Kwestia przestawiania zegarków dwa razy w roku od lat budzi emocje wśród milionów Polaków. Choć debata nad zasadnością tego rozwiązania trwa w Unii Europejskiej od 2018 roku, na razie musimy przygotować się na kolejne lata z kalendarzem w ręku. W 2026 roku czeka nas istotna zmiana względem lat ubiegłych – wiosenna zmiana czasu nastąpi bowiem wcześniej niż w 2025 roku. Nie jest to jednak wynik nagłej decyzji politycznej, lecz precyzyjnej matematyki kalendarza i sztywnych ram prawnych obowiązujących w całej wspólnocie.
Wiosenna zmiana czasu w 2026 roku odbędzie się w nocy z soboty 28 marca na niedzielę 29 marca. Dokładnie o godzinie 2:00 przestawimy wskazówki zegarów na 3:00, co oznacza, że tej nocy pośpimy o godzinę krócej. W zamian za to zyskamy jednak znacznie dłuższe i jaśniejsze wieczory, co dla wielu osób jest sygnałem faktycznego nadejścia wiosny. Dla porównania, w 2025 roku zmiana ta nastąpiła 30 marca, a w 2024 roku – 31 marca. Przesunięcie o jeden lub dwa dni wynika bezpośrednio z układu dni tygodnia w marcu.
Zasada ostatniej niedzieli. Jak kalendarz determinuje datę zmiany czasu
Wielu obywateli zastanawia się, dlaczego daty te nie są stałe. Odpowiedź kryje się w Dyrektywie 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 roku. Dokument ten jednoznacznie określa, że we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej zmiana czasu na letni następuje zawsze w ostatnią niedzielę marca, a powrót do czasu zimowego – w ostatnią niedzielę października.
W polskim porządku prawnym kwestię tę precyzuje Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 2022 roku w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022–2026. Ponieważ marzec ma 31 dni, ostatnia niedziela tego miesiąca może przypaść na dowolny dzień między 25 a 31 marca. W 2026 roku 31 marca to wtorek, co sprawia, że ostatnia niedziela wypada właśnie 29 marca. Z kolei jesienią 2026 roku zegarki cofniemy w nocy z 24 na 25 października, ponieważ 31 października przypada w piątek.
Koniec zmiany czasu w Polsce? Projekt ustawy i polska prezydencja w UE
Mimo że daty są już wyznaczone, w polskim parlamencie trwają prace nad rewolucyjnym rozwiązaniem. W kwietniu 2025 roku posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz Trzeciej Drogi złożyli projekt ustawy, który zakłada wprowadzenie w Polsce całorocznego czasu letniego (UTC+2) już od 1 marca 2026 roku. Według tego scenariusza, zmiana zaplanowana na 29 marca 2026 roku miałaby być ostatnią w historii naszego kraju.
Kluczowym czynnikiem w tej sprawie jest polska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej, która rozpoczęła się 1 stycznia 2025 roku. Warszawa zamierza wykorzystać ten czas na odblokowanie negocjacji w Brukseli, które utknęły w martwym punkcie po 2019 roku. Choć aż 84% obywateli UE opowiedziało się za zniesieniem zmian czasu, państwa członkowskie nie potrafią dojść do porozumienia, czy pozostać przy czasie letnim, czy zimowym. Polska, podobnie jak kraje skandynawskie, optuje za czasem letnim, podczas gdy południe Europy skłania się ku zimowemu, aby uniknąć ekstremalnie późnych wschodów słońca zimą.
Wpływ na zdrowie i gospodarkę. Dlaczego zmiana budzi kontrowersje?
Argumenty za zniesieniem zmiany czasu nie są jedynie kwestią wygody. Naukowcy od lat alarmują o negatywnym wpływie nagłego przesunięcia wskazówek na ludzki organizm. Badania wykazują, że w poniedziałek i wtorek po wiosennej zmianie czasu ryzyko zawałów serca wzrasta o około 10%. Wynika to z nagłego zaburzenia rytmu dobowego i deficytu snu, który dla wielu osób jest trudny do nadrobienia w krótkim czasie.
Również gospodarka odczuwa negatywne skutki tej praktyki. Choć pierwotnym celem wprowadzenia zmiany czasu w 1916 roku były oszczędności energii, współczesne analizy pokazują, że są one marginalne. Z kolei koszty są realne – raporty z 2024 roku wskazują, że straty z tytułu spadku produktywności w UE mogą sięgać nawet 545 mln euro rocznie. Dodatkowo branża transportowa, lotnicza i kolejowa muszą co roku dostosowywać skomplikowane rozkłady jazdy, co generuje dodatkowe koszty logistyczne i ryzyko błędów w systemach IT.
Praktyczny poradnik. Jak przygotować się do zmiany czasu w 2026 roku?
Zanim zapadną ostateczne decyzje polityczne, musimy radzić sobie z obecnym systemem. Eksperci medycyny snu sugerują kilka kroków, które pozwolą łagodniej przejść przez proces adaptacji w marcu 2026 roku:
- Stopniowa adaptacja: Na trzy dni przed zmianą (czyli od czwartku 26 marca) kładź się spać i wstawaj o 15-20 minut wcześniej każdego dnia.
- Ekspozycja na światło: W niedzielny poranek 29 marca spędź co najmniej 30 minut na zewnątrz. Naturalne światło słoneczne najszybciej pomaga zresetować zegar biologiczny.
- Higiena snu: Unikaj kofeiny i alkoholu w weekend zmiany czasu, aby nie pogłębiać zaburzeń struktury snu.
- Automatyzacja: Większość nowoczesnych urządzeń elektronicznych (smartfony, laptopy) zaktualizuje godzinę automatycznie. Pamiętaj jednak o zegarach ściennych, piekarnikach i starszych modelach samochodów.
Warto również pamiętać o aspektach prawnych związanych z pracą. Osoby, które będą pełnić dyżur w nocy z 28 na 29 marca 2026 roku, zgodnie z Kodeksem pracy, zachowują prawo do pełnego wynagrodzenia, mimo że faktycznie przepracują o jedną godzinę mniej. Jest to standardowa procedura chroniąca interesy pracownika w okresie zmiany czasu urzędowego.
Co przyniesie przyszłość po 2026 roku?
Obecne rozporządzenie rządu wygasa z końcem 2026 roku. Oznacza to, że rok 2026 będzie decydujący dla przyszłości czasu w Polsce. Jeśli polskiej prezydencji uda się wypracować kompromis na szczeblu unijnym, być może jesienne cofnięcie wskazówek 25 października 2026 roku będzie ostatnim takim wydarzeniem w naszym życiu. Jeśli jednak negocjacje ponownie zakończą się fiaskiem, rząd będzie musiał wydać nowe rozporządzenie na kolejne lata.
Niezależnie od decyzji politycznych, faktem pozostaje, że 29 marca 2026 roku czeka nas kolejna wiosenna zmiana. Wiedza o tym, dlaczego dzieje się to wcześniej niż zazwyczaj, pozwala uniknąć niepotrzebnego zaskoczenia i lepiej zaplanować ten specyficzny, krótszy weekend. Artykuł opracowano na podstawie aktualnych aktów prawnych: Dyrektywy 2000/84/WE oraz Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 539).