W najbliższy poniedziałek, 2 lutego 2026 roku, w całej Polsce rozpocznie się coroczna kwalifikacja wojskowa. Ta rutynowa procedura administracyjna, prowadzona przez powiatowe komisje lekarskie, ma na celu określenie zdolności obywateli do pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju i w razie mobilizacji. Choć sam akt stawiennictwa nie oznacza natychmiastowego wcielenia do armii, jest to obowiązek prawny, którego zlekceważenie może prowadzić do poważnych konsekwencji, włącznie z przymusowym doprowadzeniem.
Tegoroczna kwalifikacja, trwająca do 30 kwietnia, obejmie jedną z największych grup w ostatnich latach – szacuje się, że przed komisjami stanie około 235 tysięcy osób. Listy wezwanych są już kompletowane, a imienne wezwania wskazujące dokładny termin i miejsce stawiennictwa są dostarczane przez listonoszy. Adresaci muszą przygotować się na weryfikację tożsamości, ocenę stanu zdrowia oraz formalne uregulowanie stosunku do służby wojskowej.
Dla tysięcy młodych Polaków jest to pierwszy kontakt z administracją wojskową. Kluczowe jest zrozumienie, że kwalifikacja nie jest poborem w dawnym rozumieniu, lecz procesem rejestracyjnym i ewidencyjnym. Jest to jednak procedura obowiązkowa, wynikająca wprost z przepisów prawa.
Kto musi stawić się przed komisją? Pełna lista wezwanych
Obowiązek stawienia się do kwalifikacji wojskowej w 2026 roku dotyczy ściśle określonych grup obywateli. Na liście priorytetowej znajduje się tzw. rocznik podstawowy, czyli mężczyźni urodzeni w 2007 roku, którzy wchodzą w dorosłość. Stanowią oni trzon tegorocznej akcji administracyjnej.
Jednak wezwania obejmują także inne kategorie osób, które muszą uregulować swój status wojskowy lub ponownie poddać się ocenie lekarskiej. Są to:
- Mężczyźni z kategorią B: Osoby, którym w latach 2024–2025 przyznano kategorię zdrowia B (czasowa niezdolność do służby). Jeśli termin ważności tego orzeczenia mija, muszą ponownie stawić się przed komisją w celu weryfikacji stanu zdrowia i ewentualnego nadania ostatecznej kategorii.
- Starsze roczniki: Mężczyźni urodzeni w latach wcześniejszych, którzy dotychczas, z różnych przyczyn, nie dopełnili obowiązku kwalifikacji wojskowej. Obowiązek ten dotyczy wszystkich, którzy nie przekroczyli 60. roku życia i mają nieuregulowany stosunek do służby.
Obowiązek stawiennictwa dotyczy również kobiet, choć w znacznie węższym zakresie. Armia wzywa panie urodzone w latach 1999–2007, które posiadają kwalifikacje szczególnie pożądane w wojsku. Chodzi tu głównie o absolwentki oraz studentki ostatnich lat kierunków medycznych, weterynaryjnych, psychologicznych, a także innych specjalności związanych z administracją, informatyką czy logistyką. Celem jest stworzenie rezerwy kadrowej na stanowiska cywilne i pomocnicze.
Jak przebiega kwalifikacja wojskowa? Cztery kluczowe etapy
Wiele młodych osób, zwłaszcza te z rocznika 2007, obawia się wizyty w komisji, mylnie utożsamiając ją z procedurami poborowymi sprzed lat. Obecnie proces jest przede wszystkim formalny i ma charakter ewidencyjny. Cała procedura odbywa się w powiatowych komisjach lekarskich i składa się z czterech głównych etapów. Stawienie się wymaga zabrania ze sobą dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, a także dokumentacji medycznej (jeśli dotyczy) oraz potwierdzenia wykształcenia.
Etap 1: Weryfikacja tożsamości i danych osobowych. Urzędnik sprawdza, czy wezwana osoba zgadza się z danymi w systemie. Ustalane jest posiadane wykształcenie i zawód, co ma znaczenie dla ewentualnego przydziału w rezerwie.
