Luty to tradycyjnie miesiąc, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczyna masową wysyłkę korespondencji, która ma kluczowe znaczenie dla finansów milionów Polaków. Choć pismo z ZUS często budzi niepokój, w tym przypadku jego zignorowanie może oznaczać rezygnację z należnego zwrotu podatku, nierzadko wynoszącego kilkaset złotych.
Akcja ZUS dotyczy wszystkich, którzy w minionym roku pobierali świadczenia z ubezpieczeń społecznych, w tym emerytury, renty czy zasiłki. Celem jest dostarczenie niezbędnych formularzy PIT za rok podatkowy 2025, które stanowią podstawę do rozliczenia ze skarbówką. Termin doręczenia tych dokumentów upływa wraz z końcem lutego, co oznacza, że listy powinny trafić do skrzynek adresatów najpóźniej w pierwszych dniach marca.
Waga tegorocznej korespondencji jest szczególnie duża ze względu na specyfikę opodatkowania dodatkowych świadczeń, takich jak 13. i 14. emerytura. W wielu przypadkach, mimo że roczny dochód nie przekracza kwoty wolnej od podatku, pobrane zaliczki generują nadpłatę. Otrzymany dokument z ZUS jest jedyną drogą, by te środki odzyskać. Dlatego kluczowe jest, aby adresaci nie tylko odebrali list, ale i dokładnie sprawdzili, jaki formularz się w nim znajduje.
Kluczowa różnica: PIT-40A czy PIT-11A
W kopercie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych znajdziesz jeden z dwóch podstawowych formularzy: PIT-40A lub PIT-11A. Różnica między nimi jest fundamentalna, ponieważ decyduje o tym, czy musisz podjąć aktywne działanie, aby dopełnić obowiązków podatkowych i otrzymać zwrot pieniędzy.
PIT-40A jest przeznaczony dla osób, dla których ZUS dokonał rocznego rozliczenia podatku. Oznacza to, że jeśli emeryt lub rencista nie chce korzystać z żadnych ulg podatkowych (np. ulgi rehabilitacyjnej, ulgi na leki) i nie zamierza przekazać 1,5% podatku dla innej Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) niż wskazana w roku ubiegłym, teoretycznie nie musi podejmować żadnych dalszych działań. Rozliczenie jest automatyczne.
Z kolei PIT-11A to jedynie informacja o uzyskanych dochodach i pobranych zaliczkach na podatek. Ten druk otrzymują zazwyczaj osoby, które pobierały świadczenia tylko przez część roku, złożyły wniosek o niesporządzanie rocznego obliczenia podatku, lub co najważniejsze – mają nadpłaty podatku. W przypadku otrzymania PIT-11A, senior musi samodzielnie złożyć zeznanie roczne (najczęściej PIT-37) lub zaakceptować wstępnie wypełnione zeznanie w usłudze Twój e-PIT, aby dopełnić obowiązku i otrzymać zwrot środków.
Warto pamiętać, że nawet jeśli ZUS rozliczył Cię na druku PIT-40A, to masz prawo i możliwość złożenia własnego zeznania (np. PIT-37), jeśli chcesz skorzystać z ulg lub przekazać 1,5% innemu podmiotowi. W takim przypadku PIT-40A staje się tylko źródłem danych, a rozliczenie przeprowadzone przez ZUS jest anulowane.
Jak odzyskać podatek za 13. i 14. emeryturę
Większość nadpłat podatkowych, o których mowa, wynika ze sposobu opodatkowania dodatkowych świadczeń, takich jak trzynastka i czternastka. W polskim systemie podatkowym zaliczki pobierane są co miesiąc. Kiedy w danym miesiącu dochód (emerytura plus dodatkowe świadczenie) znacząco wzrasta, zaliczka na podatek dochodowy jest automatycznie pobierana, mimo że roczna suma dochodów wielu seniorów nie przekracza kwoty wolnej od podatku, która wynosi 30 000 zł.
Dzięki złożeniu zeznania rocznego (PIT-37 lub PIT-36), Urząd Skarbowy ma możliwość zbilansowania całego rocznego dochodu. Jeśli okaże się, że suma pobranych zaliczek przekracza faktycznie należny podatek (czyli roczny dochód był poniżej progu 30 000 zł lub niewiele go przekraczał), nadpłata jest automatycznie zwracana na konto podatnika.
