Wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego, w całej Polsce nasilają się kontrole Straży Miejskiej dotyczące źródeł ciepła w budynkach. Funkcjonariusze sprawdzają nie tylko to, czym ogrzewane są domy, ale przede wszystkim, czy dane dotyczące instalacji grzewczej są aktualne w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).
Właściciele domów, którzy dokonali wymiany lub modernizacji systemu ogrzewania – na przykład zainstalowali pompę ciepła, nowy kocioł gazowy, czy zlikwidowali stary piec węglowy – muszą pamiętać o bardzo krótkim terminie na zgłoszenie tych zmian. Zgodnie z przepisami, na aktualizację danych w CEEB mają zaledwie 14 dni od dnia faktycznej zmiany urządzenia grzewczego.
Niedopełnienie tego obowiązku lub podanie nieaktualnych informacji to poważne naruszenie, które może skutkować nałożeniem wysokiej grzywny. Kary finansowe za brak wpisu lub nieaktualne dane w ewidencji wahają się od 500 zł do nawet 5000 zł. W kontekście wzmożonych kontroli, znajomość i przestrzeganie tego terminu jest kluczowe dla uniknięcia nieprzyjemności i kosztów.
Czym jest CEEB i kogo dotyczy obowiązek zgłoszenia
Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) to ogólnopolska baza danych prowadzona przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB), która gromadzi informacje o wszystkich źródłach ciepła i spalania paliw o mocy nominalnej do 1 MW. Jej głównym celem jest wspieranie działań antysmogowych i umożliwienie samorządom efektywnego planowania lokalnych strategii ochrony powietrza.
Obowiązek złożenia deklaracji dotyczy każdego właściciela lub zarządcy nieruchomości, zarówno mieszkalnych, jak i niemieszkalnych, w których zainstalowane jest źródło ciepła spełniające powyższe kryterium mocy. Dotyczy to kotłów na paliwo stałe, kominków, pieców kaflowych, a także nowoczesnych rozwiązań, takich jak pompy ciepła, ogrzewanie elektryczne czy kotły gazowe.
Wpis do CEEB był wymagany już przy pierwszym zgłoszeniu budynku. Jednak równie istotny, a często pomijany, jest obowiązek aktualizacji danych. Każda istotna zmiana związana ze źródłem ciepła – w tym wymiana, likwidacja lub montaż nowego urządzenia – musi zostać odzwierciedlona w rejestrze. Zaniedbanie tej formalności, nawet po kosztownej modernizacji na ekologiczne źródło ciepła, jest traktowane jako naruszenie przepisów.
Kluczowy termin 14 dni. Jak zgłosić zmiany po modernizacji
Największym wyzwaniem dla właścicieli nieruchomości, którzy niedawno przeprowadzili termomodernizację, jest bardzo krótki termin na dopełnienie formalności. Po wymianie starego kotła na nowe, efektywniejsze i ekologiczne źródło ciepła, właściciel ma dokładnie 14 dni kalendarzowych na złożenie nowej deklaracji w CEEB.
Termin ten jest liczony od dnia faktycznej zmiany urządzenia grzewczego. W praktyce oznacza to datę uruchomienia nowego kotła lub pompy ciepła, a nie datę zakupu czy zakończenia prac budowlanych. Krótki termin wymaga natychmiastowego działania, zwłaszcza że w okresie intensywnych prac modernizacyjnych łatwo o nim zapomnieć.
Deklarację aktualizacyjną można złożyć w prosty sposób, bez konieczności wychodzenia z domu, co znacznie ułatwia dotrzymanie 14-dniowego terminu. Dostępne są trzy główne metody:
- Online: Najszybsza i najwygodniejsza metoda. Złożenie deklaracji odbywa się za pośrednictwem strony internetowej ZONE (Zintegrowany System Ograniczania Niskiej Emisji), z wykorzystaniem profilu zaufanego lub e-dowodu.
- Osobiście: Możliwość złożenia formularza papierowego w odpowiednim urzędzie gminy lub miasta, właściwym dla lokalizacji nieruchomości.
- Listownie: Wysłanie wypełnionego i podpisanego formularza pocztą tradycyjną na adres urzędu. Należy pamiętać, że w tym przypadku liczy się data nadania.
