Projekt nowelizacji Ordynacji Podatkowej, który trafił pod obrady Rady Ministrów, zapowiada kilkadziesiąt istotnych zmian w relacjach między podatnikami a fiskusem. Propozycje przygotowane przez Ministerstwo Finansów (MF) mają na celu uporządkowanie przepisów, ale jednocześnie wprowadzają rewolucyjne modyfikacje w kluczowych obszarach, takich jak liczenie terminów oraz zasady przedawniania się zobowiązań podatkowych.
Zmiany te są kluczowe zarówno dla przedsiębiorców, jak i osób fizycznych, ponieważ wpływają bezpośrednio na moment, w którym zobowiązania stają się wymagalne lub wygasają. Choć większość nowych przepisów ma wejść w życie 1 października 2026 roku, już teraz warto przyjrzeć się, co konkretnie się zmieni i jakie konsekwencje to niesie.
Największe kontrowersje wzbudzają nowe reguły dotyczące biegu terminu przedawnienia, które mogą skrócić czas reakcji podatników. Projekt przewiduje także zwiększenie limitów, zarówno w zakresie płatności dokonywanych przez osoby trzecie, jak i korekt dokonywanych z urzędu przez administrację skarbową.
Rewolucja w liczeniu terminów. Kiedy sobota przestanie ratować podatnika?
Jedną z najbardziej dyskutowanych zmian jest modyfikacja sposobu liczenia terminów podatkowych. Obecnie powszechnie stosowana zasada mówi, że jeśli termin wykonania danej czynności (np. złożenia deklaracji, wniesienia odwołania czy zapłaty) przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, ulega on przesunięciu na pierwszy dzień roboczy.
Ministerstwo Finansów proponuje ograniczenie stosowania tej zasady. Po wejściu w życie nowelizacji, przesunięcie terminu na dzień roboczy będzie obowiązywało tylko w odniesieniu do wybranych czynności procesowych, takich jak składanie pism, deklaracji czy odwołań. Zmiana ta ma ujednolicić praktykę i dostosować ją do specyfiki postępowania podatkowego.
Kluczową modyfikacją jest jednak wyłączenie spod tej zasady biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że jeśli termin przedawnienia przypada na sobotę lub święto, nie zostanie on automatycznie przesunięty na kolejny dzień roboczy. Termin upłynie w pierwotnie wyznaczonej dacie, co jest znaczącą zmianą dla podatników, którzy często monitorują te daty, aby uniknąć przedawnienia. W praktyce oznacza to konieczność większej precyzji i niepolegania na „weekendowym buforze” w kontekście wygasania zobowiązań.
Nowe zasady przedawnienia. Jak zmienią się reguły dla zabezpieczonych długów?
Projekt nowelizacji Ordynacji Podatkowej wprowadza istotne zmiany w kwestii przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych rzeczowo. Dotychczas zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym w ogóle nie ulegały przedawnieniu. Była to zasada, która budziła liczne kontrowersje i często prowadziła do „wiecznych” długów wobec fiskusa.
Propozycja MF zakłada odejście od tej zasady. Zamiast nieprzedawniania się, wprowadzony ma zostać mechanizm zawieszenia biegu terminu przedawnienia w przypadku dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Zobowiązanie będzie zatem mogło ulec przedawnieniu, ale dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia (np. wykreśleniu zabezpieczenia).
Ponadto, Ministerstwo Finansów chce zlikwidować przepis, który pozwalał na zawieszenie biegu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego (KKS) lub w sprawie wykroczenia skarbowego. Obecnie wszczęcie takiego postępowania automatycznie wstrzymuje bieg terminu. Choć cel tej zmiany nie został szczegółowo wyjaśniony, eksperci wskazują, że może to uprościć procedury i zmniejszyć ryzyko instrumentalnego wykorzystywania postępowań KKS przez organy skarbowe wyłącznie w celu uniknięcia przedawnienia długu.
