Debata nad bezpieczeństwem najmłodszych w sieci wchodzi w decydującą fazę. Po tym, jak Australia wprowadziła radykalne przepisy odcinające osoby poniżej 16. roku życia od najpopularniejszych platform, polski rząd przygotowuje własne rozwiązania. Choć cel jest wspólny – ochrona zdrowia psychicznego dzieci – drogi do jego osiągnięcia budzą wewnątrz koalicji rządzącej spore emocje. Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) forsuje twardy zakaz do 15. roku życia, podczas gdy resort cyfryzacji ostrzega przed tworzeniem „martwego prawa” i stawia na nowoczesne systemy weryfikacji wieku. Zmiany mogą wejść w życie już w 2026 roku, co oznaczałoby rewolucję dla milionów młodych użytkowników TikToka, Instagrama czy Snapchata w Polsce.
Australia przeciera szlaki. Miliony kont zniknęły w miesiąc
Od 10 grudnia 2025 roku Australia stała się globalnym poligonem doświadczalnym dla surowych regulacji cyfrowych. Wprowadzony tam absolutny zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia nie przewiduje żadnych wyjątków, nawet za zgodą rodziców. Efekty tej decyzji są widoczne niemal natychmiast – w ciągu zaledwie miesiąca platformy takie jak Facebook, Instagram, TikTok i X usunęły łącznie około 4,7 mln kont należących do nieletnich użytkowników.
Skala operacji jest ogromna. Sama Meta, właściciel Instagrama i Facebooka, zlikwidowała ponad pół miliona profili. Dla gigantów technologicznych to nie tylko kwestia wizerunkowa, ale przede wszystkim finansowa. Australijskie prawo przewiduje kary sięgające 49,5 mln dolarów australijskich (ok. 120 mln zł) za niedopełnienie obowiązków weryfikacyjnych. Platformy zostały zmuszone do wdrożenia zaawansowanych technologii, takich jak analiza aktywności, weryfikacja biometryczna (selfie) czy sprawdzanie dokumentów tożsamości, by udowodnić, że realnie egzekwują nowe przepisy.
Spór w polskim rządzie. Zakaz do 13 czy 15 lat?
W Polsce sytuacja jest obecnie prawnie niejednoznaczna. Choć większość regulaminów platform wymaga ukończenia 13 lat, rzeczywistość pokazuje, że limit ten jest masowo obchodzony. Dane Centralnego Ośrodka Informatyki są alarmujące: średni wiek dziecka w momencie założenia pierwszego konta w social mediach to zaledwie 11 lat. Często to sami rodzice, nieświadomi zagrożeń, pomagają dzieciom w procesie rejestracji, podając fałszywą datę urodzenia.
Ministerstwo Edukacji Narodowej, wspierane przez polityków Koalicji Obywatelskiej, zapowiedziało, że do końca lutego 2026 roku przedstawi projekt ustawy podnoszącej granicę wieku do 15 lat. Inicjatywa ta ma już wstępną akceptację polityczną, jednak budzi sceptycyzm w resorcie cyfryzacji. Wicepremier Krzysztof Gawkowski wprost nazywa pomysł podniesienia granicy wieku bez skutecznych narzędzi egzekucji „populizmem do kwadratu”. Według niego kluczem nie jest sama cyfra w ustawie, ale realna zdolność państwa do sprawdzenia, kto faktycznie siedzi przed ekranem smartfona.
Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej jako rozwiązanie
Resort cyfryzacji proponuje inne podejście, oparte na technologii, która ma wyeliminować fikcję weryfikacyjną. Rozwiązaniem ma być Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej. Jest to system podobny do polskiej aplikacji mObywatel, ale działający na poziomie całej Unii Europejskiej. Dzięki niemu platformy mogłyby weryfikować wiek użytkownika w sposób bezpieczny, bez konieczności przesyłania skanów dowodów osobistych bezpośrednio do prywatnych firm technologicznych.