W formularzu należy podać dane identyfikacyjne nieruchomości, dane właściciela lub zarządcy oraz szczegółowe informacje dotyczące nowego źródła ciepła, w tym jego rodzaj, liczba oraz wykorzystywane paliwo.
Kontrole i ryzyko grzywny. Kary od 500 do 5000 zł
Brak aktualnego wpisu w CEEB jest łatwy do wykrycia podczas kontroli przeprowadzanych przez uprawnione organy, najczęściej Straż Miejską lub gminnych urzędników. Kontrole te są częścią szerszych działań mających na celu egzekwowanie uchwał antysmogowych oraz weryfikację poprawności danych w ewidencji.
Funkcjonariusze sprawdzają, czy faktyczne źródło ogrzewania zainstalowane w budynku jest zgodne z tym, co zostało zgłoszone w CEEB. Jeśli właściciel wymienił stary piec na nowoczesny kocioł gazowy, ale nie zaktualizował wpisu w ciągu 14 dni, naraża się na konsekwencje finansowe. Przepisy przewidują, że za niezłożenie deklaracji lub podanie nieprawdziwych danych grozi grzywna w wysokości od 500 zł do 5000 zł.
Wysokość kary jest ustalana indywidualnie przez organ kontrolny, w zależności od okoliczności i stopnia naruszenia. Choć w większości przypadków kontrolerzy początkowo udzielają pouczeń i wyznaczają dodatkowy termin na uzupełnienie braków, uporczywe ignorowanie obowiązku lub celowe podanie nieprawdy prowadzi bezpośrednio do nałożenia mandatu lub skierowania sprawy do sądu.
Dlaczego aktualizacja CEEB jest niezbędna. Kontekst antysmogowy
Obowiązek aktualizacji CEEB ma szerszy kontekst niż tylko uniknięcie kary. Dane te są fundamentalne dla samorządów w realizacji polityki klimatycznej i antysmogowej. Dzięki precyzyjnym informacjom o źródłach ciepła, gminy mogą efektywniej kierować programy dotacyjne i wsparcie dla mieszkańców.
Ewidencja jest również kluczowa dla monitorowania postępów w realizacji lokalnych uchwał antysmogowych, które w wielu województwach (np. Małopolskie, Śląskie, Mazowieckie) nakładają konkretne terminy na wymianę najbardziej emisyjnych kotłów. Przykładowo, w województwie śląskim do końca 2025 roku należy wymienić kotły wyprodukowane w latach 2013–2017. Właściciele, którzy dokonali wymiany, ale nie zgłosili tego do CEEB, ryzykują, że ich budynek nadal będzie figurował w ewidencji jako posiadający stary, nieekologiczny piec, co może prowadzić do niepotrzebnych kontroli i problemów.
Ponadto, aktualny wpis w CEEB jest często wymogiem formalnym przy ubieganiu się o dofinansowanie z programów centralnych, takich jak „Czyste Powietrze”. Choć sam proces wymiany kotła może być wspierany finansowo, brak dopełnienia formalności w ewidencji może skomplikować lub opóźnić rozliczenie dotacji.
Praktyczna lista kontrolna dla właścicieli domów
Aby uniknąć grzywny i upewnić się, że obowiązek został dopełniony, każdy właściciel, który dokonał wymiany źródła ciepła, powinien sprawdzić następujące kwestie:
- Termin: Czy minęło już 14 dni od dnia, w którym nowe urządzenie grzewcze zostało faktycznie uruchomione? Jeśli tak, należy niezwłocznie złożyć deklarację.
- Sposób zgłoszenia: Wybrać najwygodniejszą formę zgłoszenia – najlepiej online przez system ZONE z użyciem Profilu Zaufanego.
- Kompletność danych: Upewnić się, że w deklaracji podano wszystkie wymagane informacje dotyczące nowego źródła ciepła (rodzaj, moc, wykorzystywane paliwo).
- Potwierdzenie: Zachować potwierdzenie złożenia deklaracji (w przypadku online – urzędowe poświadczenie odbioru, w przypadku tradycyjnej metody – kopia z pieczątką urzędu lub potwierdzenie nadania listu).
Aktualizacja wpisu w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków to niewielki wysiłek administracyjny, który w dobie intensywnych kontroli zapewnia spokój i eliminuje ryzyko nałożenia kary finansowej sięgającej 5 tysięcy złotych.