Jeszcze dwa lata dzielą nas od jednej z najbardziej fundamentalnych zmian w polskiej szkole podstawowej. Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) finalizuje prace nad projektem, który od 1 września 2026 roku całkowicie zawiesi tradycyjny plan lekcji raz w roku. Mowa o obowiązkowym tygodniu projektowym, który ma zastąpić 45-minutowe zajęcia dla uczniów klas IV-VIII. To nie jest tylko kosmetyczna zmiana – efekty tej pięciodniowej pracy zespołowej mają być odnotowywane na świadectwach szkolnych, co radykalnie podnosi stawkę dla każdego ucznia i nauczyciela.
Eksperci podkreślają, że polska edukacja zbyt długo koncentrowała się wyłącznie na teorii. MEN, kierując się potrzebą rozwijania kluczowych kompetencji XXI wieku, stawia na praktykę, współpracę i samodzielne rozwiązywanie problemów. Nowe rozporządzenie, które trafiło już do Rządowego Centrum Legislacji, jest jasne: przez pięć kolejnych dni w roku szkolnym, uczniowie będą pracować w zespołach nad interdyscyplinarnymi zadaniami. To oznacza, że dyrektorzy szkół muszą już teraz planować, jak zintegrować tę nowość z kalendarzem na rok szkolny 2026/2027.
Koniec z 45-minutówkami? Jak będzie wyglądał tydzień projektowy
Głównym założeniem reformy jest stworzenie przestrzeni na głębsze, bardziej angażujące formy nauki. W trakcie tygodnia projektowego, standardowy dzwonek i podział na przedmioty zostaną tymczasowo unieważnione. Zamiast tego, uczniowie klas IV do VIII będą pracować w grupach pod opieką nauczycieli nad wspólnie wybranymi i zaplanowanymi zadaniami.
MEN precyzuje, że projekty te muszą mieć charakter praktyczny i międzyprzedmiotowy. Oznacza to, że zadanie może wymagać połączenia wiedzy z historii, języka polskiego i informatyki, np. stworzenie interaktywnego przewodnika po lokalnej historii. Celem jest odejście od mechanicznego zapamiętywania faktów na rzecz rozwijania umiejętności miękkich. Ministerstwo wskazuje, że kluczowe kompetencje, które mają być rozwijane, to:
- Współpraca i komunikacja w zespole.
- Samodzielność w planowaniu i organizacji pracy.
- Skuteczne rozwiązywanie złożonych problemów.
- Krytyczne myślenie i dokumentowanie procesu.
Dla szkół, które do tej pory opierały się głównie na wykładach, wdrożenie tego modelu będzie wymagało gruntownego przeszkolenia kadry. Nauczyciele będą musieli zmienić rolę z przekazujących wiedzę na mentorów i facylitatorów, którzy wspierają proces, a nie dyktują rozwiązania. Choć tygodniowy projekt ma być obowiązkowy, jego forma i temat pozostają w gestii lokalnej społeczności szkolnej, co daje ogromną szansę na dostosowanie go do regionalnych potrzeb i zasobów.
Dyrektorzy mają wolną rękę. Kto i kiedy zadecyduje o terminie
Jednym z najbardziej elastycznych elementów nowej regulacji jest brak centralnego narzucenia terminu. To dyrektor szkoły, w ścisłym porozumieniu z radą pedagogiczną, będzie odpowiedzialny za ustalenie, kiedy dokładnie w ciągu roku szkolnego odbędzie się obowiązkowy tydzień projektowy. Ta autonomia ma kluczowe znaczenie, ponieważ pozwala placówkom dopasować intensywną pracę projektową do własnego kalendarza, unikając kolizji np. z egzaminami ósmoklasisty, ważnymi świętami szkolnymi czy okresami wzmożonej nauki.
Decyzja o terminie powinna być podjęta z wyprzedzeniem, aby uczniowie i rodzice mogli się do niej odpowiednio przygotować. Co więcej, zgodnie z założeniami MEN, uczniowie nie będą biernymi odbiorcami narzuconego tematu. Będą aktywnie uczestniczyć w procesie wyboru tematyki, ustalaniu celów oraz podziale zadań w grupie. Taka partycypacja ma zwiększyć ich zaangażowanie i poczucie odpowiedzialności za końcowy efekt pracy.
