Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują rewolucyjne zmiany w egzekucji komorniczej, bezpośrednio wynikające z podwyżki płacy minimalnej. Choć rząd wprowadził wyższe kwoty wolne od zajęcia, co ma chronić dłużników, rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana. Miliony Polaków muszą sprawdzić swoje paski płac, ponieważ w zależności od typu długu i formy zatrudnienia, komornik ma prawo zabrać znaczną część dochodów. Kluczowe jest zrozumienie, że granica ochrony wynosi obecnie około 3605 zł netto, ale ta zasada nie ma zastosowania w najczęściej spotykanych i najbardziej dotkliwych przypadkach.
W 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło do 4806 zł brutto. Po odliczeniu składek i podatków, daje to pracownikowi na pełnym etacie kwotę netto oscylującą wokół 3605 zł. Ta właśnie kwota stała się nowym murem obronnym przed komornikiem. Eksperci ostrzegają jednak, że to poczucie bezpieczeństwa jest złudne dla tych, którzy mają długi alimentacyjne lub pracują na umowach cywilnoprawnych. Zmiany są pilne i wymagają natychmiastowej weryfikacji, gdyż potrącenia mogą sięgać nawet 60% pensji, pozostawiając dłużnika z minimalnymi środkami na życie.
Nowe progi ochrony: Jak minimalna krajowa ustala limit zajęcia niealimentacyjnego?
Dla dłużników posiadających zobowiązania inne niż alimentacyjne (np. niespłacone pożyczki, mandaty, zaległości czynszowe), wzrost płacy minimalnej jest realną, choć ograniczoną, dobrą wiadomością. Zgodnie z Kodeksem Pracy, komornik nie może zająć kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu netto. Od stycznia 2026 roku, oznacza to, że pracownik zatrudniony na pełen etat, zarabiający minimalną krajową (3605 zł netto), jest w pełni chroniony przed potrąceniami, o ile jego długi nie są alimentacyjne. Żaden komornik nie ma prawa zabrać mu ani złotówki.
Sytuacja zmienia się, gdy wynagrodzenie przekracza ustawowe minimum. Wówczas komornik może zająć maksymalnie 50% nadwyżki ponad kwotę wolną od zajęcia. Ten mechanizm ma zagwarantować dłużnikowi środki na podstawowe utrzymanie, jednocześnie umożliwiając wierzycielowi stopniowe odzyskiwanie należności. Na przykład, jeśli pracownik zarabia 6000 zł netto, kwota wolna to 3605 zł. Komornik może zająć maksymalnie 50% z różnicy (6000 zł – 3605 zł = 2395 zł), czyli około 1197,50 zł. Oznacza to, że dłużnikowi pozostaje na koncie przynajmniej 4802,50 zł.
Kluczowe jest, aby pracownicy regularnie sprawdzali swoje paski płac. Wzrost minimalnego wynagrodzenia oznacza, że nawet jeśli egzekucja jest prowadzona od lat, kwota potrąceń powinna ulec zmniejszeniu lub całkowicie zniknąć, jeśli pensja jest bliska nowemu minimalnemu progowi.
Długi alimentacyjne: Kiedy komornik nie ma litości i zabiera 60%?
Najsurowsze i najbardziej dotkliwe zasady dotyczą zobowiązań alimentacyjnych. W tym przypadku ustawodawca stawia interes osób uprawnionych do alimentów (najczęściej dzieci) ponad ochronę dochodów dłużnika. Przepisy te są bezwzględne i drastycznie obniżają kwotę pozostającą do dyspozycji dłużnika.
W przypadku długów alimentacyjnych, komornik może zająć aż 60% wynagrodzenia, niezależnie od jego wysokości. Co to oznacza w praktyce przy nowej płacy minimalnej? Jeśli dłużnik zarabia 3605 zł netto, komornik ma prawo potrącić mu ponad 2163 zł. Na życie pozostaje więc zaledwie 1442 zł miesięcznie. Jest to drastyczna różnica w porównaniu do dłużników niealimentacyjnych, którzy zachowują całe 3605 zł. Ta dysproporcja ma na celu wymuszenie priorytetowego traktowania zobowiązań rodzinnych.