Krzysztof Gawkowski kreśli również ważną linię podziału: platformy społecznościowe kontra komunikatory. Według jego koncepcji, restrykcje powinny dotyczyć algorytmicznych serwisów (jak TikTok), które promują szkodliwe treści, ale nie powinny odcinać młodzieży od narzędzi komunikacji, takich jak Messenger czy WhatsApp, które często służą do celów edukacyjnych i kontaktu z rówieśnikami. „Nie możemy zablokować młodzieży wstępu do całej sieci” – podkreśla minister, wskazując na konieczność zachowania balansu między bezpieczeństwem a prawem do cyfrowej obecności.
Dlaczego zmiany są konieczne? Kryzys zdrowia psychicznego
Argumenty za wprowadzeniem restrykcji opierają się na twardych danych dotyczących zdrowia psychicznego. Badania z 2025 roku pokazują, że aż 7 na 10 dzieci w wieku 10-15 lat ma kontakt ze szkodliwymi treściami w mediach społecznościowych. W Polsce ponad jedna trzecia młodych osób doświadczyła przemocy w internecie, a zjawisko patostreamingu i hejtu staje się codziennością, z którą młode organizmy nie potrafią sobie poradzić.
Eksperci biorący udział w pracach komisji rządowych skłaniają się nawet ku granicy 16 lat, uznając ją za bardziej spójną z przepisami RODO oraz wiedzą medyczną o rozwoju mózgu nastolatka. Z drugiej strony, krytycy tacy jak Elon Musk czy organizacje broniące prywatności, ostrzegają przed nadmierną inwigilacją i odcinaniem grup wrażliwych (np. młodzieży LGBTQ+) od sieci wsparcia, którą znajdują w internecie. Polska debata musi więc odpowiedzieć na pytanie: jak chronić dzieci, nie tworząc jednocześnie systemu totalnego nadzoru nad wszystkimi obywatelami.
Praktyczny poradnik dla rodziców. Jak działać już teraz?
Zanim nowe przepisy wejdą w życie, odpowiedzialność za bezpieczeństwo cyfrowe spoczywa głównie na opiekunach. Eksperci zalecają podjęcie konkretnych kroków, które mogą zminimalizować ryzyko negatywnego wpływu social mediów na dziecko:
- Weryfikacja wieku konta: Sprawdź, jaka data urodzenia jest ustawiona na profilu Twojego dziecka. Jeśli ma mniej niż 13 lat, konto jest niezgodne z regulaminem i może zostać usunięte.
- Narzędzia kontroli rodzicielskiej: Skorzystaj z wbudowanych funkcji nadzoru. Przykładowo, YouTube umożliwia ustawienie limitów czasowych na oglądanie krótkich filmów (Shorts).
- Edukacja zamiast zakazów: Rozmawiaj o mechanizmach działania algorytmów. Dziecko świadome tego, że platforma chce zatrzymać je przed ekranem jak najdłużej, łatwiej buduje dystans do prezentowanych treści.
- Ustalenie „stref wolnych od technologii”: Wprowadź zasadę braku telefonów przy wspólnym stole oraz na godzinę przed snem, co znacząco poprawia jakość wypoczynku dziecka.
- Zgłaszanie nadużyć: Jeśli Twoje dziecko padło ofiarą hejtu, nie wahaj się korzystać z narzędzi zgłaszania treści bezpośrednio na platformach oraz w instytucjach takich jak Dyżurnet.pl.
Polska, śladem Australii, Francji czy Danii, zmierza w stronę cyfrowej ochrony nieletnich. Niezależnie od tego, czy ostateczny limit wieku wyniesie 13, 15 czy 16 lat, pewne jest jedno: era niekontrolowanego dostępu dzieci do potężnych algorytmów społecznościowych dobiega końca. Rok 2026 będzie pod tym względem przełomowy dla polskiego systemu prawnego.