Właściciele domów i mieszkań w Polsce muszą liczyć się z intensyfikacją kontroli źródeł ciepła. W 2026 roku funkcjonariusze straży miejskiej oraz uprawnieni urzędnicy prowadzą dziesiątki tysięcy inspekcji, weryfikując obowiązkowy wpis do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Choć pierwotny termin zgłoszenia minął w połowie 2022 roku, wciąż tysiące gospodarstw domowych nie dopełniło tego obowiązku, stając się głównym celem działań kontrolnych.
Konsekwencje braku zgłoszenia są dwojakie i mogą być bardzo dotkliwe. Po pierwsze, właścicielowi nieruchomości grozi mandat w wysokości nawet do 5000 zł. Po drugie, brak wpisu w CEEB stał się w 2026 roku twardym kryterium, które automatycznie blokuje możliwość uzyskania jakichkolwiek dotacji na modernizację ogrzewania, w tym kluczowego programu „Czyste Powietrze”.
Liczby pokazują, że kontrole przestały być wyjątkiem. Przykładowo, w samej Warszawie w 2024 roku przeprowadzono ponad 4000 inspekcji, wystawiając 1032 mandaty na łączną kwotę blisko 120 000 zł. Choć statystyki za cały 2025 rok nie są jeszcze pełne, władze zapowiadają, że w 2026 roku działania będą jeszcze intensywniejsze i obejmą również mniejsze miasta oraz gminy wiejskie, które dotychczas były mniej monitorowane. W skali kraju zarejestrowano około 17,3 miliona źródeł ciepła, co oznacza, że większość Polaków wywiązała się z obowiązku, ale wciąż pozostaje znacząca grupa, która musi działać natychmiast, aby uniknąć kary i straty dostępu do wsparcia finansowego.
Kontrole CEEB w 2026 roku. Kogo obejmą i co sprawdzają
Kontrole przeprowadzane są przez funkcjonariuszy straży miejskiej lub uprawnionych urzędników gminnych, działających na podstawie imiennego upoważnienia wydanego przez prezydenta lub burmistrza miasta. Wizyty te mają na celu weryfikację, czy dane zgłoszone do CEEB są zgodne ze stanem faktycznym nieruchomości. Dotyczy to wszystkich źródeł ciepła o mocy do 1 MW, co w praktyce obejmuje każdy domowy system grzewczy.
Co dokładnie podlega weryfikacji? Funkcjonariusze sprawdzają przede wszystkim, czy nieruchomość w ogóle widnieje w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Następnie porównują dane z ewidencji z rzeczywistością, weryfikując:
- Rodzaj zainstalowanego kotła lub urządzenia (np. kocioł gazowy, kocioł na pellet, pompa ciepła, kominek).
- Klasę urządzenia grzewczego (np. klasa 5, ecodesign).
- Rodzaj używanego paliwa.
Kontrole nie ograniczają się wyłącznie do domów jednorodzinnych. Właściciele mieszkań w blokach, którzy korzystają z indywidualnych źródeł ciepła, takich jak piece kaflowe czy kominki, również muszą liczyć się z wizytą. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, urzędnicy mają prawo wejść na posesję lub do mieszkania w godzinach od 6:00 do 22:00. Warto podkreślić, że uniemożliwienie wykonania czynności służbowych jest traktowane bardzo poważnie i może skutkować wezwaniem policji oraz skierowaniem sprawy do prokuratury.
Mandaty do 5000 zł. Jakie są kary za brak zgłoszenia
Brak zgłoszenia nieruchomości do CEEB lub podanie nieprawdziwych informacji jest wykroczeniem, za które przewidziane są sankcje finansowe. Grzywna za to zaniedbanie może wynosić od 500 zł do maksymalnie 5000 zł. Wysokość kary jest uzależniona od decyzji organu kontrolnego oraz okoliczności sprawy.
W przypadku, gdy sprawa trafi do sądu, grzywna może sięgnąć pełnych 5000 zł. Jeśli funkcjonariusz straży miejskiej zdecyduje się nałożyć mandat podczas samej kontroli, kwota ta jest zazwyczaj niższa, ale wciąż dotkliwa. W praktyce mandaty wahają się od kilkuset do kilku tysięcy złotych, zależnie od skali naruszenia i podejścia kontrolującego. Najwyższe kary grożą tym, którzy celowo wprowadzili urzędników w błąd – na przykład zgłosili nowoczesne, ekologiczne źródło ciepła, podczas gdy w rzeczywistości nadal używają przestarzałego kotła na węgiel, tzw. „kopciucha”.
Co istotne, sankcje nakładane są nie tylko za brak rejestracji, ale także za naruszenie lokalnych uchwał antysmogowych. Jeśli w regionie obowiązuje zakaz używania kotłów pozaklasowych, a strażnicy wykryją taki piec, właściciel może otrzymać podwójną karę. W przypadku podejrzenia spalania niedozwolonych odpadów, funkcjonariusze mają prawo pobrać próbki popiołu do analizy laboratoryjnej, co generuje dodatkowe, bardzo wysokie sankcje finansowe.