Etap 2: Badanie lekarskie. Lekarze oceniają ogólny stan fizyczny i psychiczny kandydata. Badanie jest szybkie i ma na celu wykluczenie poważnych chorób lub trwałych niepełnosprawności, które uniemożliwiałyby pełnienie służby. Jeżeli kandydat posiada aktualną dokumentację medyczną, powinien ją przedstawić.
Etap 3: Nadanie kategorii zdrowia. To kluczowy moment. Na podstawie badań i dokumentacji lekarskiej przyznawana jest jedna z czterech kategorii, określających zdolność do służby wojskowej. Wynik ten jest wpisywany do ewidencji wojskowej.
Etap 4: Przeniesienie do rezerwy. Po dopełnieniu wszystkich formalności i nadaniu kategorii, osoba otrzymuje zaświadczenie o uregulowanym stosunku do służby wojskowej. Od tego momentu zostaje formalnie przeniesiona do rezerwy i nie podlega obowiązkowi służby czynnej w czasie pokoju, chyba że dobrowolnie zdecyduje się na służbę zawodową lub terytorialną.
Kategorie zdrowia: Co oznaczają litery A, B, D i E
Wynik kwalifikacji wojskowej ma bezpośrednie przełożenie na to, czy i w jakich warunkach osoba może zostać wezwana do obrony kraju. Kategorie zdrowia są ściśle zdefiniowane i decydują o dalszym statusie obywatela wobec Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej:
- Kategoria A: Zdolny do czynnej służby wojskowej. Oznacza to pełną zdolność do służby w czasie pokoju i wojny. Otrzymanie tej kategorii jest najczęstszym wynikiem i pozwala na swobodny wybór ścieżki zawodowej w wojsku, jeśli obywatel wyrazi taką chęć.
- Kategoria B: Czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej. Jest przyznawana w przypadku przejściowych problemów zdrowotnych (np. w trakcie leczenia lub rekonwalescencji). Orzeczenie ma termin ważności, po którego upływie konieczne jest ponowne stawienie się przed komisją.
- Kategoria D: Niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Osoba z tą kategorią jest przenoszona do rezerwy i może być powołana do służby tylko w czasie wojny, choć jest to rzadkie.
- Kategoria E: Trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Osoby te są całkowicie wyłączone z jakichkolwiek obowiązków wojskowych.
Warto podkreślić, że kategoria A nie jest równoznaczna z przymusowym wcieleniem. W Polsce obecnie obowiązuje dobrowolna zasadnicza służba wojskowa.
Co grozi za zignorowanie wezwania? Konsekwencje prawne
Choć kwalifikacja wojskowa nie jest poborem, obowiązek stawienia się przed komisją wynika wprost z ustawy i jest egzekwowany przez administrację państwową. Urzędnicy przestrzegają, że lekceważenie otrzymanego wezwania jest poważnym błędem i wiąże się z konkretnymi sankcjami prawnymi.
Jeżeli wyznaczony w wezwaniu termin koliduje z ważnymi sprawami życiowymi, takimi jak choroba, egzamin, czy inne uzasadnione okoliczności, obywatel powinien niezwłocznie skontaktować się z urzędem gminy lub miasta, aby ustalić nowy termin. Brak kontaktu i nieusprawiedliwione niestawienie się uruchamia procedury administracyjne i karne.
W pierwszej kolejności na opornych może zostać nałożona grzywna. Co więcej, zgodnie z przepisami, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma prawo zlecić policji przymusowe doprowadzenie osoby wezwanej przed oblicze komisji lekarskiej. Jest to środek ostateczny, ale realny, mający na celu egzekwowanie obowiązku wynikającego z prawa. Dlatego kluczowe jest potraktowanie wezwania z należytą uwagą i uregulowanie swojego stosunku do służby wojskowej w wyznaczonym terminie.