Tegoroczny sezon grzewczy drastycznie różni się od ostatnich lat, co bezpośrednio przełoży się na portfele mieszkańców bloków w całej Polsce. Wyjątkowo niskie temperatury odnotowane na przełomie 2025 i 2026 roku wywindowały zużycie energii cieplnej do poziomów niespotykanych od dekady. Choć globalne rynki surowców stabilizują się, a ceny jednostkowe u dostawców spadły, polscy lokatorzy muszą przygotować się na finansowy wstrząs. Eksperci i zarządcy nieruchomości ostrzegają: mimo niższych stawek za jednostkę ciepła, końcowe rachunki mogą wzrosnąć nawet o 20 proc. w stosunku do ubiegłego roku.
Sytuacja jest o tyle trudna, że większość Polaków przyzwyczaiła się do łagodnych zim, które pozwalały na generowanie nadpłat w rocznych rozliczeniach. Rok 2026 brutalnie weryfikuje te przyzwyczajenia. Rekordowe mrozy, które nawiedziły kraj w styczniu, zmusiły systemy ciepłownicze do pracy z maksymalną wydajnością przez wiele tygodni. Dla przeciętnego gospodarstwa domowego w bloku oznacza to koniec ery niskich kosztów utrzymania temperatury w mieszkaniu. Kluczowym czynnikiem wpływającym na wysokość przyszłych dopłat jest mechanizm naliczania zaliczek, który w obecnych realiach okazał się niedostosowany do rzeczywistych potrzeb energetycznych budynków.
Rekordowe zużycie ciepła w polskich miastach
Dane płynące z największych spółdzielni mieszkaniowych w kraju są alarmujące i nie pozostawiają złudzeń co do skali problemu. Przykładowo, w Spółdzielni Mieszkaniowej „Nadodrze” zużycie ciepła w okresie od lipca 2025 roku do końca stycznia 2026 roku było o 12 proc. wyższe niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Największy wpływ na ten wynik miał sam styczeń 2026 roku. Fala silnych mrozów wygenerowała w niektórych budynkach skok zużycia energii na poziomie od 20 proc. do nawet 30 proc. w skali miesiąca.
Prognozy na cały obecny sezon przewidują zamknięcie bilansu energetycznego na poziomie około 350 000 GJ. Dla porównania, w ostatnich, znacznie łagodniejszych latach, zużycie oscylowało w granicach 312 000 – 330 000 GJ. Tak duża różnica w skali makro przekłada się na konkretne niedobory w budżetach poszczególnych lokali. Zarządcy podkreślają, że dotychczasowe zaliczki wpłacane przez lokatorów w czynszu były skalkulowane na podstawie ciepłych zim, co sprawia, że obecnie gromadzone środki są po prostu niewystarczające do pokrycia faktycznych kosztów zakupu energii od dostawców.
Paradoks cenowy: Dlaczego jest drożej, skoro surowce tanieją?
Sytuacja na rynku energii w 2026 roku jest pełna sprzeczności, które mogą być trudne do zrozumienia dla przeciętnego odbiorcy. Z jednej strony, dostawcy ciepła systemowego w wielu regionach Polski obniżyli ceny zakupu energii (opłaty za GJ oraz moc zamówioną) o około 10 proc. Wynika to z większej stabilności na rynku gazu i węgla oraz postępującej modernizacji źródeł ciepła. Z drugiej strony, jak zauważa Krzysztof Bocian, analityk WiseEuropa, realne koszty ogrzewania dla konsumenta końcowego wciąż rosną ze względu na wolumen zużycia.
Głównym problemem jest systemowy mechanizm ustalania zaliczek. Zgodnie z powszechną praktyką, są one obliczane na podstawie średniego zużycia z ostatnich trzech lat. Ponieważ lata 2022-2024 były wyjątkowo ciepłe, bazy do wyliczeń zostały znacząco obniżone. Obecna, mroźna zima sprawia, że oszczędności wynikające z niższych cen surowca zostają całkowicie pochłonięte przez drastycznie większą ilość energii potrzebnej do ogrzania wychłodzonych ścian budynków. W efekcie, mimo niższej ceny za „jednostkę” ciepła, kupujemy tych jednostek o tyle więcej, że ostateczny rachunek będzie wyższy o kilkaset, a w skrajnych przypadkach nawet o kilka tysięcy złotych.