Klucz do dotacji. Dlaczego CEEB blokuje program „Czyste Powietrze”
Mandat jest problemem jednorazowym, ale brak wpisu w CEEB ma długofalowe skutki, zwłaszcza dla osób planujących modernizację ogrzewania. W 2026 roku Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków stała się podstawowym narzędziem weryfikacji formalnej dla większości programów wsparcia, w tym dla ogólnopolskiego programu „Czyste Powietrze” oraz lokalnych dopłat gminnych.
Instytucje przyznające dofinansowania stosują twardą zasadę: jeśli nieruchomość nie widnieje w CEEB lub dane są nieaktualne, wniosek o dotację jest odrzucany z przyczyn formalnych. Oznacza to, że nawet jeśli spełniasz wszystkie kryteria dochodowe i techniczne programu, brak deklaracji może uniemożliwić uzyskanie wsparcia. W dobie rosnących kosztów modernizacji, gdzie wymiana starego pieca na pompę ciepła to wydatek rzędu 30 000-80 000 zł, utrata dostępu do dotacji w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych jest znacznie bardziej kosztowna niż sam mandat.
W drugim kwartale 2026 roku planowane jest uruchomienie listy sprawdzonych wykonawców inwestycji w ramach „Czystego Powietrza”. Ma to usprawnić proces, ale aby móc skorzystać z usług tych firm i uzyskać dofinansowanie, wpis w CEEB musi być aktualny i poprawny. Urzędnicy coraz rzadziej decydują się na wzywanie wnioskodawców do uzupełnienia braków; w wielu przypadkach brak deklaracji oznacza natychmiastowe zakończenie procedury.
Wymiana źródła ciepła. O czym musisz pamiętać po modernizacji
Obowiązek zgłoszenia dotyczy nie tylko istniejących budynków, ale także wszelkich zmian w źródłach ogrzewania. Właściciele, którzy dokonali modernizacji – na przykład zainstalowali pompę ciepła, nowy kocioł gazowy, czy zmodernizowali kominek – mają tylko 14 dni od dnia uruchomienia nowego urządzenia na zgłoszenie tej zmiany do centralnej ewidencji.
Wielu właścicieli popełnia błąd, myśląc, że skoro raz zgłosili nieruchomość, to sprawa jest załatwiona. Tymczasem brak aktualizacji danych po wymianie źródła ciepła jest równoznaczny z podaniem nieprawdy, co również podlega karze grzywny podczas kontroli straży miejskiej.
Deklarację można złożyć na trzy sposoby, z których najszybszy i najprostszy jest elektroniczny. Wystarczy skorzystać z systemu teleinformatycznego Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB), używając profilu zaufanego. Możliwe jest także złożenie deklaracji osobiście w urzędzie gminy lub wysłanie jej listownie. W formularzu należy precyzyjnie podać dane właściciela, adres nieruchomości oraz szczegółowe informacje o wszystkich zainstalowanych źródłach ciepła i wykorzystywanym paliwie.
Nie zarejestrowałeś źródła ciepła? Zrób to teraz
Jeśli posiadasz jakiekolwiek źródło ogrzewania (kocioł na paliwo stałe, gaz, pompę ciepła, kominek) i nie zgłosiłeś go do CEEB, musisz to zrobić natychmiast. Choć pierwotny termin minął, wciąż istnieje możliwość złożenia deklaracji, co uchroni Cię przed mandatem w przypadku kontroli. Procedura jest bezpłatna i zajmuje kilkanaście minut.
Praktyczna lista kontrolna dla właściciela nieruchomości:
- Sprawdź status w CEEB: Upewnij się, czy Twoja nieruchomość jest zarejestrowana.
- Aktualność danych: Jeśli wymieniłeś piec lub inne źródło ciepła w ciągu ostatnich lat, sprawdź, czy zaktualizowałeś wpis. Pamiętaj o 14-dniowym terminie na zgłoszenie zmian.
- Uchwały antysmogowe: Jeśli mieszkasz w województwie objętym uchwałą antysmogową (np. Śląsk, Małopolska, Mazowsze), sprawdź, czy nie minął już termin na wymianę Twojego starego kotła. Kontrole Straży Miejskiej weryfikują zarówno rejestrację, jak i zgodność z lokalnym prawem.
- Planujesz dotację: Jeśli myślisz o programie „Czyste Powietrze”, w pierwszej kolejności upewnij się, że CEEB jest poprawnie wypełniony. Bez tego wniosek zostanie odrzucony.
Konsekwencje braku zgłoszenia są dziś realne i wielowymiarowe: od kary finansowej do 5000 zł, po utratę szansy na dofinansowanie modernizacji. Dopełnienie formalności zajmuje mniej niż godzinę, a jest jedyną gwarancją bezpieczeństwa prawnego i dostępu do kluczowych programów wsparcia.