Jeśli otrzymałeś PIT-11A lub masz prawo do ulg, złożenie zeznania jest niezbędne. Niestety, wielu seniorów, nieświadomych tego mechanizmu, uznaje, że skoro ZUS przysłał pismo, sprawa jest załatwiona i rezygnuje z należnych im pieniędzy. Aby zwrot nastąpił szybko, warto złożyć zeznanie roczne jak najszybciej po otrzymaniu dokumentu z ZUS, korzystając z usługi Twój e-PIT lub tradycyjnej formy papierowej.
Kapitał Początkowy: Drugi powód, by nie ignorować listów
Choć wysyłka formularzy PIT jest masowa, luty i marzec to również okres, w którym ZUS intensyfikuje komunikację dotyczącą Kapitału Początkowego. Dotyczy to osób, które pracowały przed reformą emerytalną w 1999 roku, a wciąż nie złożyły wniosku o wyliczenie tego kapitału lub muszą uzupełnić dokumentację.
Kapitał Początkowy ma ogromny wpływ na ostateczną wysokość przyszłej emerytury. Jest to odtworzona kwota składek z okresu pracy przed 1 stycznia 1999 roku. ZUS regularnie waloryzuje te środki, a wskaźniki waloryzacji w ostatnich latach były wyjątkowo korzystne. Jeśli w skrzynce znajdziesz wezwanie do dostarczenia dokumentów (np. starych świadectw pracy, legitymacji ubezpieczeniowych), niezwłoczne działanie jest w Twoim najlepiej pojętym interesie.
Ignorowanie pism dotyczących Kapitału Początkowego może skutkować tym, że Twoja przyszła emerytura zostanie obliczona w oparciu jedynie o składki po 1999 roku, co może obniżyć jej podstawę o kilkaset złotych miesięcznie. Eksperci ZUS podkreślają, że warto sprawdzić domowe archiwa i dostarczyć wszelkie dokumenty potwierdzające staż pracy sprzed ponad ćwierć wieku.
Co zrobić, gdy list z ZUS nie dotrze do marca?
ZUS ma obowiązek wysłać deklaracje PIT do końca lutego. Biorąc pod uwagę czas doręczenia, list powinien trafić do adresata najpóźniej w pierwszych dniach marca. Jeśli tak się nie stanie, brak papierowego formularza nie zwalnia z obowiązku rozliczenia ani nie zamyka drogi do zwrotu nadpłaconego podatku.
Najszybszym i najwygodniejszym rozwiązaniem jest skorzystanie z Platformy Usług Elektronicznych (PUE ZUS). Po zalogowaniu się na swoje konto, w zakładce „Świadczeniobiorca” a następnie „Formularze PIT” dostępna jest cyfrowa kopia dokumentu, którą można pobrać i wydrukować. Dokument elektroniczny ma taką samą moc prawną jak ten otrzymany pocztą.
Alternatywnie, jeśli nie korzystasz z PUE ZUS, możesz udać się osobiście do dowolnej placówki ZUS z dowodem osobistym i poprosić pracownika o wydruk duplikatu na miejscu. Warto również zweryfikować, czy ZUS posiada Twój aktualny adres korespondencyjny, aby uniknąć problemów z dostarczaniem kolejnych ważnych pism, na przykład dotyczących waloryzacji świadczeń.
Lista zadań po otrzymaniu listu z ZUS
Otrzymanie korespondencji z ZUS w lutym/marcu to sygnał do podjęcia konkretnych kroków, które mogą mieć realny wpływ na Twoje finanse:
- Zidentyfikuj formularz: Sprawdź, czy otrzymałeś PIT-40A (rozliczenie automatyczne, chyba że chcesz skorzystać z ulg) czy PIT-11A (obowiązek samodzielnego rozliczenia).
- Rozlicz się aktywnie: Jeśli masz PIT-11A lub chcesz odzyskać nadpłatę za 13. i 14. emeryturę, złóż zeznanie roczne (PIT-37) przez Twój e-PIT lub tradycyjnie. To jedyny sposób, by Skarbówka zwróciła Ci pieniądze.
- Pamiętaj o ulgach: Nawet jeśli otrzymałeś PIT-40A, złożenie własnego zeznania pozwala na skorzystanie z ulgi rehabilitacyjnej, ulgi na leki czy innych odliczeń.
- Sprawdź Kapitał Początkowy: Jeśli ZUS wzywa Cię do uzupełnienia dokumentów sprzed 1999 roku, zrób to niezwłocznie. Ma to krytyczny wpływ na wysokość przyszłej emerytury.
- Nie przegap terminu: Termin złożenia zeznań podatkowych upływa z końcem kwietnia. Działając wcześniej, przyspieszasz zwrot nadpłaconego podatku.