Obowiązkowy, coroczny przegląd instalacji gazowych i przewodów kominowych dotyczy każdego właściciela domu jednorodzinnego oraz zarządcy budynku. Od 2026 roku kontrole w Polsce nasilają się, a urzędnicy mają dostęp do błyskawicznej weryfikacji dzięki Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Ignorowanie tego wymogu może kosztować właściciela nie tylko mandat w wysokości 500 zł, ale przede wszystkim prowadzić do całkowitej odmowy wypłaty odszkodowania w razie pożaru.
Konieczność przeprowadzania okresowych kontroli stanu technicznego budynków jest regulowana przez art. 62 ustawy Prawo budowlane. Przepisy te są jasne: co najmniej raz w roku należy skontrolować stan techniczny instalacji gazowych oraz przewodów kominowych – dymowych, spalinowych i wentylacyjnych. Wiele osób mylnie zakłada, że obowiązek ten dotyczy wyłącznie domów opalanych węglem, jednak obejmuje on wszystkie budynki, w których znajduje się jakikolwiek przewód kominowy lub wentylacyjny, nawet jeśli ogrzewanie odbywa się za pomocą nowoczesnej pompy ciepła.
Właściciele domów z kominkami używanymi okazjonalnie często pomijają ten wymóg, co jest poważnym błędem. Kominek, nawet nieużywany przez większość sezonu, jest źródłem spalin, a zanieczyszczony lub zapchany przewód stwarza ryzyko cofania się tlenku węgla (czadu) lub pożaru sadzy. W przypadku wypadku, to na właścicielu spoczywa pełna odpowiedzialność za naruszenie obowiązków, co ma kluczowe znaczenie w relacjach z firmami ubezpieczeniowymi.
Obowiązkowe czyszczenie komina: Różnice między kontrolą a serwisem
Należy rozróżnić dwa kluczowe obowiązki narzucane przez przepisy: okresową kontrolę stanu technicznego (co najmniej raz w roku) oraz czyszczenie przewodów kominowych, którego częstotliwość zależy od rodzaju używanego paliwa. Wielu właścicieli domów jednorodzinnych nie jest świadomych, jak często faktycznie muszą wzywać kominiarza do czyszczenia instalacji. To właśnie zaniedbania w tym zakresie najczęściej prowadzą do pożarów kominów.
Częstotliwość czyszczenia przewodów kominowych jest ściśle określona:
- Paliwo stałe (węgiel, drewno): Przewody dymowe muszą być czyszczone co najmniej 4 razy w roku (raz na kwartał).
- Paliwo ciekłe i gazowe: Przewody spalinowe muszą być czyszczone co najmniej 2 razy w roku.
- Przewody wentylacyjne: Wymagają czyszczenia co najmniej raz w roku.
Dla właścicieli pieców na drewno lub węgiel oznacza to, że w sezonie grzewczym kominiarz powinien pojawić się w domu kwartalnie. Podczas wizyty specjalista nie tylko oczyści przewody z nagromadzonej sadzy, ale także sprawdzi ich drożność, szczelność oraz ogólny stan techniczny komina. Protokół z tych czynności, sporządzony przez uprawnionego mistrza kominiarskiego, jest jedynym dowodem dopełnienia obowiązków.
CEEB: Koniec z wymówkami i papierowymi protokołami
Od 18 września 2023 roku w Polsce funkcjonuje Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB), która całkowicie zmieniła sposób dokumentowania przeglądów kominiarskich. Skończyła się era papierowych protokołów, które łatwo było „zgubić” lub zignorować. Obecnie, po zakończeniu kontroli, kominiarz ma obowiązek sporządzić protokół w formie elektronicznej, który natychmiast trafia do systemu CEEB.