Ważnym aspektem formalnym jest konieczność dokumentowania przebiegu projektu. Szkoły będą musiały prowadzić szczegółową dokumentację, uwzględniającą nie tylko finalny produkt, ale także proces pracy, podział ról i wnioski końcowe. Ta dokumentacja ma stanowić podstawę do oceny i, co najważniejsze, do umieszczenia informacji o osiągnięciach ucznia na jego oficjalnym dokumencie szkolnym.
Trzygodzinne bloki zamiast lekcji. Wielka zmiana w nauczaniu przyrody
Projekt rozporządzenia wprowadza także rewolucję w nauczaniu jednego z kluczowych przedmiotów – Przyrody w klasach IV-VI. MEN doszło do wniosku, że 45 minut to zdecydowanie za mało, aby efektywnie prowadzić eksperymenty, zajęcia terenowe czy obserwacje przyrodnicze. Od 2026 roku, tradycyjne lekcje Przyrody zostaną zastąpione trzygodzinnymi blokami zajęć.
Ta zmiana ma fundamentalne znaczenie dla jakości nauczania. Dłuższy, skonsolidowany czas pozwala nauczycielom na:
- Przeprowadzenie pełnowymiarowych doświadczeń laboratoryjnych, które wymagają czasu na przygotowanie, wykonanie i analizę wyników.
- Organizację krótkich wyjść terenowych (np. do pobliskiego parku, lasu czy muzeum przyrodniczego) bez konieczności rezygnowania z połowy lekcji na dojazdy i powroty.
- Realizację mniejszych projektów badawczych w ramach regularnego planu zajęć.
Resort edukacji argumentuje, że nauka o środowisku naturalnym jest najbardziej efektywna, gdy jest praktyczna i sensoryczna. Wprowadzenie trzygodzinnych bloków to odpowiedź na te potrzeby, mająca na celu lepsze przygotowanie uczniów do zrozumienia złożonych zjawisk przyrodniczych i ich wpływu na współczesny świat. Jest to wyraźny sygnał, że ministerstwo chce inwestować w naukę opartą na doświadczeniu (Experience) i eksperymentalnym podejściu.
Co to oznacza dla ucznia i rodzica? Zmiany na świadectwach
Najbardziej namacalnym dowodem wagi tygodnia projektowego będzie jego wpływ na oficjalną dokumentację ucznia. MEN planuje, że efekty pracy zespołowej zostaną odnotowane na świadectwach szkolnych. Choć ostateczna forma zapisu (czy będzie to ocena opisowa, adnotacja czy konkretny stopień) jest jeszcze przedmiotem dyskusji, sam fakt umieszczenia tej informacji na świadectwie jest przełomowy.
Dlaczego to takie ważne? Uznanie projektu na świadectwie podnosi jego rangę z jednorazowej aktywności do oficjalnego osiągnięcia edukacyjnego. Dla ucznia oznacza to realną motywację do zaangażowania. Nie jest to już „tydzień wolny od nauki”, lecz intensywny czas, którego rezultaty będą miały wpływ na jego profil edukacyjny. Rodzice natomiast muszą przygotować się na to, że ich dzieci będą angażować się w bardziej złożone zadania wymagające planowania i często poszukiwania materiałów poza szkołą.
Wprowadzenie tych zmian od 1 września 2026 roku ma na celu nie tylko unowocześnienie metod nauczania, ale także wyposażenie młodych Polaków w umiejętności kluczowe na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. Eksperci z dziedziny HR od dawna podkreślają, że pracodawcy szukają osób, które potrafią pracować w zespole i rozwiązywać problemy, a nie tylko recytować definicje. MEN, wprowadzając obowiązkowy tydzień projektowy, stawia krok w kierunku budowania tego typu praktycznego doświadczenia już na etapie szkoły podstawowej.