Zima w 2026 roku uderzyła z zaskakującą siłą, przynosząc intensywne opady śniegu, które w wielu regionach Polski przekroczyły średnie normy. W odpowiedzi na narastające zagrożenie, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) wydało pilny komunikat, który bezpośrednio dotyczy każdego właściciela i zarządcy nieruchomości w kraju. To nie jest jedynie zalecenie – to twardy obowiązek prawny, którego zaniedbanie może kosztować nawet kilkaset tysięcy złotych grzywny lub skutkować karą pozbawienia wolności.
Komunikat, opublikowany 2 stycznia 2026 roku, przypomina o bezwzględnym obowiązku usuwania zalegającego śniegu, nawisów lodowych i niebezpiecznych sopli. Służby ostrzegają: ignorowanie tego wymogu stwarza realne zagrożenie dla życia i zdrowia przechodniów, a także dla stabilności konstrukcji budynków. Eksperci podkreślają, że w przypadku wypadku spowodowanego zaniedbaniem, odpowiedzialność właściciela lub zarządcy jest niemal pewna, a konsekwencje finansowe i prawne są surowe.
Działaj natychmiast, bo czas na reakcję jest kluczowy. Nie czekaj na „limit” śniegu; decyzja o odśnieżaniu musi być podjęta, gdy tylko istnieje ryzyko zagrożenia. W przeciwnym razie, oprócz ryzyka tragedii, musisz liczyć się z interwencją nadzoru budowlanego, a następnie sądu.
Śnieg na dachu: Dlaczego jest groźniejszy niż myślisz?
Choć puszysty, świeży śnieg wydaje się lekki, jego ciężar rośnie lawinowo. Państwowa Straż Pożarna (PSP) alarmuje, że to właśnie mokry, zbity śnieg stanowi największe ryzyko. Jeden metr sześcienny mokrego śniegu może ważyć od 400 kg do nawet 800 kg. Jeśli na dachu hali magazynowej o powierzchni 1000 m² zalega zaledwie 30 cm mokrego śniegu, konstrukcja musi wytrzymać dodatkowy ciężar rzędu 240 ton.
Takie obciążenia często przekraczają normy wytrzymałościowe, zwłaszcza w starszych budynkach lub halach o lekkiej konstrukcji. PSP zwraca uwagę, że nadmierna ilość śniegu jest główną przyczyną uszkodzeń, a w skrajnych przypadkach – zawalenia obiektu. Największe ryzyko dotyczy dachów płaskich, gdzie śnieg naturalnie się gromadzi, zamiast zsuwać.
Niebezpieczeństwo dotyczy nie tylko samej konstrukcji. Równie poważne zagrożenie stanowią nawisy śnieżne i sople lodowe, które mogą odrywać się i spadać na chodniki, parkingi czy wejścia do budynków. Upadek nawet niewielkiego kawałka lodu z wysokości kilku pięter może spowodować poważne obrażenia, a nawet śmierć. Właśnie dlatego RCB tak mocno akcentuje konieczność ich bezzwłocznego usuwania.
Kary do 200 tys. zł i odpowiedzialność karna. Podstawa prawna obowiązku
Wielu właścicieli domów jednorodzinnych traktuje odśnieżanie jako opcjonalną uciążliwość. Tymczasem jest to ściśle regulowany obowiązek prawny. Podstawą jest art. 61 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Przepis ten zobowiązuje właścicieli i zarządców do utrzymywania obiektów w należytym stanie technicznym oraz do zapewnienia bezpiecznego użytkowania w obliczu działania czynników zewnętrznych, takich jak intensywne opady atmosferyczne.
Obowiązek ten dotyczy wszystkich: wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni, właścicieli domów prywatnych, a także zarządców budynków komercyjnych (sklepów, magazynów, biur). Brak reakcji wiąże się z surowymi konsekwencjami prawnymi. Zgodnie z Prawem budowlanym, za zaniedbanie grozi grzywna w wysokości co najmniej 100 stawek dziennych.
Wysokość jednej stawki dziennej w Polsce w 2026 roku może wynosić od 10 zł do 2000 zł. Oznacza to, że minimalna kara grzywny wynosi 1000 zł, ale w przypadku dużych przedsiębiorstw lub poważnych zaniedbań, sąd może orzec karę sięgającą nawet 200 000 zł. To gigantyczna kwota, która powinna działać jako silny środek odstraszający. Co gorsza, w skrajnych przypadkach, gdy zaniedbanie doprowadzi do bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, w grę wchodzi kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku.
Kiedy dokładnie trzeba odśnieżać? Nie ma limitu grubości!
Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest: „Jaka grubość śniegu wymaga interwencji?”. Odpowiedź PSP jest jednoznaczna: prawo nie ustala konkretnego limitu w centymetrach. Kluczowa jest ocena realnego ryzyka i niezwłoczna reakcja. Czekanie na „limit” jest błędem, który może skończyć się katastrofą.
Państwowa Straż Pożarna wskazuje trzy główne czynniki, które powinny wymusić natychmiastowe działanie:
- Wzrost obciążenia: Jeśli ciężar śniegu (zwłaszcza po odwilży i ponownym zamarznięciu) może zagrozić konstrukcji budynku.
- Ryzyko zsuwania: Jeśli widoczne są nawisy lub sople, które mogą spaść w obszarze użytkowanym przez ludzi (chodniki, wejścia, parkingi).
- Prognozy pogody: Jeśli prognozy wskazują na dalsze intensywne opady lub gwałtowne zmiany temperatur, które zwiększą ciężar pokrywy (np. deszcz ze śniegiem).
Decyzja o odśnieżaniu musi być proaktywna. W praktyce, jeśli na dachu płaskim zalega więcej niż 20-30 cm świeżego, ale już osiadłego śniegu, należy rozważyć interwencję. Jeśli śnieg jest mokry, nawet mniejsza warstwa może stanowić krytyczne obciążenie.
Bezpieczeństwo pracy kluczem: Unikaj samodzielnych działań
Choć konieczność szybkiego działania jest pilna, służby kategorycznie ostrzegają przed pochopnym, samodzielnym usuwaniem śniegu z wysokich lub stromych dachów. Nieumiejętne działania bez odpowiednich zabezpieczeń są co roku przyczyną groźnych, a czasem śmiertelnych wypadków.
Należy pamiętać, że prace na wysokościach są obarczone wysokim ryzykiem. Właściciele i zarządcy powinni zlecać odśnieżanie wyłącznie firmom, które posiadają odpowiednie uprawnienia, ubezpieczenie oraz specjalistyczny sprzęt ochronny (szelki bezpieczeństwa, liny, kaski). Wykonawca musi również stosować się do przepisów BHP, w tym do wyznaczenia bezpiecznej strefy wokół budynku, aby spadający śnieg nie zagrażał osobom postronnym.
Jeśli dojdzie do wypadku podczas odśnieżania, a wykonawca nie miał odpowiednich kwalifikacji lub sprzętu, odpowiedzialność za zaniedbanie może spaść również na zarządcę, który taką firmę zatrudnił. RCB apeluje: odpowiedzialność za bezpieczeństwo nie kończy się na dachu – obejmuje cały teren wokół nieruchomości. Reagując na komunikat RCB, nie tylko unikasz surowych kar finansowych, ale przede wszystkim chronisz życie i zdrowie swoje oraz innych.