Dla właściciela to ułatwienie – protokół jest bezpieczny i można go pobrać w każdej chwili. Jednak dla urzędników CEEB jest potężnym narzędziem kontroli. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego (PINB), straż miejska, a nawet straż pożarna mogą w ciągu kilku sekund zweryfikować, czy dany budynek ma aktualny przegląd. Nie muszą już prosić właściciela o okazanie dokumentów – wystarczy dostęp do systemu.
Dzięki tej cyfryzacji, kontrole stały się znacznie prostsze i bardziej ukierunkowane. Od stycznia 2026 roku właściciele domów powinni spodziewać się nasilenia działań kontrolnych, zwłaszcza w szczycie sezonu grzewczego. Często wystarczy interwencja straży pożarnej lub nawet zgłoszenie sąsiada dotyczące nadmiernego zadymienia, by urzędnicy uruchomili procedurę sprawdzającą status protokołów w CEEB.
Największe ryzyko: Utrata odszkodowania po szkodzie
Choć wizja mandatu w wysokości 500 zł jest nieprzyjemna, to nie jest to najpoważniejsza konsekwencja braku aktualnego przeglądu. Znacznie większe ryzyko wiąże się z ubezpieczeniem nieruchomości. Firmy ubezpieczeniowe, mając dostęp do systemu CEEB, coraz częściej weryfikują, czy właściciel dopełnił obowiązków wynikających z Prawa budowlanego.
Jeśli dojdzie do pożaru, a przyczyną będzie zaniedbanie instalacji – na przykład pożar sadzy w nieczyszczonym kominie – ubezpieczyciel ma pełne prawo odmówić wypłaty odszkodowania lub znacząco je obniżyć. Brak aktualnego protokołu jest traktowany jako rażące zaniedbanie obowiązków właściciela. W przypadku całkowitego spalenia domu jednorodzinnego, gdzie straty mogą sięgać kilkuset tysięcy lub nawet miliona złotych, odmowa odszkodowania oznacza konieczność pokrycia kosztów odbudowy z własnej kieszeni.
Nadzór budowlany może również nakładać wyższe kary administracyjne, zwłaszcza w kontekście naruszenia uchwał antysmogowych, sięgające nawet 5000 zł. Ponadto, w skrajnych przypadkach, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia (np. nieszczelna instalacja gazowa), służby mogą podjąć drastyczne kroki, włączając w to odcięcie dostępu do gazu, aby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańców.
Jak uniknąć kary i co należy sprawdzić w CEEB
Aby upewnić się, że Twoje zobowiązania są dopełnione, musisz podjąć kilka konkretnych kroków. Po pierwsze, przegląd kominiarski może wykonać wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia (mistrz kominiarski lub specjalista z uprawnieniami budowlanymi). Protokół sporządzony przez nieuprawnioną osobę nie trafi do CEEB i nie będzie miał wartości prawnej, narażając Cię na mandat.
Właściciele mają możliwość samodzielnego sprawdzenia statusu swojego budynku w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Wystarczy zalogować się na stronie zone-web.gunb.gov.pl (system ZONE) za pomocą profilu zaufanego (login.gov.pl), aby zweryfikować, kiedy ostatni protokół został wprowadzony do systemu. Jeśli termin roczny minął, należy niezwłocznie umówić wizytę uprawnionego kominiarza.
Koszt takiego przeglądu to zazwyczaj 150–300 zł rocznie – jest to minimalny wydatek w porównaniu z potencjalnym ryzykiem finansowym i zdrowotnym. Pamiętaj, że jeśli ogrzewasz dom paliwem stałym, musisz udokumentować czyszczenie komina cztery razy w roku. Zaniedbanie tego obowiązku to nie tylko formalność, ale realne narażenie siebie i swojej rodziny na niebezpieczeństwo zatrucia czadem lub pożaru.
W obliczu zaostrzenia kontroli w 2026 roku, czas na ignorowanie przepisów się skończył. Regularne przeglądy i czyszczenie to jedyna gwarancja bezpieczeństwa i utrzymania ważności polisy ubezpieczeniowej.