Spółdzielnie ruszają z akcjami informacyjnymi dla mieszkańców
Zarządcy nieruchomości, przewidując falę niezadowolenia przy wiosennych rozliczeniach, rozpoczęli intensywne kampanie edukacyjne. Przykładowo, WSM „Ochota” oraz inne duże podmioty masowo wysyłają do mieszkańców poradniki dotyczące „racjonalnego ogrzewania”. Celem tych działań jest uniknięcie scenariusza, w którym lokatorzy zostaną zaskoczeni ogromnymi dopłatami przy rozliczeniu rocznym. Strategia spółdzielni zakłada, że przy odpowiedniej dyscyplinie mieszkańców w końcówce sezonu, uda się zminimalizować deficyt.
Eksperci wskazują, że kluczowe jest uświadomienie lokatorom, iż ich codzienne nawyki mają realny wpływ na to, czy po sezonie otrzymają zwrot, czy wezwanie do zapłaty. Zarządcy obawiają się również wzrostu zadłużenia mieszkań, jeśli dopłaty przekroczą możliwości finansowe uboższych gospodarstw domowych. Dlatego też niektóre administracje rozważają umożliwienie rozłożenia wysokich dopłat na raty, zanim jeszcze oficjalne rozliczenia trafią do skrzynek pocztowych.
Jak zminimalizować dopłaty? Praktyczne kroki dla każdego lokatora
Aby zminimalizować ryzyko wysokich dopłat po zakończeniu sezonu grzewczego, warto wdrożyć konkretne rozwiązania w codziennym użytkowaniu mieszkania. Poniżej przedstawiamy listę sprawdzonych metod, które pozwalają realnie obniżyć zużycie energii bez utraty komfortu cieplnego:
- Zadbaj o cyrkulację powietrza: Odsuń meble od grzejników i skróć firanki tak, aby kończyły się nad parapetem. Zastawiony kaloryfer grzeje meble i ścianę, a nie pomieszczenie, co zmusza termostat do dłuższego pobierania ciepła.
- Stosuj ekrany zagrzejnikowe: Zamontuj za kaloryferem matę odbijającą ciepło wykonaną z folii aluminiowej i pianki. Dzięki temu energia wróci do wnętrza pokoju, zamiast uciekać przez ścianę zewnętrzną budynku.
- Wietrz krótko i intensywnie: Zamiast zostawiać uchylone okno na cały dzień, otwórz je na oścież na 5 minut. Kluczowe jest jednak wcześniejsze zakręcenie zaworów termostatycznych. Jeśli tego nie zrobisz, czujnik wykryje nagły dopływ zimnego powietrza i uruchomi maksymalną moc grzejnika.
- Utrzymuj stałą temperaturę: Nie wychładzaj mieszkania całkowicie podczas wyjścia do pracy. Ponowne nagrzanie zimnych ścian pochłania znacznie więcej energii niż utrzymywanie stałej temperatury na poziomie 18–19 stopni Celsjusza.
- Uszczelnij okna i drzwi: Nawet nowoczesne okna wymagają okresowej regulacji docisku (tryb zimowy). Prosta wymiana uszczelek może obniżyć straty ciepła o kilka procent.
Podsumowanie: Co czeka nas wiosną 2026?
Rozliczenie kosztów ogrzewania za sezon 2025/2026 będzie dla wielu Polaków najtrudniejszym od lat. Choć rynek energii wysyła pozytywne sygnały w postaci niższych stawek taryfowych, surowa aura zniwelowała te korzyści z nawiązką. Mieszkańcy bloków powinni już teraz zweryfikować stan swoich liczników ciepła lub podzielników, aby oszacować skalę potencjalnych dopłat.
Checklista dla lokatora na koniec sezonu:
- Sprawdź stan liczników i porównaj je z danymi z ubiegłego roku.
- Jeśli spodziewasz się wysokiej dopłaty, skontaktuj się z administracją w celu podniesienia miesięcznej zaliczki już teraz – rozłoży to koszt na kilka miesięcy.
- Wprowadź nawyki oszczędnościowe, szczególnie w zakresie wietrzenia i niemarnowania ciepła w pomieszczeniach rzadziej używanych.
- Śledź komunikaty swojej spółdzielni dotyczące terminów odczytów i planowanych zmian w regulaminach rozliczeń.