Większe uprawnienia fiskusa i nowe limity płatności
Nowelizacja przynosi również zmiany w limitach kwotowych, które mają bezpośredni wpływ na codzienne rozliczenia i relacje z urzędem skarbowym. Po pierwsze, podniesiony zostanie limit kwoty podatku, którą będzie mógł zapłacić inny podmiot niż sam podatnik, jego małżonek, zstępni, wstępni, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym lub macocha.
Obecnie ten limit wynosi 1 tys. zł. Po zmianach ma on wzrosnąć do 5 tys. zł. Jest to ukłon w stronę praktyki rynkowej i ułatwienie dla osób fizycznych lub małych firm, które mogą potrzebować, aby ich zobowiązania regulowały podmioty trzecie w większym zakresie, bez konieczności zawierania skomplikowanych umów darowizny.
Po drugie, zwiększony zostanie limit wartości korekty, którą organ podatkowy będzie mógł dokonać z urzędu, bez konieczności angażowania podatnika. Limit ten ma zostać podniesiony z dotychczasowych 5 tys. zł do 10 tys. zł. Z jednej strony, ma to przyspieszyć prostowanie drobnych błędów w deklaracjach i odciążyć podatników od konieczności składania korekt. Z drugiej strony, oznacza to większe uprawnienia administracji skarbowej do ingerencji w rozliczenia bez uprzedniej zgody zainteresowanego.
Umorzenie podatku przed terminem. Nowa furtka dla zadłużonych
W projekcie nowelizacji znalazła się również propozycja mająca charakter prospołeczny, która ma pomóc podatnikom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. Obecne przepisy pozwalają na umorzenie jedynie zaległości podatkowych, czyli długu, który już powstał i którego termin płatności minął.
Ministerstwo Finansów proponuje wprowadzenie możliwości umorzenia podatku jeszcze przed upływem terminu jego zapłaty. Oznacza to, że podatnik, który wie, że jego sytuacja ekonomiczna uniemożliwi mu uregulowanie nadchodzącego zobowiązania (np. dużej raty podatku dochodowego), będzie mógł wystąpić o ulgę jeszcze zanim formalnie powstanie zaległość.
Ma to być mechanizm analogiczny do obecnie obowiązujących zasad umarzania zaległości podatkowych. Choć zmiana ma charakter porządkujący, jest to istotne ułatwienie proceduralne, które może pomóc w zarządzaniu płynnością finansową w kryzysowych momentach i zmniejszyć ryzyko narastania odsetek.
Co nowe przepisy oznaczają dla Polaków?
Planowana nowelizacja Ordynacji Podatkowej, choć techniczna, ma realny wpływ na każdego podatnika. Najważniejszą lekcją płynącą z projektu jest konieczność bardzo dokładnego monitorowania terminów przedawnienia, zwłaszcza w kontekście planowanego wyłączenia zasady przesunięcia terminu na dzień roboczy w przypadku weekendów i świąt.
- Monitorowanie zabezpieczeń: Podatnicy posiadający długi zabezpieczone hipoteką muszą śledzić nowe zasady zawieszania biegu przedawnienia, które, choć dają szansę na wygaśnięcie długu, są złożone proceduralnie.
- Większa kontrola fiskusa: Podniesienie limitu korekt z urzędu do 10 tys. zł oznacza, że urząd skarbowy ma większą swobodę w poprawianiu deklaracji bez konieczności formalnego wszczynania postępowania.
- Planowanie płatności: Zwiększenie limitu płatności przez osoby trzecie do 5 tys. zł to praktyczne ułatwienie w codziennych rozliczeniach, szczególnie w przypadku pomocy rodzinnej lub finansowania drobnych zobowiązań.
Choć większość zmian wejdzie w życie dopiero w 2026 roku, należy pamiętać, że proces legislacyjny jest dynamiczny. Warto śledzić komunikaty Ministerstwa Finansów, aby na czas dostosować swoje procedury rozliczeniowe do nowych, bardziej rygorystycznych reguł dotyczących terminów i przedawnień.