezdolność. Osoby z tą kategorią są trwale wykreślane z ewidencji wojskowej i nie podlegają powołaniu ani w czasie pokoju, ani w czasie wojny.
Należy zaznaczyć, że obecnie samo otrzymanie kategorii wojskowej nie jest równoznaczne z automatycznym wydaniem książeczki wojskowej. Dokument ten otrzymują teraz wyłącznie osoby, które dobrowolnie zdecydują się na wstąpienie do armii lub służby rezerwowej.
Jakie dokumenty należy zabrać i jak się przygotować?
Aby wizyta przed komisją przebiegła sprawnie i bezproblemowo, należy odpowiednio się przygotować. Wezwanie powinno zostać doręczone adresatowi z wyprzedzeniem co najmniej 7 dni przed wyznaczoną datą stawiennictwa. Warto dokładnie sprawdzić pismo, ponieważ zawiera ono precyzyjne informacje dotyczące miejsca i godziny spotkania.
Idąc na komisję, koniecznie należy zabrać ze sobą:
- Dowód osobisty lub inny ważny dokument tożsamości (np. paszport).
- Posiadaną dokumentację medyczną (oryginały lub kopie), zwłaszcza jeśli dotyczą chorób przewlekłych, przebytych operacji czy wyników badań specjalistycznych. Ułatwi to lekarzom wydanie rzetelnego orzeczenia.
- Dokumenty potwierdzające wykształcenie lub posiadane kwalifikacje zawodowe (np. dyplomy ukończenia studiów, zaświadczenia o kursach).
- Aktualne zdjęcie do ewidencji wojskowej (wymogi dotyczące formatu i rozmiaru znajdziesz w wezwaniu).
Jeśli z ważnych i uzasadnionych przyczyn (np. nagła choroba, wcześniej zaplanowany egzamin) nie możesz stawić się w wyznaczonym terminie, musisz niezwłocznie skontaktować się z urzędem gminy lub miasta, który wysłał wezwanie. Uzasadniona nieobecność pozwala na wyznaczenie nowego terminu bez ponoszenia konsekwencji.
Konsekwencje prawne niestawienia się przed komisją
Otrzymanie wezwania do kwalifikacji wojskowej jest obowiązkiem administracyjnym. Ignorowanie pisma bez podania uzasadnionej przyczyny jest traktowane jako wykroczenie, które może skutkować nałożeniem sankcji prawnych. Władze mają narzędzia, by wyegzekwować ten obowiązek.
Nieuzasadniona nieobecność może prowadzić do następujących konsekwencji:
Grzywna administracyjna: Wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma prawo nałożyć grzywnę w trybie administracyjnym za uchylanie się od obowiązku. Kwota grzywny jest określana na podstawie aktualnych przepisów i może być dotkliwa.
Przymusowe doprowadzenie: W przypadku uporczywego niestawiania się, organ administracyjny może zarządzić przymusowe doprowadzenie obywatela przez policję bezpośrednio przed komisję lekarską. Jest to ostateczny środek, który ma zapewnić realizację obowiązku.
Ograniczenie wolności: W skrajnych przypadkach, gdy osoba celowo i uporczywie odmawia poddania się badaniom lub uchyla się od obowiązku, sprawa może trafić do sądu. Sąd może wówczas orzec karę ograniczenia wolności.
Kwalifikacja wojskowa jest rutynową procedurą, która ma na celu utrzymanie aktualnej ewidencji obronnej państwa. Najlepszym i najprostszym rozwiązaniem jest dopełnienie formalności w wyznaczonym terminie, co pozwala uniknąć stresu i potencjalnych problemów prawnych. Spokojne podejście i posiadanie wszystkich wymaganych dokumentów gwarantują szybkie załatwienie sprawy i uzyskanie kategorii wojskowej.