Dla osób zadłużonych alimentacyjnie, nie istnieje praktycznie żadna kwota wolna od zajęcia. Nawet jeśli dłużnik jest w trudnej sytuacji finansowej, prawo egzekucyjne traktuje alimenty jako absolutny priorytet, co często prowadzi do sytuacji, w której dłużnik balansuje na granicy ubóstwa. Ta zasada jest stała i niezależna od wzrostu płacy minimalnej – 60% zawsze będzie górnym limitem potrącenia, niezależnie od tego, czy zarabiasz 4000 zł czy 10 000 zł.
Forma zatrudnienia decyduje o skali egzekucji: UoP vs. Zlecenie
Zakres ochrony przed egzekucją zależy krytycznie od rodzaju umowy, na podstawie której dłużnik świadczy pracę. Prawo pracy oferuje solidną ochronę dla osób zatrudnionych na umowę o pracę (UoP), ale jest ona znacznie słabsza w przypadku umów cywilnoprawnych.
- Umowa o Pracę (UoP): Jeśli pracujesz na niepełny etat (np. pół etatu), kwota wolna od zajęcia jest obliczana proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Dla pół etatu, kwota wolna wynosi połowę minimalnego wynagrodzenia netto, czyli około 1802,50 zł.
- Umowy Cywilnoprawne (Zlecenie/O Dzieło): Co do zasady, komornik może zająć całość wynagrodzenia z umów zlecenia i umów o dzieło. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że te formy zatrudnienia zapewniają minimalną ochronę.
Istnieje jednak kluczowy wyjątek, który zapewnia minimalne bezpieczeństwo dla osób pracujących na zleceniu. Jeżeli umowa cywilnoprawna jest jedynym i powtarzalnym źródłem utrzymania dłużnika, stosuje się do niej ochronę zbliżoną do UoP. W takim przypadku, przy długach niealimentacyjnych, komornik może zająć wynagrodzenie dopiero od nadwyżki ponad minimalną pensję netto. Jest to furtka prawna, z której dłużnicy powinni aktywnie korzystać, informując komornika o charakterze swojej pracy.
Młodzi pracownicy i PIT-0: Wyższa pensja netto to większa ochrona?
Szczególną grupą, która odczuwa skutki zmian, są pracownicy do 26. roku życia, objęci tzw. ulgą PIT-0. Dzięki zwolnieniu z podatku dochodowego, ich wynagrodzenie netto jest znacząco wyższe przy tej samej kwocie brutto. W kontekście egzekucji komorniczej, oznacza to, że młodzi dłużnicy mają wyższy realny próg chroniony.
Choć kwota wolna od zajęcia jest formalnie powiązana z minimalną pensją netto (3605 zł), faktyczna pensja netto młodego pracownika jest wyższa. To oznacza, że aby komornik mógł rozpocząć potrącenia (w przypadku długów niealimentacyjnych), faktyczna pensja brutto musi być znacznie wyższa niż 4806 zł, co daje dłużnikowi większy bufor bezpieczeństwa. Należy jednak pamiętać, że granica ochrony nadal jest minimalnym wynagrodzeniem netto, a nie wysokością brutto wpisaną w umowie. To subtelna, ale kluczowa różnica prawna, która przekłada się na realne pieniądze pozostające na koncie.
Podsumowanie: Co musisz zrobić, aby chronić swoje finanse w 2026 roku
Wzrost płacy minimalnej w 2026 roku wprowadza nowe zasady gry, które mogą być zbawienne lub druzgocące, w zależności od twojej sytuacji. Jeśli jesteś objęty egzekucją komorniczą, musisz natychmiast zweryfikować, czy potrącenia są naliczane prawidłowo. Minimalna kwota, która musi ci zostać, to 3605 zł netto (dla pełnego etatu i długów niealimentacyjnych).
Jeśli masz długi alimentacyjne, musisz liczyć się z maksymalnym potrąceniem wynoszącym 60% wynagrodzenia – w tym przypadku nowa minimalna krajowa nie zapewnia żadnej istotnej ochrony, pozostawiając ci zaledwie 1442 zł. W przypadku umów cywilnoprawnych, konieczne jest udowodnienie komornikowi, że jest to twoje jedyne źródło utrzymania, aby skorzystać z minimalnej ochrony. Przepisy mają zagwarantować minimum bezpieczeństwa finansowego, ale nie zwalniają z obowiązku spłaty zobowiązań. Świadomość prawna i dokładne sprawdzanie dokumentów to jedyna droga do uniknięcia nadmiernych potrąceń w 2026 roku.